Đảm bảo sức khỏe tinh thần người lao động - thách thức mới giữa thời đại số
Trong bối cảnh thị trường lao động toàn cầu đang thay đổi mạnh bởi công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, lao động nền tảng và xu hướng làm việc từ xa, người lao động cũng đối mặt nhiều rủi ro về sức khỏe tinh thần.
Theo ước tính của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), các rủi ro tâm lý - xã hội tại nơi làm việc góp phần gây ra hơn 840.000 ca tử vong liên quan đến công việc mỗi năm.
Nếu không được quản lý tốt, các mô hình làm việc mới có thể làm gia tăng căng thẳng, kéo dài thời gian làm việc, tạo cảm giác cô lập và thiếu ổn định.

Bà Sinwon Park - Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam. Ảnh: Cẩm Anh
“Những con số này cho thấy các biện pháp phòng ngừa là hết sức cấp thiết”, bà Sinwon Park - Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam - nhấn mạnh.
Đại diện ILO cho rằng chính phủ, người sử dụng lao động và người lao động đều đóng vai trò quan trọng, trong đó đối thoại xã hội là chìa khóa để các biện pháp phòng ngừa thực sự hiệu quả.
Theo bà Sinwon Park, đổi mới và tăng năng suất cần đi cùng với việc bảo vệ người lao động và bảo đảm phẩm giá trong công việc. Một môi trường làm việc an toàn, lành mạnh không chỉ là yêu cầu xã hội mà còn là nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững.
Cùng quan điểm, bà Trần Thị Hồng Liên - Phó giám đốc Văn phòng Giới sử dụng lao động thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) - cho rằng sức khỏe tinh thần ảnh hưởng đáng kể đến năng suất lao động.
“Xây dựng môi trường làm việc an toàn và lành mạnh chính là nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững”, bà Trần Thị Hồng Liên cho biết.
Theo bà Trần Thị Hồng Liên, ngoài điều kiện lao động an toàn về thể chất, doanh nghiệp cũng cần chú trọng văn hóa ứng xử và môi trường làm việc tích cực. Các mục tiêu về an toàn tinh thần nên được lồng ghép vào chiến lược nhân sự, cùng với đào tạo kỹ năng quản lý cảm xúc, quản lý rủi ro và tăng cường đối thoại giữa người lao động và người sử dụng lao động.
Chung tay trước thách thức
Để giảm thiểu các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của người lao động, Tiến sĩ Yuka Ujita - chuyên gia cao cấp về an toàn, sức khỏe nghề nghiệp của ILO - cho rằng cần xây dựng chính sách, quy trình phân công và đánh giá công việc minh bạch, đồng thời tạo môi trường tâm lý - xã hội an toàn tại nơi làm việc.
Theo chuyên gia ILO, việc nhận diện và đánh giá các rủi ro tâm lý - xã hội có ý nghĩa quan trọng để kịp thời đưa ra biện pháp hỗ trợ. Giao tiếp giữa đồng nghiệp, cũng như giữa quản lý và người lao động, là yếu tố then chốt giúp phát hiện sớm các vấn đề tâm lý.
“Những dấu hiệu như giảm năng suất, nghỉ việc nhiều hơn hoặc thay đổi trạng thái tinh thần đều có thể là cảnh báo”, bà nói.
TS Yuka Ujita cho biết một số quốc gia như Nhật Bản đã đưa nội dung đánh giá căng thẳng tâm lý vào chương trình khám sức khỏe lao động định kỳ nhằm phát hiện sớm rủi ro.
Về phía Việt Nam, ông Ngô Xuân Liễu - Giám đốc Trung tâm Quốc gia về Dịch vụ việc làm (Cục Việc làm, Bộ Nội vụ) - cho biết Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động để phù hợp với những thay đổi của thị trường lao động, bao gồm cả các vấn đề liên quan đến sức khỏe tinh thần.
Theo đó, các cơ quan chức năng đã bổ sung nhiều bệnh nghề nghiệp mới vào hệ thống quy định và chính sách an toàn lao động; đồng thời tạo điều kiện để người lao động cân bằng giữa công việc và cuộc sống gia đình, tái tạo sức lao động. Hoạt động tư vấn tâm lý cho người lao động cũng bắt đầu được quan tâm và triển khai.
Ông Ngô Xuân Liễu nhấn mạnh việc định hướng nghề nghiệp, công tác tư vấn và chuẩn bị tinh thần thích nghi với văn hóa nơi làm việc; đặc biệt với lao động trẻ, cũng rất quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro tâm lý nghề nghiệp.
“Nhiều ngành nghề hiện nay đòi hỏi không chỉ sức bền thể chất mà còn cả khả năng chịu áp lực tinh thần”, Giám đốc Trung tâm Quốc gia về Dịch vụ việc làm (Cục Việc làm, Bộ Nội vụ) chia sẻ.











