Dân nguyện phải sâu sát, giám sát phải tạo chuyển biến thực chất

Tham dự cuộc làm việc có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh.

Các ý kiến tại cuộc làm việc đã trao đổi nhìn thẳng vào những điểm nghẽn, nút thắt và yêu cầu mới đang đặt ra trong triển khai các nhiệm vụ của Ủy ban, nhất là về công tác dân nguyện và hoạt động giám sát.

Nhận diện sớm “điểm nóng” từ kiến nghị cử tri

Sau khi nghe báo cáo và các ý kiến phát biểu, kết luận cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận, đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự chủ động và nỗ lực của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát trong thời gian qua. Theo đó, Ủy ban đã tham mưu hoàn thiện thể chế về hoạt động giám sát, chuẩn bị nhiều đề án có ý nghĩa nền tảng cho cả nhiệm kỳ; duy trì nền nếp tiếp công dân, xử lý đơn thư, tổng hợp kiến nghị cử tri và bước đầu thúc đẩy chuyển đổi số.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì cuộc làm việc. Ảnh: PHẠM THẮNG

Bên cạnh những kết quả đạt được, Chủ tịch Quốc hội cũng chỉ rõ một số điểm nghẽn cần khắc phục như vai trò tham mưu chiến lược chưa rõ nét; dữ liệu dân nguyện chưa được khai thác hiệu quả; cơ chế hậu giám sát chưa chặt chẽ; chuyển đổi số chưa tạo đột phá; phối hợp liên cơ quan có lúc chưa đồng bộ; nguồn lực và năng lực chuyên sâu chưa đáp ứng yêu cầu mới.

Nêu rõ, cử tri và nhân dân cả nước đặt kỳ vọng rất lớn đối với Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội cho biết, trách nhiệm của Quốc hội không chỉ lắng nghe, mà phải theo đến cùng; không chỉ giám sát, mà phải tạo chuyển biến; không chỉ tổng hợp kiến nghị, mà phải phát hiện sớm về chính sách, cảnh báo rủi ro quản trị và thúc đẩy trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền.

Trên cơ sở đó, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với Ủy ban Dân nguyện và Giám sát: Ủy ban không thể chỉ dừng ở việc tiếp nhận, tổng hợp, chuyển đơn và báo cáo, mà phải trở thành cơ quan tham mưu chiến lược, phát hiện sớm vấn đề, cảnh báo chính sách, điều hòa hoạt động giám sát và theo đến cùng trách nhiệm thực thi.

Theo Chủ tịch Quốc hội, dân nguyện và giám sát phải gắn chặt với nhau. Hoạt động dân nguyện phải cung cấp dữ liệu thực tiễn, phản ánh kiến nghị của nhân dân, bất cập của chính sách, hạn chế trong thực thi pháp luật. Giám sát phải xử lý đến cùng những vấn đề nổi lên từ dân nguyện, làm rõ trách nhiệm, tạo chuyển biến cụ thể.

Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đổi mới tư duy hoạt động theo hướng chuyển mạnh từ cách làm hành chính sang tư duy phân tích, dự báo và kiến nghị chính sách. Mỗi kiến nghị phải có căn cứ, có địa chỉ trách nhiệm, có giải pháp và có cơ chế theo dõi đến cùng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo tại cuộc làm việc. Ảnh: PHẠM THẮNG

Đối với công tác dân nguyện, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu nâng cao chất lượng các báo cáo hằng tháng, bảo đảm không chỉ dừng ở việc thống kê số lượng đơn thư hay lượt tiếp công dân mà phải phân tích, nhận diện được các xu hướng nổi lên, những lĩnh vực người dân bức xúc, địa bàn tiềm ẩn phức tạp, các cơ quan chậm xử lý cũng như những vụ việc có nguy cơ trở thành “điểm nóng”.

Về công tác tiếp xúc cử tri, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu đổi mới theo hướng thực chất, tránh hình thức. Theo đó, cử tri cần được tạo điều kiện phản ánh đầy đủ tâm tư, nguyện vọng, tình hình kinh tế - xã hội, an ninh trật tự và những vấn đề phát sinh từ cơ sở. “Không ai nắm rõ địa bàn bằng chính người dân ở khu dân cư, thôn xóm, tổ dân phố”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Nhấn mạnh như vậy, Chủ tịch Quốc hội khẳng định công tác dân nguyện phải được thực hiện hiệu quả, để người dân thấy Quốc hội lắng nghe thật, theo dõi thật, giám sát thật và thúc đẩy giải quyết thật.

Giám sát phải theo đến cùng, không để kiến nghị “rơi vào im lặng”

Về hoạt động giám sát, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tập trung vào các vấn đề lớn như điểm nghẽn thể chế, tổ chức thực thi pháp luật, phân bổ nguồn lực, kỷ luật công vụ và chất lượng dịch vụ công. Kết luận giám sát phải đi kèm thời hạn thực hiện, chỉ số kiểm đếm, cơ chế báo cáo lại và xác định rõ trách nhiệm của cơ quan chịu giám sát, không để kiến nghị “rơi vào im lặng”.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chuyển đổi số phải trở thành đột phá trong hoạt động dân nguyện và giám sát. Theo đó, cần hình thành nền tảng dữ liệu dùng chung phục vụ tiếp công dân, xử lý đơn thư, theo dõi giải quyết kiến nghị cử tri và hoạt động giám sát. Hệ thống dữ liệu phải bảo đảm kết nối được, phân tích được, cảnh báo được và truy vết được trách nhiệm. Đồng thời, cần từng bước ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong phân loại đơn thư, nhận diện các vấn đề lặp lại, dự báo xu hướng bức xúc xã hội và hỗ trợ lựa chọn chuyên đề giám sát.

Cùng với chuyển đổi số, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ dân nguyện và giám sát có bản lĩnh, kỹ năng, tư duy chính sách và năng lực dữ liệu; tăng cường đào tạo chuyên sâu, sử dụng chuyên gia, nhà khoa học và xây dựng môi trường làm việc đoàn kết, đổi mới sáng tạo.

Đề cập đến tinh thần phối hợp trong công việc, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu đoàn kết, chia sẻ trách nhiệm trong toàn Ủy ban, không đặt nặng “quyền anh, quyền tôi”, bởi mọi nhiệm vụ đều hướng tới phục vụ Tổ quốc và nhân dân.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu chuẩn bị kỹ lưỡng hai đề án lớn về giám sát trong năm 2026: Đề án của Đảng ủy Quốc hội về “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, của Hội đồng nhân dân”; Đề án của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) về Định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Theo Chủ tịch Quốc hội, đây phải là những sản phẩm mang tính chiến lược, tạo chuyển biến thực chất trong hoạt động dân nguyện và giám sát của Quốc hội trong giai đoạn mới. Tinh thần xuyên suốt được nhấn mạnh là giám sát phải hướng tới tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, siết chặt kỷ luật thực thi và bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân. Hai đề án phải trả lời rõ các câu hỏi: Giám sát để làm gì, giám sát vào đâu, bằng công cụ nào và theo dõi sau giám sát ra sao.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga báo cáo tại cuộc làm việc. Ảnh: PHẠM THẮNG

Về Diễn đàn lần thứ 2 của Quốc hội về hoạt động giám sát, theo Chủ tịch Quốc hội, diễn đàn không chỉ để trao đổi kinh nghiệm mà còn nhằm nhận diện những vấn đề đặt ra trong hoạt động giám sát, từ đó hoàn thiện phương thức giám sát theo hướng hiện đại hơn, ứng dụng mạnh công nghệ thông tin, chuyển đổi số và dữ liệu số.

Chủ tịch Quốc hội cũng thống nhất chủ trương giao Ủy ban Dân nguyện và Giám sát làm đầu mối phối hợp với Văn phòng Quốc hội, Thanh tra Chính phủ và các cơ quan liên quan nghiên cứu khả năng kết nối, khai thác, chia sẻ dữ liệu tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, đồng thời yêu cầu đặc biệt chú trọng bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin trong quá trình số hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.