Dân bàn, dân quyết - sức sống của đời sống văn hóa từ cơ sở

Đây là nơi người dân thực sự giữ vai trò chủ thể, cùng bàn bạc, thống nhất và hành động vì cộng đồng. Từ những chuyển biến thực tế tại cơ sở, Hà Nội đang hiện thực hóa nền dân chủ cơ sở thực chất, bền vững thông qua những cách triển khai bài bản và quyết liệt.

Hội nghị đại biểu nhân dân bàn việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở năm 2026 của phường Phú Lương ký kết cam kết thi đua thực hiện nghị quyết Hội nghị đại biểu nhân dân năm 2026. Ảnh: Mai Hương

Diễn đàn của dân - niềm tin bắt đầu từ sự lắng nghe

Tại phường Phú Lương, không khí Hội nghị đại biểu nhân dân bàn việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở năm 2026 đã thoát khỏi những báo cáo mang tính hình thức. Trước khi hội nghị cấp phường diễn ra, 32/32 tổ dân phố đã sôi nổi tổ chức các cuộc họp với sự tham gia của gần 1.600 đại biểu hộ gia đình. Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Phú Lương Tạ Thị Nhẫn khẳng định: “Điều khác biệt lớn nhất nằm ở chỗ, người dân không còn đi họp chỉ để “nghe báo cáo” rồi ra về, mà họ thực sự nhập cuộc với tư cách người trong cuộc, người trực tiếp thụ hưởng và chịu trách nhiệm”.

Những vấn đề sát sườn nhất như: Lấn chiếm vỉa hè, trật tự đô thị, phòng cháy, chữa cháy… đã được đưa ra trao đổi thẳng thắn. Không né tránh những mặt còn tồn tại, người dân chỉ rõ tình trạng tái lấn chiếm vỉa hè ở một số tuyến phố hay việc tổng vệ sinh môi trường đôi khi còn mang tính đối phó. Chính sự thẳng thắn này đã biến hội nghị thành một diễn đàn thực chất. Khi những bức xúc được giải tỏa bằng sự đồng thuận, những mục tiêu như: Duy trì trên 94% gia đình văn hóa, 85% tổ dân phố văn hóa, 100% lễ hội được tổ chức đúng nghi lễ truyền thống, đúng quy định pháp luật..., không còn là những con số hành chính khô khan, mà trở thành lời hứa, thành quyết tâm chung của cộng đồng.

Sức sống ấy không chỉ hiện diện ở phố phường tấp nập. Tại xã Hạ Bằng, xã Quốc Oai... hay nhiều khu dân cư khác trên địa bàn thành phố, tinh thần dân chủ cũng lan tỏa mạnh mẽ. Tại Hội nghị đại biểu nhân dân bàn việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở năm 2026 xã Hạ Bằng, với gần 3.000 người tham dự, việc xây dựng nông thôn mới, giữ gìn vệ sinh môi trường hay thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang đều được biểu quyết với sự đồng thuận tuyệt đối.

Thực tế cho thấy, dù ở đô thị hay nông thôn, một khi người dân được “bàn”, họ sẽ có trách nhiệm hơn với chính quyết định của mình. Mọi phong trào từ đó đều chuyển từ trạng thái “vận động” sang “tự giác”, từ “cần làm” sang “muốn làm”. Đó chính là chìa khóa để đời sống văn hóa ở cơ sở bồi đắp từng ngày, bắt đầu từ mỗi nếp nhà, mỗi ngõ phố.

Tháng nghe dân nói

Để định hướng thống nhất trên toàn địa bàn thành phố, UBND thành phố và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch liên tịch số 01/KHLT-UBND-UBMTTQ về việc tổ chức Hội nghị đại biểu nhân dân năm 2026 nhằm chuẩn hóa và nâng tầm quy mô của diễn đàn dân chủ này, gắn liền với những sự kiện chính trị trọng đại của đất nước.

Theo lãnh đạo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội, điểm đột phá đáng chú ý nhất trong kế hoạch năm 2026 chính là việc tổ chức Hội nghị gắn liền với triển khai “Tháng nghe dân nói”. Đây không đơn thuần là một khẩu hiệu, mà là một cơ chế vận hành mới. Thành phố yêu cầu các địa phương phải tập trung nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và giải quyết triệt để các kiến nghị chính đáng của người dân. Việc tổ chức hội nghị phải thực chất, thiết thực, dân chủ, công khai...; nội dung thảo luận phải bám sát nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương...

Trong bối cảnh đất nước vừa trải qua các sự kiện lớn, trọng đại như: Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII và cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp 2026-2031, việc đối thoại trực tiếp tại khu dân cư thực sự có ý nghĩa, thiết thực với mọi địa phương, giúp tập hợp sức mạnh đại đoàn kết trong xây dựng địa phương phát triển.

Đồng thời, tư duy quản trị hiện đại cũng được chú trọng khi thành phố yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, các nền tảng trực tuyến và Cổng Mặt trận số để tiếp nhận và theo dõi kết quả giải quyết ý kiến, kiến nghị của nhân dân; công khai tiến độ giải quyết để nhân dân biết, giám sát. Phương thức này nhằm đưa dân chủ đi vào cuộc sống một cách thực chất hơn.

Bên cạnh đó, những tiêu chí cụ thể để xây dựng Thủ đô “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp”, phát triển môi trường văn hóa cộng đồng, đẩy mạnh xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh... cũng được xác lập. Đặc biệt, công tác an sinh xã hội, chăm lo cho các gia đình chính sách và người nghèo được lồng ghép như một chỉ tiêu quan trọng để đánh giá sức sống văn hóa của một cộng đồng.

Để tăng tính khả thi trong thực hiện và tăng trách nhiệm trong cả hệ thống chính trị, thành phố không để các xã, phường tự xoay xở mà có sự phân công trách nhiệm rõ ràng. Từ Sở Văn hóa và Thể thao hướng dẫn nếp sống văn minh, Sở Xây dựng xử lý ô nhiễm môi trường, đến Công an thành phố bảo đảm trật tự an toàn..., tất cả tạo thành một hệ thống đồng bộ để hỗ trợ tối đa cho tiếng nói của người dân.

Từ thực tiễn sinh động tại các khu dân cư đến kế hoạch triển khai cụ thể của thành phố, có thể khẳng định: Hội nghị đại biểu nhân dân bàn việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở năm 2026 không chỉ là một cuộc họp thường niên mà đó là nền tảng của dân chủ cơ sở, là nơi "ý Đảng" và "lòng dân" gặp nhau ở một điểm chung là xây dựng một Thủ đô đáng sống. Khi người dân được “bàn” và “quyết”, họ sẽ cùng “làm” và “giữ”. Chính từ những diễn đàn bình dị ấy, sức sống văn hóa Thủ đô sẽ được khơi nguồn và lan tỏa bền vững, tạo nên một cộng đồng tự quản, văn minh và giàu lòng nhân ái.

Minh Thúy