Đàm phán hạt nhân thử thách Mỹ - Iran
Lễ ký kết thỏa thuận Mỹ - Iran sẽ diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock ở miền Trung Thụy Sĩ ngày 19-6
Nội dung của thỏa thuận sắp được Mỹ và Iran ký kết vừa được công bố giữa lúc sự quan tâm được dành cho tiến trình đàm phán sắp tới về vấn đề hạt nhân của Tehran.
Dự thảo bản ghi nhớ này gồm 14 điểm, với nội dung đáng chú ý là Iran và Mỹ, cùng các đồng minh sẽ tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn giao tranh trên tất cả mặt trận, bao gồm cả Lebanon, ngay sau khi ký kết. Sau đó, theo trang Bloomberg, Mỹ và Iran sẽ bắt đầu đàm phán nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng tối đa 60 ngày.
Ngay sau khi thỏa thuận được ký kết, Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và ngăn chặn mọi sự can thiệp vào Iran; hoạt động giao thông sẽ được khôi phục hoàn toàn trong vòng 30 ngày. Ngoài ra, văn bản còn nói rằng Mỹ sẽ rút quân khỏi các khu vực xung quanh trong vòng 30 ngày sau khi thỏa thuận cuối cùng được ký kết. Trong khi đó, Iran sẽ ngay lập tức thực hiện các bước để bảo đảm hoạt động vận chuyển tàu thương mại giữa vịnh Ba Tư và vịnh Oman được khôi phục về mức trước xung đột trong vòng 30 ngày.
Văn kiện cũng nêu rõ Iran tái khẳng định sẽ không bao giờ sản xuất vũ khí hạt nhân. Hai bên đồng ý sẽ giải quyết số phận của vật liệu làm giàu và các vấn đề liên quan đến hạt nhân khác trong thỏa thuận cuối cùng. Ngoài ra, Mỹ cam kết chấm dứt mọi hình thức trừng phạt đối với Iran theo một lịch trình sẽ được thống nhất trong thỏa thuận cuối cùng. Mỹ cũng sẽ phối hợp với các đối tác trong khu vực xây dựng một kế hoạch toàn diện nhằm phục hồi và phát triển kinh tế Iran. Theo dự thảo, chương trình này sẽ được bảo đảm ít nhất 300 tỉ USD vốn tài trợ.
Các tàu chở dầu và tàu chở hàng ở vịnh Oman, dọc theo các tuyến đường vận chuyển nối liền eo biển Hormuz và biển Ả Rập hôm 16-6 Ảnh: AP
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ nói với đài NHK rằng lễ ký kết sẽ diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock ở miền Trung Thụy Sĩ trong ngày 19-6. Phó Tổng thống J.D. Vance dự kiến dẫn đầu phái đoàn Mỹ trong khi Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf nhiều khả năng đại diện Iran tham dự.
Theo AP, các quan chức và chuyên gia lưu ý rằng bản ghi nhớ này vẫn để lại vấn đề gai góc nhất cần giải quyết là chương trình hạt nhân của Iran. Theo AP, những người chỉ trích đã tỏ ra hoài nghi về tính khả thi, tính thực tiễn hoặc khả năng tác động của thỏa thuận này đến tiến trình đàm phán hạt nhân. Đáp lại, chính quyền ông Donald Trump vẫn tỏ ra tự tin về thỏa thuận. Phó Tổng thống JD Vance hôm 16-6 nhấn mạnh theo thỏa thuận này, Iran sẽ được hưởng nhiều lợi ích nếu dỡ bỏ "chương trình vũ khí hạt nhân" của mình.
Một vấn đề khác là liệu chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể duy trì sự tập trung cần thiết hay không, nhất là khi tiến trình đàm phán này đòi hỏi sự kiên trì, chú trọng đến từng chi tiết và sự tham gia của nhiều chuyên gia kỹ thuật. Trước đó, thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và các cường quốc được đàm phán trong 18 tháng, khởi đầu bằng các cuộc tiếp xúc bí mật giữa giới chức Mỹ và Iran tại Oman trước khi được ký kết năm 2015. Tiến trình này đòi hỏi hàng chục lần can thiệp trực tiếp ở cấp cao cùng với sự tham gia của hàng chục chuyên gia kỹ thuật liên tục di chuyển tới châu Âu và nhiều nơi khác.
Trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, ông Donald Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận trên vào năm 2018, trước khi hầu hết điều khoản nhượng bộ gây tranh cãi nhất có hiệu lực. Vấn đề là hiện không có dấu hiệu nào cho thấy Iran sẵn sàng nhượng bộ nhiều hơn trước.
Mở eo biển Hormuz chỉ là bước khởi đầu
Bất chấp Mỹ và Iran đã cam kết mở lại eo biển Hormuz, các chuyên gia cho rằng việc khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển này về mức trước xung đột không hề dễ dàng.
Một trong những thách thức là xử lý mối đe dọa thủy lôi trên tuyến hàng hải chính từng được các tàu thương mại sử dụng để qua Hormuz. Mối đe dọa này buộc nhiều tàu phải di chuyển sát bờ biển của Iran hoặc Oman. Việc rà phá thủy lôi có thể giúp lưu thông trở lại bình thường nhưng hiện chưa rõ lực lượng nào sẽ đảm nhận nhiệm vụ này và tàu rà phá mìn được bảo vệ thế nào.
Bên cạnh đó là nguy cơ bạo lực tái diễn. Ngành vận tải biển muốn nhận được những cam kết rõ ràng từ cả Mỹ và Iran rằng các hành động thù địch đã thực sự kết thúc. Ngay cả khi điều này diễn ra, một số thuyền viên vẫn có thể từ chối quay lại vịnh Ba Tư, khiến số lượng tàu hoạt động trong khu vực giảm sút.
Một vấn đề khác là cơ chế quản lý hoạt động hàng hải trong tương lai. Truyền thông Iran cho biết nước này và Oman sẽ quyết định cơ chế quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz trong thời gian tới. Trong khi đó, Hội đồng Hàng hải Baltic và Quốc tế (BIMCO), tổ chức đại diện lớn nhất của các chủ tàu thế giới, đề xuất một cơ quan của Liên hợp quốc hoặc một quốc gia trung lập có thể đảm nhận vai trò điều phối hoạt động quá cảnh qua eo biển này.
Tranh cãi cũng xuất hiện quanh khả năng thu phí quá cảnh. Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định tàu thuyền sẽ không phải trả phí khi đi qua Hormuz trong khi Iran cho biết chính sách miễn phí chỉ kéo dài 60 ngày. Trước đó, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên hợp quốc nhấn mạnh không có cơ sở pháp lý để áp đặt phí qua eo biển này.
Thách thức lớn nhất là khôi phục sản xuất dầu khí. Công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy (Na Uy) ước tính chi phí tái thiết cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực vào khoảng 42 tỉ USD. Các nhà phân tích dự báo khoảng 85%-90% sản lượng bị mất sẽ được khôi phục vào đầu quý 4 năm nay, nhưng phải đến tháng 1-2027 mới có thể trở lại hoàn toàn mức trước xung đột.
Hoàng Phương
Nguồn NLĐ: https://nld.com.vn/dam-phan-hat-nhan-thu-thach-my-iran-196260617205441859.htm
Tin nóng
Giá dầu thế giới lại bật tăng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo có thể nối lại chiến dịch không kích Iran.
RAID sẽ tập trung vào phân tích tình báo, nâng cao nhận thức về tác chiến điện tử, lập kế hoạch dự báo và phát triển khả năng UAV dựa trên AI.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất ý tưởng Syria thay Israel đối phó Hezbollah trong bối cảnh bất đồng ngày càng tăng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về cuộc chiến ở Lebanon.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố không hỗ trợ tài chính tái thiết Iran và cảnh báo sẵn sàng ném bom lại nếu nước này không 'hành xử đúng mực'.
Trong buổi tập kín, một drone lạ nghi do thám đội tuyển Hàn Quốc bị quân đội Mexico bắn hạ, cảnh sát đang điều tra vụ việc và an ninh được tăng cường.
Giá dầu thế giới đảo chiều tăng gần 1% trong phiên giao dịch ngày 17-6, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, thỏa thuận ngừng bắn với Iran chưa phải là cuối cùng và Mỹ có thể nối lại các hoạt động quân sự nếu Tehran không tuân thủ thỏa thuận. Tuy nhiên, đà tăng của giá dầu bị hạn chế bởi những cảnh báo về nguy cơ dư thừa nguồn cung trong thời gian tới.
Tin mới
Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.
Theo Trợ lý Bộ trưởng Y tế Nga Alexey Kuznetsov, 7 người, trong đó có 5 trẻ em, đã phải nhập viện trong vụ xe buýt chở trẻ em bị tấn công; Ủy ban Điều tra Nga đã mở vụ án hình sự để điều tra vụ việc.
Mỹ - Iran đã ký thỏa thuận chấm dứt xung đột; Tổng thống Trump nói về thời gian Mỹ rút quân khỏi vùng Vịnh; Nga tuyên bố đáp trả vụ tấn công xe buýt chở trẻ em; Anh phá đường dây làm giả giấy kết hôn để nhập cư trái phép... là những thông tin quốc tế nổi bật sáng 18-6.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 17/6 đã ký một biên bản ghi nhớ (MoU) về chấm dứt xung đột Trung Đông và mở cửa lại eo biển Hormuz.
Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin là những bên 'trung lập' đối với cuộc chiến giữa Mỹ/Israel với Iran, cảm ơn hai quốc gia này vì không cản trở những nỗ lực của ông nhằm kiềm chế tham vọng hạt nhân của Tehran.
Giới chức Mỹ và Iran xác nhận Tổng thống hai nước đã ký thỏa thuận hòa bình, chấm dứt xung đột kéo dài gần 4 tháng.
Giới chức Mỹ đã công bố biên bản ghi nhớ đạt được với Iran, bao gồm các điều khoản mở lại eo biển Hormuz và nới lỏng một số hạn chế tài chính đối với Tehran.
Một quan chức Mỹ xác nhận tổng thống Mỹ đã đặt bút ký vào bản ghi nhớ kết thúc xung đột với Iran, chính thức mở cửa eo biển Hormuz sớm hơn kế hoạch.