Đại tá quân đội kể chuyện cứu người trong mưa lũ lịch sử

Năm qua, đất nước trải qua nhiều trận thiên tai lịch sử ở nhiều địa phương. Tại TP Đà Nẵng, cuối tháng 10, đầu tháng 11-2025, mưa lũ đã vượt mốc lịch sử năm 1964. Nước nhấn chìm các con đường, khu làng, nhà dân. Các xã, phường vùng hạ du sông Vu Gia, Thu Bồn chìm trong biển nước, người dân cầu cứu khắp nơi.

Trong thời điểm người dân cần nhất, bộ đội luôn có mặt kịp thời, cùng giúp dân vượt qua khó khăn. Những lúc như thế này, tình quân dân lại hiển thị rõ nhất, ấm áp nhất.

Nhìn lại công tác ứng phó mưa lũ năm 2025, Đại tá Trần Hữu Ích, Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng chia sẻ với Báo Pháp Luật TP.HCM những những khoảnh khắc khó quên.

Đại tá Trần Hữu Ích, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS TP Đà Nẵng.

. Phóng viên: Thưa Đại tá Trần Hữu Ích, năm 2025 là năm thiên tai lịch sử tại nhiều tỉnh, thành cả nước, trong đó có TP Đà Nẵng. Lực lượng bộ đội Bộ CHQS TP đã cứu bao nhiêu người?

+ Đại tá Trần Hữu Ích: Tôi không nhớ hết được lực lượng làm nhiệm vụ đã cứu bao nhiều người. Con số có trong báo cáo, nhưng tôi chắc chắn sẽ không đầy đủ, bởi có những tình huống phát sinh từ thực tế diễn biến mưa lũ.

Thời điểm cuối tháng 10, lượng mưa lớn khủng khiếp, nước từ thượng nguồn đổ về nhấn chìm hầu hết các xã phường trũng thấp, đường sá cô lập hoàn toàn. Lực lượng bộ đội đã nỗ lực đưa hàng ngàn chuyến ca nô đến vùng cô lập cứu người, tiếp tế lương thực.

Bộ đội tiếp cận hỗ trợ đưa người dân đến nơi an toàn trong lũ.

. Nhìn lại đợt thiên tai năm qua, tại TP Đà Nẵng, theo ông thì thời điểm nào là căng thẳng nhất?

+ Khoảng cuối tháng 10, tôi không nhớ rõ ngày cụ thể. Hôm đó nước lên rất nhanh, dự kiến đêm tiếp tục lên nữa, Bệnh viện Điện Bàn bị cô lập. Lúc bấy giờ bệnh viện đang có 1.400 bệnh nhân và người nhà, trong tình huống hệ thống điện, thiết bị không hoạt động.

Đặc biệt, bệnh viện đang có 60 bệnh nhân chạy thận, rất nguy cấp và không thể chậm trễ. Chúng tôi hiểu rằng, dù bác sĩ có giỏi đến mấy nhưng nếu không có phương tiện cứu chữa cũng bế tắc.

Đại tá Trần Hữu Ích trên chuyến ca nô tiếp tế hàng cứu trợ.

Nhận thấy tình hình khó khăn, tôi chỉ đạo xuất ngay 1.000 lít xăng chuyển vào để chạy máy nổ, vận hành bệnh viện để cứu bệnh nhân. Tôi cũng là người trực tiếp đi ca nô vào, thấy được toàn bộ đường sá biến thành sông chảy xiết, xung quanh là nhà dân.

Chúng tôi vừa đi kiểm tra, vừa mang xăng, mang hàng cứu trợ vào tiếp ứng cho người dân và bệnh nhân. Rất may, 60 bệnh nhân chạy thận được ứng cứu kịp thời trong tình huống rất cấp bách.

Nếu không ứng cứu kịp, người bệnh đang chạy thận sẽ chết dần chết mòn. Điều đó rất đau lòng. May mắn, chúng tôi đã có mặt, lúc đó thật sự rất hạnh phúc, đã góp phần cùng với lực lượng y tế làm được điều mà nhân dân mong đợi.

Bộ đội đến tận nhà ứng cứu, đưa người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm.

. Được biết, ông có mặt trên chuyến ca nô bị lật khi tiếp tế lương thực tại bệnh viện. Là lãnh đạo, ông có thể lựa chọn chỉ huy vòng ngoài, tại sao ông quyết định đi cùng chiến sĩ?

+ Quan điểm chỉ huy của tôi là ‘sát thực địa, sát địa bàn’ để đánh giá hết tình hình, luôn gương mẫu đi đầu. Tôi muốn tạo động lực, niềm tin để cho anh em làm theo. Còn nếu tôi sợ sệt, thấy nước lũ không qua thì anh em cũng sợ như tôi, ai cũng sợ thì ai sẽ đến với dân?

Thực chất, công tác cứu nạn cứu hộ do chính các chiến sĩ trực tiếp tại hiện trường thực hiện, không phải công sức của tôi. Những nơi khó khăn anh em đến, tôi không cùng đến hết được. Chỉ là một vài trường hợp cụ thể, tôi đến để nắm, đánh giá tình hình, hạn chế bớt rủi ro cho anh em.

. Công tác ứng cứu của bộ đội trong thời điểm nước bủa vây hàng loạt xã, phường ra sao? Điều gì đọng lại trong ông đến lúc này?

+ Trong hàng ngàn chuyến ca nô của anh em làm nhiệm vụ trực chiến trong lũ, có một quyết định tôi nhớ mãi, và tôi cho rằng đó là một trong những quyết định khó khăn nhất đời lính.

Sau mưa lũ, hình ảnh bộ đội trở nên đẹp hơn trong mắt người dân.

Đến 28-10, thôn Xuân Diệu, xã Điện Bàn Bắc chìm trong biển nước. Mỗi lúc nước không ngừng dâng cao, người dân cầu cứu, lãnh đạo địa phương điện thoại nhờ hỗ trợ.

Lúc này, hệ thống điện tê liệt, trời tối om. Tôi đã báo cáo tư lệnh quân khu đề xuất phương án đưa trực thăng vào ứng cứu dân, nhưng điều kiện không cho phép bay.

Tôi đưa ra quyết định mà tôi cho là cân não: Xuất hai ca nô lớn đến với bà con trong đêm.

12 giờ đêm, bộ đội xuất quân đi vào, cứu được bảy người dân đang rất nguy hiểm, trong đó có một người già bị tai biến được người vợ đang nuôi. Khi bộ đội tới nơi, tấm ván cụ bà kê cho ông nằm chỉ còn 10 cm nữa là ngập tới.

Lúc nhận tin báo cứu bà con an toàn, tôi rất mừng. Mừng mừng vì cứu được bà con, vì anh em an toàn. Bởi trong thời điểm xuất quân đi, tôi trực ở sở chỉ huy xử lý các tình huống khác, nắm thông tin liên tục, rất nóng ruột. Thật lòng mà nói, nếu cố gắng cứu dân mà anh em hi sinh là điều không ai mong muốn.

Những chuyến ca nô chở quân xuyên đêm.

. Chuyến đi đó ra sao mà ông cho rằng đó là quyết định khó nhất đời lính?

+ Lúc điều quân, tôi đã xác định từ đầu đây là chuyến đi rất nguy hiểm. Khi báo cáo xin ý kiến chỉ đạo cấp trên thì Tư lệnh Quân khu 5, Bí thư, Chủ tịch. UBND TP ủy quyền tự nghiên cứu đánh giá tình hình lên phương quyết định việc cứu dân nhưng phải bảo đảm an toàn cho các lực lượng.

Nhưng thật sự tôi thấy rất khó. Trong tâm tôi luôn nghĩ tới tình huống xấu có thể xảy ra. Nhưng vì trách nhiệm với nhân dân phải đi, không thể nằm ở đây nghe dân kêu cứu, không yên được.

Tôi nghĩ rằng bộ đội cứ đi vào, cứu được ai thì cứu, trường hợp xấu nhất là anh em hy sinh. Nhưng không phải đi là đi, chúng tôi lên phương án, tính toán kịch bản. Hai ca nô đi kèm với nhau, một ca nô vào cứu, một ca nô đi theo sau đề phòng có sự cố thì ứng cứu chính lực lượng làm nhiệm vụ.

Anh em di chuyển, đoạn ngập thì chạy ca nô, chưa ngập thì anh em phải khiêng ca nô bỏ lên xe kéo đi. Dù đường không quá xa nhưng mất ba tiếng anh em mới đến nơi, cả một đêm không ngủ. Rất may, anh em đến nơi thuận lợi.

Lũ bủa vây khắp nơi, hệ thống điện tê liệt.

. Ông đánh giá công tác ứng phó của lực lượng vũ trang trong các đợt mưa lũ lịch sử, và hình ảnh của tình quân - dân sau lúc này có gì đặc biệt, thưa ông?

+ Nói chung, đợt mưa bão vừa rồi chưa từng có trong lịch sử, mực nước lên nhanh, vùng ngập lụt rộng, nhiều vùng chưa bao giờ có… Tôi thấy sự phản ứng và kích hoạt của cả hệ thống chính trị và bà con rất tốt, đặc biệt lực lượng vũ trang rất chủ động.

Đi qua mưa lũ lịch sử, tôi thấy tình cảm giữa lực lượng vũ trang với nhân dân gần gũi, khắng khít hơn. Hình ảnh gần gũi giữa quân - dân, thật tình mà nói, có cùng nhau đi qua khó khăn, vất vả mới thấy được.

. Sau sáp nhập, địa bàn TP Đà Nẵng rộng, miền núi cao thường xuyên xảy ra sạt lở, đồng bằng ngập lụt. Vậy công tác ứng phó của Bộ CHQS TP trước và trong thời điểm thiên tai ra sao, thưa ông?

+ Chúng tôi ứng dụng công nghệ thông tin vào phòng chống thiên tai. Tại các vị trí được đánh giá nguy hiểm, chúng tôi dùng drone gắn camera hồng ngoại khảo sát để đưa ra phương án ứng phó tối ưu.

Công tác sơ tán, chuẩn bị chỗ ở cho người dân được xem là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong các đợt thiên tai.

Vừa rồi, tại sao vùng núi sạt lở rất nhiều ngôi làng, nhưng người dân vẫn an toàn? Bởi vì chúng tôi đã khảo sát, dự lường được vị trí có nguy cơ sạt lở. Vùng nào sơ tán dân, y rằng vùng đó sạt lở.

Riêng chỉ có khu vực xã Hùng Sơn, vùng đó đã phát hiện vết nứt, nhưng đây là khu vực nhà rẫy, đúng lúc trời đang nắng, bà con vào canh tác thì xảy ra sạt lở, điều này bất khả kháng. Nếu đó là một khu làng chắc chắn không có thiệt hại về người.

. Trong các đợt thiên tai, bộ đội là lực lượng năng nổ, có mặt ở mọi điểm nóng. Chắc hẳn, Bộ CHQS TP có phương châm, tinh thần rất cụ thể, thưa ông?

+ Ngay từ đầu tôi rất quyết tâm. Tôi có tâm sự với anh em, nếu ai để cho dân gặp nạn vì chủ quan thì tự viết đơn mình nghỉ.

Bởi vì hạ quyết tâm ngay từ đầu, nên anh em đồng tình, ủng hộ quan điểm. Từ đó công tác chỉ đạo quyết liệt, sơ tán thành công hàng ngàn hộ dân, tránh thiệt hại đáng tiếc.

Đại tá Trần Hữu Ích trong một lần đi kiểm tra thực tế, chỉ đạo công tác phòng chống mưa lũ.

Trong các đợt thiên tai, TP Đà Nẵng có hơn 10 trường hợp gặp nạn không qua khỏi, nhưng đều do người dân đi làm, đi chơi chủ quan gặp nạn, không có trường hợp nào chết vì không ứng cứu hay không sơ tán được.

Xin cảm ơn ông!

THANH NHẬT