Đại sứ Nguyễn Quang Khai nói về việc học tập và sinh hoạt của sinh viên Việt Nam tại Trung Đông trong bối cảnh xung đột

Đại sứ Nguyễn Quang Khai - Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Iraq, UAE và một số nước Trung Đông.

Thưa Đại sứ, trong bối cảnh xung đột Trung Đông hiện nay, Đại sứ đánh giá thế nào về mức độ an toàn của sinh viên Việt Nam tại khu vực?

Đại sứ Nguyễn Quang Khai: Nhìn chung, số lượng sinh viên Việt Nam tại khu vực này không nhiều, chủ yếu là các bạn học tiếng Ả Rập sang thực tập theo diện học bổng, phần lớn ở các nước như Qatar, Kuwait, Saudi Arabia, Ai Cập,... Ngoài ra, cộng đồng người Việt tại Trung Đông có khoảng 12.000 người đang sinh sống và làm việc, so với các nước khác lên đến hàng triệu thì con số này của khu vực còn khá khiêm tốn. Cho đến nay, tất cả đều an toàn.

Sinh viên Việt Nam có bị gián đoạn việc học tập không, thưa Đại sứ?

Đại sứ Nguyễn Quang Khai: Các bạn sinh viên ta vẫn tiếp tục học tập bình thường. Những nước tiếp nhận đều có trách nhiệm bảo đảm an toàn cho sinh viên nói riêng cũng như công dân Việt Nam nói chung, và đã đưa ra khuyến cáo cụ thể về các khu vực an toàn. Hoạt động ở các nước vùng Vịnh nhìn chung vẫn diễn ra ổn định, chỉ một vài quốc gia có căn cứ quân sự của Mỹ thì tình hình phức tạp hơn. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có trường hợp người Việt nào gặp nguy hiểm.

Tại Israel, cộng đồng khoảng 300 đến 400 người Việt được chính quyền sở tại hỗ trợ, nhìn chung vẫn an toàn. Ở Iran số lượng công dân Việt Nam ít hơn, và tình hình cũng ổn định. Cuộc chiến hiện nay chủ yếu nhằm vào các cơ sở quân sự, nên trường học và đời sống dân sự không bị ảnh hưởng trực tiếp. Mỹ tập trung tấn công vào cơ sở quân sự và kinh tế, tuy vẫn có nguy cơ đạn lạc nhưng không nhằm vào dân cư.

Đại sứ quán đã có những biện pháp gì để bảo vệ và hỗ trợ công dân, đặc biệt là các bạn trẻ trong tình hình căng thẳng này?

Đại sứ Nguyễn Quang Khai: Đại sứ quán Việt Nam tại các nước đã khuyến cáo công dân, sinh viên không đến gần các khu vực quân sự, Đại sứ quán Mỹ, Israel hay các căn cứ quân sự, cơ quan tổ chức của Mỹ. Song song với việc thực hiện các biện pháp bảo vệ công dân, dưới sự chỉ đạo của Bộ Ngoại giao, Đại sứ quán cũng đã chuẩn bị các phương án dự phòng cho tình huống xấu nhất. Không loại trừ khả năng chiến sự sẽ còn kéo dài và căng thẳng hơn, khi đó việc sơ tán công dân về nước sẽ được tính đến. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, tình hình vẫn trong tầm kiểm soát và chưa cần triển khai phương án này.

Được biết, Đại sứ từng có quãng thời gian dài công tác tại Iraq, UAE và một số nước Trung Đông. Ngài đã từng đối diện với những xung đột tương tự chưa, và khi đó việc bảo hộ công dân được triển khai như thế nào?

Đại sứ Nguyễn Quang Khai: Trong quá khứ, chúng tôi đã nhiều lần phải xử lý tình huống khẩn cấp. Điển hình là năm 1991, khi chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất bùng nổ, có tới hơn 16.000 lao động Việt Nam tại Iraq. Cuộc chiến rất ác liệt, nhưng với sự hỗ trợ của Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) thuộc Liên Hợp Quốc và các nước láng giềng, Đại sứ quán đã tổ chức sơ tán từng đợt, đưa toàn bộ công dân về nước an toàn. Sau đó, trong cuộc chiến ở Libya năm 2011, Đại sứ quán cũng phải triển khai sơ tán quy mô lớn, kết hợp nhiều phương án khác nhau bằng cả đường hàng không và đường biển. Những trải nghiệm đó giúp các Đại sứ quán có thêm kinh nghiệm, kế hoạch cụ thể và sự chủ động để ứng phó với các tình huống căng thẳng hiện nay.

Thưa Đại sứ, với kinh nghiệm từng công tác lâu năm tại Iraq, UAE và nhiều nước Trung Đông, Ngài nhìn nhận thế nào về diễn biến xung đột hiện tại?

Đại sứ Nguyễn Quang Khai: Đây là diễn biến rất nguy hiểm. Lần đầu tiên trong lịch sử, toàn bộ 27 căn cứ quân sự của Mỹ ở khu vực đều bị tấn công, Israel cũng lần đầu tiên hứng chịu đòn trực diện kể từ sau khi thành lập nhà nước đến nay. Mỹ đã đánh giá thấp Iran, dẫn đến chi phí quân sự tăng cao và thiệt hại về người, trong khi trước đó từng cam kết không để lính Mỹ chết ở nước ngoài. Đáng chú ý, ngay cả các đồng minh NATO cũng không tham gia, nhiều quốc gia như Tây Ban Nha phản ứng gay gắt, coi đây là hành động bất hợp pháp, vi phạm chủ quyền và Hiến chương Liên Hợp Quốc. Việc phát động cuộc chiến này là một sai lầm, phá hủy những nỗ lực ngoại giao vốn đang tiến triển, đặc biệt là các cuộc đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran vốn đã đạt được nhiều bước tiến quan trọng.

Trước tình hình đó, theo Đại sứ, sinh viên Việt Nam tại khu vực Trung Đông nên làm gì để bảo đảm an toàn cho bản thân?

Đại sứ Nguyễn Quang Khai: Trước hết, sinh viên cần duy trì liên hệ thường xuyên với Đại sứ quán và tuân thủ các khuyến cáo, cảnh báo được đưa ra. Nếu gặp khó khăn trong sinh hoạt, chẳng may bị thương hoặc có vấn đề liên quan đến tính mạng, các bạn phải liên hệ ngay với bộ phận Lãnh sự - nơi có trách nhiệm bảo vệ công dân Việt ở nước sở tại.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh hiện nay, các bạn trẻ không nên đưa ra phát biểu hay lập trường ủng hộ bất kỳ bên nào, mà cần giữ thái độ trung lập. Nếu được hỏi, hãy dựa trên các tuyên bố chính thức của Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, nhấn mạnh mong muốn chấm dứt chiến sự, giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình và đối thoại. Thực tế, người Việt Nam tại các nước này được cộng đồng sở tại quý trọng và sẵn sàng giúp đỡ, nên các bạn có thể yên tâm học tập và sinh sống, miễn là tuân thủ đầy đủ các khuyến cáo của Đại sứ quán.

Đại sứ có lời nhắn gửi gì đến thế hệ trẻ Việt Nam đang học tập tại khu vực cũng như các bạn sinh viên trong nước và quốc tế?

Đại sứ Nguyễn Quang Khai: Lời nhắn gửi của tôi là tất cả các bạn hãy tập trung học tập thật tốt, giữ gìn hình ảnh sinh viên Việt Nam chăm chỉ, thông minh và có trách nhiệm. Đây chính là cách đóng góp thiết thực vào quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và các nước khác trên thế giới.

Trong cơ chế thị trường hiện nay, cơ hội việc làm phụ thuộc vào năng lực cá nhân, nên càng học giỏi và rèn luyện kỹ năng, các bạn càng dễ tìm được công việc tốt. Đặc biệt, sinh viên Việt Nam tại Trung Đông thường đạt thành tích cao trong các kỳ thi tiếng Ả Rập - một ngôn ngữ khó, và được cộng đồng sở tại đánh giá rất cao. Đây là nền tảng để các bạn mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp trong du lịch, ngoại giao hay doanh nghiệp quốc tế.

Từ những trải nghiệm của bản thân, Đại sứ muốn nhắn nhủ điều gì tới thế hệ các nhà ngoại giao trẻ?

Đại sứ Nguyễn Quang Khai: Tôi là người đầu tiên đảm nhiệm vai trò Đại sứ tại UAE và cũng từng có bốn nhiệm kỳ ở Iraq, trải qua nhiều giai đoạn khó khăn, từ những ngày đầu đi đường bộ sang nước bạn rồi chỉ sau 10 tiếng đã được trình quốc thư, cho đến những năm chiến tranh khốc liệt. Những trải nghiệm ấy cho tôi thấy làm ngoại giao không phải để tìm kiếm lợi ích vật chất, mà phải xuất phát từ sự say mê và gắn bó với chuyên môn, kể cả ở nơi gian khó. Tôi mong các nhà ngoại giao trẻ hãy kiên trì theo đuổi chuyên môn, sẵn sàng va chạm để trưởng thành, bởi khi ấy không chỉ lãnh đạo mà cả người dân nước sở tại sẽ rất quý trọng mình - tình cảm ấy không thể mua được bằng tiền. Tôi tin rằng thế hệ trẻ hôm nay, với sự nhiệt huyết và trí tuệ, sẽ tiếp tục cống hiến cho Tổ quốc và làm rạng danh Việt Nam trên trường quốc tế.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ Nguyễn Quang Khai!

Ảnh: NVCC