Dẫn nước sông Hậu về bán đảo Cà Mau để giải quyết bài toán thiếu nước

Đến hẹn lại… ‘khát’

Bà Nguyễn Thị Phụng (xã Khánh Bình, tỉnh Cà Mau) cho biết, tới nay nước trữ cho sinh hoạt của gia đình vẫn đủ dùng, nhưng nếu tình trạng nắng nóng, hạn hán kéo dài sẽ thiếu nước như một số mùa khô các năm trước.

Ông Nguyễn Cảnh Hạnh - Phó Chủ tịch UBND xã Đá Bạc (Cà Mau) cho hay, hiện nhiều tuyến kênh, mương trên địa bàn do nắng nóng gay gắt, gió lớn làm lượng nước bốc hơi nhanh, nước ngọt sụt giảm. Địa phương đã và đang tăng cường tuyên truyền, khuyến cáo người dân sử dụng nước tiết kiệm, tăng tích trữ để hạn chế ảnh hưởng của khô hạn.

“Mùa khô năm nay không khắc nghiệt như mùa khô các năm 2019-2020, 2023-2024, nên áp lực nước ngọt sinh hoạt vẫn chưa lớn. Dù vậy, chúng tôi vẫn tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết và tình hình sản xuất, sinh hoạt của người dân để phối hợp với các cơ quan chức năng kịp thời có giải pháp ứng phó khi thiếu nước”, ông Hạnh nói.

Theo UBND tỉnh Cà Mau, hiện trên địa bàn tỉnh còn một số khu vực xảy ra tình trạng thiếu nước sinh hoạt, như khu vực xã U Minh, xã Nguyễn Phích, xã Biển Bạch. Những vùng này người dân sống phân tán, không có nguồn nước ngầm đủ ngọt cho sinh hoạt và sản xuất, nước mặt bị nhiễm phèn nặng, nên người dân chủ yếu trữ nước mưa để sử dụng.

Người dân ấp Thanh Tùng, xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau có đường ống nước về tận nhà nhưng hơn 1 năm nay không có nước.

Ngoài ra, trên địa bàn xã Gành Hào hiện chưa có trạm cấp nước tập trung phục vụ sinh hoạt, người dân trên địa bàn xã phải khoan giếng để có nước sinh hoạt.

Về nguồn nước, hiện Cà Mau có hồ chứa xã Khánh An (sức chứa 3,85 triệu m3) là hồ chứa nước ngọt lớn nhất tỉnh. Cùng đó, tỉnh còn hệ thống kênh thủy lợi kết hợp trữ nước ngọt (trữ khoảng 275 triệu m3). Với nước ngầm, các tầng nước độ sâu dưới 80m bị mặn hoặc nhiễm mặn một phần, nên không dùng được cho sản xuất và sinh hoạt. Các tầng còn lại từ 80-100m trở lên mới có nước ngọt.

Đến nay, vùng nông thôn Cà Mau chỉ có 50% dân số sử dụng nước từ hệ thống cấp nước tập trung, 48% dân tự khoan, còn 2% phải dùng nước mưa. UBND tỉnh Cà Mau đánh giá, vấn đề thiếu nước sinh hoạt diễn ra rất thường xuyên, đặc biệt vào mùa khô.

Với khu vực đô thị, toàn tỉnh Cà Mau hiện có 55 công trình (trạm/nhà máy) cấp nước tập trung, do các công ty nước sạch quản lý. Nguồn nước khai thác xử lý hầu hết từ nước ngầm. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào khai thác nước ngầm dẫn tới nguy cơ khai thác quá mức, làm gia tăng tình trạng sụt lún, sạt lở đất.

Giải pháp dẫn nước sông Hậu về đã khả thi

Để giải quyết nhu cầu nước ngọt cho khu vực bán đảo Cà Mau, mới đây, Công ty Samsung E&A và Công ty DNP Water đã chính thức có văn bản đề xuất UBND tỉnh Cà Mau và TP. Cần Thơ được đầu tư Dự án Trạm bơm nước thô vùng Tây Nam sông Hậu và Hệ thống tuyến ống truyền tải. Dự án nhằm cung cấp nguồn nước thô cho các nhà máy xử lý nước sạch sinh hoạt khu vực Cần Thơ (một phần tỉnh Hậu Giang và Sóc Trăng cũ) và tỉnh Cà Mau (Bạc Liêu, Cà Mau cũ). Dự án được tính toán phù hợp quy hoạch vùng ĐBSCL đã được Thủ tướng phê duyệt.

Phương án đầu tư đường ống đưa nước sông Hậu về bán đảo Cà Mau của Cty DNP Water đề xuất.

Theo đó, Dự án đầu tư trạm bơm lấy nước thô tại sông Cần Thơ (thượng nguồn kênh Xáng Xà No) công suất 600.000 m3/ngày đêm; các trạm bơm tăng áp công suất từ 100.000 - 600.000 m3/ngày đêm; khoảng 233km đường ống kín (đường kính từ 1-2m dọc theo cao tốc, các tuyến quốc lộ chính).

Nguồn nước thô qua hệ thống ống được đưa đến khu vực trung tâm các đô thị hiện hữu (Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau), cấp cho các nhà máy xử lý nước sạch hiện hữu tại các địa phương để xử lý và cấp cho người dân, doanh nghiệp sử dụng. Giải pháp này được nhà đầu tư đánh giá giúp tối ưu chi phí đầu tư, tránh lãng phí, xáo trộn trong cấp nước, khi kế thừa toàn bộ hạ tầng, nguồn lực của các nhà máy nước hiện hữu.

Đặc biệt, nguồn nước ngọt thô được cấp qua đường ống sẽ khắc phục triệt để ảnh hưởng nước nhiễm mặn; từng bước thay thế nguồn nước ngầm hiện đang suy giảm do khai thác quá mức. Từ đó góp phần hạn chế vấn đề sụt lún đang diễn ra tại khu vực bán đảo Cà Mau. Ngoài ra, với trạm bơm đầu nguồn, tùy tình hình nguồn nước, có thể di dời lên phía thượng nguồn sông Hậu (khu vực Long Xuyên, Châu Đốc, tỉnh An Giang), đảm bảo ổn định nguồn nước.

Tổng mức đầu tư dự án trên khoảng 5.396 tỷ đồng. Giá bán nước thô khởi điểm cho các nhà máy xử lý khoảng 4.200 đồng/m3. Với mức giá này, giá nước sạch bán cho người dân cơ bản phù hợp với lộ trình tăng giá nước của các địa phương (hiện giá nước sạch từ 9.000 – 12.000 đồng/m3). Đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các bên và an sinh xã hội.

Nếu được các địa phương chấp thuận, nhà đầu tư cam kết lộ trình khởi công dự án vào quý 2/2027, đưa vào vận hành quý 4/2028.

Ông Lều Mạnh Huy – Giám đốc Công ty CP Đầu tư ngành nước DNP (DNP Water) cho biết, qua nghiên cứu và so sánh, giải pháp đầu tư trạm bơm và hệ thống ống dẫn nước thô về bán đảo Cà Mau sẽ tối ưu và khả thi hơn phương án đầu tư nhà máy xử lý nước sạch quy mô lớn liên vùng. Nếu đầu tư nhà máy xử lý nước sạch quy mô liên tỉnh (sau đó dẫn nước qua xử lý về các địa phương) sẽ có mức đầu tư quá lớn, dẫn đến giá nước thành phẩm bán ra quá cao; giá bán nước phải từ 25.000 – 40.000 đồng/m3 mới đảm bảo phương án kinh tế, trong khi mặt bằng giá nước sạch bán lẻ tại các địa phương trong vùng hiện chỉ từ 9.000 – 12.000 đồng/m3. Ngoài ra, khi đầu tư nhà máy xử lý nước mới, các nhà máy hiện hữu có thể phải dừng hoạt động, gây lãng phí và xáo trộn trong hoạt động cấp nước.