Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Từ người học trò xuất sắc của Bác Hồ đến vị Đại tướng của nhân dân

Từ người thanh niên yêu nước đến người học trò xuất sắc của Bác Hồ

Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo nhưng giàu lòng yêu nước, Đại tướng Võ Nguyên Giáp sớm chứng kiến cảnh đất nước bị thực dân áp bức, đồng bào lầm than. Chính hiện thực đó đã hun đúc trong ông tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh giải phóng dân tộc.

Ngay từ khi còn là học sinh Quốc học Huế, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã tham gia các phong trào đấu tranh yêu nước, tham gia Đảng Tân Việt cách mạng và bị thực dân Pháp bắt giam năm 1930. Sau khi ra tù, đồng chí tiếp tục hoạt động cách mạng, dạy học, viết báo và xây dựng cơ sở trong thanh niên, học sinh. Những năm tháng ấy không chỉ thể hiện bản lĩnh của một chiến sĩ cách mạng kiên trung mà còn cho thấy phẩm chất của một trí thức yêu nước luôn đau đáu với vận mệnh dân tộc.

Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Sở chỉ huy Chiến dịch Biên giới năm 1950. Ảnh Tư liệu

Bước ngoặt lớn trong cuộc đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp diễn ra vào năm 1940 khi Đại tướng được cử sang Trung Quốc gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Cuộc gặp gỡ ấy đã mở ra một giai đoạn mới trong hành trình cách mạng của Đại tướng. Dưới sự dìu dắt, giáo dục và rèn luyện trực tiếp của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhanh chóng trưởng thành về tư tưởng, bản lĩnh chính trị và năng lực lãnh đạo.

Trở về Cao Bằng cuối năm 1941, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng các đồng chí xây dựng cơ sở cách mạng, giác ngộ quần chúng, phát triển Mặt trận Việt Minh, tổ chức tuyến đường Nam tiến nối căn cứ địa Cao Bằng với các tỉnh miền xuôi. Chính trên mảnh đất cội nguồn cách mạng này, người thanh niên trí thức năm nào đã được tôi luyện toàn diện, từng bước trưởng thành thành nhà lãnh đạo quân sự xuất sắc của cách mạng Việt Nam.

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Đại tướng luôn coi Chủ tịch Hồ Chí Minh là người thầy vĩ đại. Đại tướng không chỉ học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác mà còn vận dụng sáng tạo vào thực tiễn cách mạng Việt Nam. Chính vì vậy, Đại tướng được đánh giá là một trong những người học trò xuất sắc, gần gũi nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Người Anh Cả của Quân đội nhân dân Việt Nam

Tháng 12/1944, theo chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân gồm 34 chiến sĩ. Từ lực lượng nhỏ bé ấy, Đại tướng trực tiếp chỉ huy giành thắng lợi ngay trong hai trận đầu tại Phai Khắt và Nà Ngần, mở đầu truyền thống quyết chiến, quyết thắng của quân đội cách mạng.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trên cương vị Tổng Chỉ huy Quân đội nhân dân Việt Nam, rồi Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bí thư Quân ủy Trung ương, Đại tướng Võ Nguyên Giáp trở thành linh hồn của lực lượng vũ trang cách mạng. Năm 1948, ông được phong quân hàm Đại tướng khi mới 37 tuổi, trở thành vị Đại tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp trở lại thăm nhân dân Pác Bó (Trường Hà) năm 1994. Ảnh Tư liệu

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng xây dựng quân đội từ những đội vũ trang nhỏ bé thành lực lượng chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại. Đại tướng được cán bộ, chiến sĩ suy tôn là “Người Anh Cả” của Quân đội nhân dân Việt Nam bởi tài năng, đức độ và sự gần gũi với chiến sĩ.

Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Đại tướng luôn là người đứng ở tuyến đầu hoạch định chiến lược, tổ chức lực lượng và chỉ huy tác chiến. Từ Chiến dịch Biên giới năm 1950, các chiến dịch Trung du, Đồng bằng, Hòa Bình, Tây Bắc đến đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, dấu ấn của Đại tướng luôn hiện hữu trong từng thắng lợi của quân và dân ta.

Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Đại tướng tiếp tục có nhiều đóng góp quan trọng trong xây dựng quân đội chính quy, hiện đại; phát triển các quân chủng, binh chủng mới; xây dựng tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn; đề xuất thành lập các quân đoàn chủ lực, tạo nên sức mạnh tổng hợp đưa cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 đi đến thắng lợi hoàn toàn.

Thiên tài quân sự của thời đại Hồ Chí Minh

Nhắc đến Đại tướng Võ Nguyên Giáp, thế giới không chỉ nhớ đến một vị tướng chiến thắng mà còn nhớ đến một thiên tài quân sự. Đại tướng là người đã góp phần phát triển nghệ thuật chiến tranh nhân dân Việt Nam lên tầm cao mới.

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, quyết định thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” tại Điện Biên Phủ được xem là một trong những quyết định quân sự xuất sắc nhất thế kỷ XX. Quyết định ấy thể hiện bản lĩnh, trách nhiệm và tư duy chiến lược của người cầm quân luôn đặt sinh mạng chiến sĩ lên hàng đầu.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp thăm rừng Trần Hưng Đạo, xã Tam Kim năm 1994. Ảnh Tư liệu

Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ kết thúc ách thống trị của thực dân Pháp ở Đông Dương mà còn trở thành nguồn cổ vũ mạnh mẽ cho phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới. Đây là lần đầu tiên quân đội của một nước thuộc địa nhỏ bé đánh bại quân đội của một cường quốc thực dân châu Âu.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Đại tướng tiếp tục thể hiện tầm nhìn chiến lược sắc bén. Đại tướng là người có nhiều đóng góp trong việc xác định hướng đột phá chiến lược ở Tây Nguyên, thúc đẩy giải phóng miền Nam ngay trong năm 1975 và đưa ra mệnh lệnh nổi tiếng “Thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa...”. Những quyết sách ấy góp phần làm nên thắng lợi lịch sử mùa Xuân năm 1975, thống nhất đất nước.

Không qua trường lớp quân sự chính quy nào, nhưng bằng trí tuệ, khả năng tự học và tổng kết thực tiễn, Đại tướng đã trở thành một trong những nhà quân sự kiệt xuất của thế kỷ XX. Đại tướng được nhiều học giả, chính khách và nhà sử học thế giới đánh giá là một trong những danh tướng xuất sắc nhất trong lịch sử nhân loại.

Nhà văn hóa lớn, người trí thức cách mạng mẫu mực

Ngoài lĩnh vực quân sự, Đại tướng Võ Nguyên Giáp còn có những đóng góp quan trọng trên nhiều lĩnh vực khác như giáo dục, báo chí, ngoại giao, lịch sử và khoa học.

Xuất thân là một thầy giáo dạy lịch sử, Đại tướng luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho sự nghiệp giáo dục. Trên bục giảng Trường tư thục Thăng Long (Hà Nội), người thầy Võ Nguyên Giáp đã truyền cho học trò lòng yêu nước và trách nhiệm công dân. Sau này, dù ở cương vị nào, ông vẫn luôn đau đáu với việc chấn hưng nền giáo dục nước nhà.

Đại tướng cũng là một nhà báo chính luận sắc sảo. Từ rất sớm, Đại tướng đã sử dụng ngòi bút như một vũ khí đấu tranh cách mạng. Đại tướng từng tham gia sáng lập, biên tập nhiều tờ báo tiến bộ và được bầu làm Chủ tịch Báo giới Bắc Kỳ năm 1937.

Đại tướng võ Nguyên Giáp với thiếu nhi xã Tam Kim (tháng 12/1994). Ảnh Tư liệu

Trong lĩnh vực nghiên cứu lịch sử, những công trình, hồi ký và tác phẩm của Đại tướng đã trở thành nguồn tư liệu quý giá giúp các thế hệ hiểu rõ hơn về lịch sử dân tộc, về tư tưởng Hồ Chí Minh và những cuộc kháng chiến vĩ đại của nhân dân Việt Nam.

Đại tướng cũng là một nhà ngoại giao tài năng. Trong những thời khắc đất nước đứng trước thử thách sống còn sau Cách mạng Tháng Tám, Đại tướng đã tham gia nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng, góp phần bảo vệ nền độc lập non trẻ của dân tộc.

Vị Đại tướng của nhân dân

Điều làm nên sự vĩ đại của Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ là những chiến công hiển hách mà còn là nhân cách cao đẹp của một người cộng sản chân chính.

Hơn 80 năm hoạt động cách mạng, Đại tướng luôn giữ trọn phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Đại tướng sống giản dị, khiêm nhường, nhân hậu, hết lòng vì nước, vì dân. Trong mọi hoàn cảnh, ông luôn đặt lợi ích của Tổ quốc và nhân dân lên trên hết.

Đại tướng luôn tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân, gắn bó mật thiết với nhân dân và coi nhân dân là cội nguồn của mọi thắng lợi. Chính vì vậy, Đại tướng được nhân dân cả nước kính trọng, yêu quý và gọi bằng cái tên giản dị nhưng thiêng liêng: “Đại tướng của nhân dân”.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và phu nhân chụp ảnh lưu niệm với Đoàn đại biểu các dân tộc thiểu số tỉnh Cao Bằng (7/12/1996). Ảnh Tư liệu

Trong mắt cán bộ, chiến sĩ quân đội, Đại tướng là “Người Anh Cả” duy nhất. Trong mắt bạn bè quốc tế, Đại tướng là biểu tượng của lòng yêu nước, của khát vọng hòa bình và công lý. Cuộc đời hơn một thế kỷ của Đại tướng là minh chứng sinh động cho sức mạnh của lý tưởng cách mạng, của trí tuệ Việt Nam và phẩm chất cao đẹp của con người Việt Nam.

Kỷ niệm 115 năm Ngày sinh Đại tướng Võ Nguyên Giáp (25/8/1911 - 25/8/2026) là dịp để mỗi người Việt Nam bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với những cống hiến to lớn của Đại tướng cho Đảng, dân tộc và nhân dân. Từ người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến vị Đại tướng huyền thoại của dân tộc, cuộc đời và sự nghiệp của Võ Nguyên Giáp mãi là ngọn lửa truyền cảm hứng cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Hình ảnh vị tướng tài ba, đức độ ấy sẽ mãi sống trong lòng nhân dân Việt Nam, như lời khẳng định đầy xúc động: Đại tướng Võ Nguyên Giáp là vị tướng của nhân dân, mãi mãi lưu danh trong lịch sử dân tộc.