Đắk Lắk 'soi' lại quy trình vận hành hồ thủy điện trên sông Ba

Mùa mưa bão năm 2026 đang đến gần, sau những mất mát nặng nề do trận lũ lịch sử năm 2025, người dân Đắk Lắk, nhất là khu vực phía Đông (địa bàn tỉnh Phú Yên cũ), đặc biệt quan tâm đến công tác phòng, chống và ứng phó thiên tai.

Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Thiên Văn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết, địa phương đã ban hành kế hoạch phòng, chống thiên tai; trong đó có việc rà soát quy trình vận hành các hồ thủy điện trên lưu vực sông Ba.

Trận mưa lữ lũ lịch sử năm 2025 gây thiệt hại nặng nề cho bà con phía Đông tỉnh Đắk Lắk.

Theo ông Nguyễn Thiên Văn, sau trận lũ lịch sử năm 2025, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với địa phương tổ chức rà soát, đánh giá việc vận hành các hồ chứa trên các lưu vực sông, trong đó có lưu vực sông Ba.

Việc rà soát nhằm đánh giá mức độ phù hợp của quy trình vận hành hiện nay trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng cực đoan, khó lường. Trên cơ sở đó, các cơ quan chuyên môn sẽ nghiên cứu điều chỉnh quy trình vận hành liên hồ chứa, bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu phát điện, vừa nâng cao hiệu quả cắt, giảm lũ cho vùng hạ du.

"Hiện trạng trên lưu vực đã thay đổi rất nhiều so với thời điểm các quy trình được ban hành. Vì vậy, việc rà soát, cập nhật là cần thiết để phù hợp với thực tế", ông Nguyễn Thiên Văn cho biết.

Theo UBND tỉnh, hiện Đắk Lắk có 25 công trình hồ, đập cần thực hiện quy trình vận hành. Trong đó, 11 công trình vận hành theo quy trình liên hồ chứa trên hai lưu vực sông Sêrêpốk và sông Ba do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; 14 hồ còn lại vận hành theo quy trình đơn hồ thuộc thẩm quyền của Bộ Công thương và UBND tỉnh.

Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Công Thương đang lấy ý kiến các địa phương để rà soát, điều chỉnh quy trình vận hành liên hồ chứa, phù hợp với những thay đổi về điều kiện tự nhiên cũng như thực tiễn khai thác các công trình.

Theo ông Nguyễn Thiên Văn, cùng với việc hoàn thiện quy trình vận hành, các bộ, ngành sẽ xây dựng hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm từ xa và bổ sung các kịch bản ứng phó đối với từng tình huống mưa lũ.

Các kịch bản sẽ tính toán cụ thể lưu lượng xả của từng hồ chứa, thời gian nước về hạ du, phạm vi ảnh hưởng và mức độ tác động đối với từng khu vực dân cư. Từ đó, cơ quan chức năng sẽ đưa ra các khuyến nghị về sơ tán người dân theo từng cấp độ rủi ro, đồng thời làm cơ sở để điều chỉnh quy hoạch đô thị, giao thông và hệ thống thủy lợi, góp phần nâng cao khả năng thoát lũ.

Song song với việc rà soát quy trình vận hành hồ chứa, Đắk Lắk cũng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường năng lực phòng, chống thiên tai.

Đắk Lắk rà soát toàn bộ quy trình vận hành các hồ chứa trên lưu vực sông Ba. Ảnh: Tiền Lê.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Lắk, địa phương đã xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030; yêu cầu 100% cấp xã cập nhật phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro, bám sát phương châm "4 tại chỗ". Các địa phương cũng được yêu cầu rà soát lực lượng, phương tiện, vật tư và tăng cường phối hợp giữa quân đội, công an, biên phòng cùng lực lượng xung kích ở cơ sở để sẵn sàng ứng cứu khi có tình huống xảy ra.

Đắk Lắk cũng đang đẩy nhanh việc kiểm tra an toàn hồ đập, đầu tư các công trình tránh lũ, bổ sung phương tiện cứu hộ, cứu nạn phù hợp với điều kiện địa hình, đồng thời ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong công tác dự báo, cảnh báo thiên tai.

"Dù không thể loại trừ hoàn toàn thiệt hại do thiên tai gây ra, nhưng tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt, chủ động từ sớm, từ xa; huy động tối đa nguồn lực để nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, phấn đấu giảm thấp nhất thiệt hại về người và tài sản," ông Nguyễn Thiên Văn nhấn mạnh.

Như Tiền Phong đưa tin, trận mưa lũ lịch sử cuối năm 2025 đã để lại hậu quả nặng nề đối với Đắk Lắk. Theo thống kê của UBND tỉnh, thiên tai khiến 63 người thiệt mạng, 8 người mất tích; 133 căn nhà bị sập, hư hỏng hoàn toàn; khoảng 70.000 ha cây trồng bị ngập úng, gần 99.500 lồng nuôi thủy sản bị cuốn trôi hoặc hư hại, cùng hàng triệu con gia súc, gia cầm bị chết. Đây được đánh giá là trận lũ nghiêm trọng nhất tại địa phương trong nhiều thập kỷ.