Dân quân nơi biên cương góp sức tìm hài cốt liệt sĩ giữa núi rừng Vị Xuyên

Giữa những sườn núi dốc đứng, đá tai mèo sắc nhọn và cây rừng rậm rạp của điểm cao 685, thuộc xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang, chiến trường Vị Xuyên - Hà Tuyên năm xưa, lực lượng dân quân địa phương ngày ngày sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang.

Từng là nơi diễn ra những trận chiến ác liệt bảo vệ biên giới phía Bắc, điểm cao 685 được các cựu chiến binh gọi là "lò vôi thế kỷ". Hơn 40 năm sau, giữa những hang đá, vách núi và lớp đất rừng phủ dày, hành trình tìm kiếm những liệt sĩ còn nằm lại nơi đây vẫn đang được tiếp tục.

Là những người sinh ra, lớn lên trên mảnh đất từng hứng chịu chiến tranh ác liệt, họ am hiểu từng lối mòn, khe đá, hang sâu. Lợi thế ấy cùng sức trẻ của lực lượng dân quân đã góp thêm những bước chân trên hành trình đưa các liệt sĩ còn nằm lại giữa núi rừng biên giới trở về.

Dân quân xã Thanh Thủy men theo sườn núi lên khu vực tìm kiếm tại điểm cao 685. Ảnh: Tuấn Anh

Hành trình mỗi ngày bắt đầu bằng những con dốc cheo leo. Từ khu vực tập kết, các tổ mang theo cuốc, xẻng, xà beng, nước uống và vật dụng cần thiết, vượt qua nhiều đoạn đường gần như không có lối đi để tiếp cận vị trí tìm kiếm.

Chiến sĩ dân quân bám cây, vượt dốc mang dụng cụ lên điểm tìm kiếm. Ảnh: Tuấn Anh

Ở những đoạn quá dốc, dây thừng được buộc vào thân cây làm điểm tựa. Có nơi, lực lượng tìm kiếm phải tự ghép những thân gỗ thành bậc thang để có thể vượt qua vách đá.

Những bậc thang bằng cây được dựng tạm trên đoạn núi dốc đứng. Ảnh: Tuấn Anh

Không chỉ mang dụng cụ, mỗi người còn chia nhau vận chuyển nước và nhu yếu phẩm lên núi. Từng can nước trở nên nặng hơn sau hàng giờ leo dốc, nhưng là nguồn tiếp sức không thể thiếu cho các tổ công tác giữa rừng.

Chiến sĩ dân quân mang nước vượt dốc lên điểm cao 685. Ảnh: Tuấn Anh

Nước và nhu yếu phẩm được đưa qua những khe đá đến vị trí tìm kiếm. Ảnh: Tuấn Anh

Đại úy Nguyễn Thanh Nam, Trợ lý Ban Chỉ huy Quân sự xã Thanh Thủy cho biết, thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm", từ tháng 7/2026, địa phương đã cử 30 chiến sĩ dân quân cùng một trợ lý Ban Chỉ huy Quân sự xã tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

30 chiến sĩ dân quân chủ yếu là người ở 2 thôn Nậm Ngặt và Giang Nam, xã Thanh Thuỷ. Việc huy động lực lượng đang sinh sống ngay tại địa phương mang lại lợi thế lớn bởi họ thông thuộc địa hình, từng con đường, lối mòn và các khu vực núi đá hiểm trở.

Trước khi tham gia nhiệm vụ, lực lượng dân quân được tập huấn về quy trình tìm kiếm, phương pháp làm việc trên thực địa và các quy tắc bảo đảm an toàn.

Dân quân phát quang cây rừng, mở lối tiếp cận khu vực nghi vấn. Ảnh: Tuấn Anh

Đến từng vị trí được xác định, dân quân phối hợp cùng bộ đội phát quang cây bụi, mở lối, đào từng lớp đất, kiểm tra từng khe đá, hang hốc. Công việc đòi hỏi sự kiên trì bởi dấu tích chiến tranh sau hơn 40 năm đã bị đất đá, thảm thực vật phủ kín.

Dân quân cùng bộ đội di chuyển tảng đá để kiểm tra khu vực bên dưới. Ảnh: Tuấn Anh

Có những vị trí, từng tảng đá lớn phải được nhấc khỏi hố đào. Những lớp đất phía dưới sau đó được kiểm tra cẩn trọng, bởi mỗi dấu hiệu dù rất nhỏ đều có thể trở thành manh mối phục vụ việc tìm kiếm.

Lực lượng tìm kiếm tỉ mỉ kiểm tra từng lớp đất trên điểm cao 685. Ảnh: Tuấn Anh

Ở những khu vực lẫn nhiều đá, xà beng, cuốc, xẻng được sử dụng để bóc tách từng khoảng đất nhỏ. Công việc nặng nhọc diễn ra liên tục giữa địa hình dốc, không gian chật hẹp và thời tiết núi rừng thất thường.

Dân quân dùng xà beng tìm kiếm giữa nền đất đá trên sườn núi. Ảnh: Tuấn Anh

Trong số những chiến sĩ dân quân tham gia tìm kiếm trên điểm cao 685 có chàng trai trẻ Lý Văn Quyền, 19 tuổi, ở thôn Nậm Ngặt, xã Thanh Thủy. Sau khi hoàn thành chương trình lớp 12 và đang làm việc tại một công ty tư nhân, Quyền tạm gác công việc cá nhân để tham gia nhiệm vụ.

Dân quân Lý Văn Quyền (19 tuổi) ở thôn Nậm Ngặt. Ảnh: Tuấn Anh

Được trực tiếp làm việc cùng những cán bộ, chiến sĩ nhiều kinh nghiệm, Quyền coi đây vừa là trách nhiệm, vừa là niềm tự hào khi có thể đóng góp sức mình vào hành trình tìm kiếm những người đã ngã xuống trên chính quê hương mình.

Trên những mỏm đá chông chênh, từng nhát cuốc, từng lần bới tìm trong hốc đá của lực lượng tìm kiếm đang nối dài sự tri ân của thế hệ hôm nay đối với thế hệ cha anh đã hy sinh để bảo vệ từng tấc đất biên cương.

Sau nhiều giờ làm việc, bữa cơm trưa được tổ chức ngay giữa rừng. Không bàn ghế, không mái che, các thành viên ngồi bên nhau trên sườn núi, tranh thủ ăn nhanh để tiếp tục công việc.

Bữa cơm trưa giữa rừng của dân quân và cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ tìm kiếm. Ảnh: Tuấn Anh

Thượng tá Nguyễn Hữu Tiệp, Đội phó Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang cho biết, bên cạnh lực lượng nòng cốt của Đội, dân quân địa phương đã tham gia tích cực, hỗ trợ hiệu quả quá trình tìm kiếm trên các điểm cao thuộc xã Thanh Thủy.

Từ sự am hiểu từng lối đi, từng vách núi đến sức trẻ trên những hố đào, những người dân quân Thanh Thủy đang cùng bộ đội chạy đua với thời gian, kiên trì tìm kiếm với mong muốn sớm đưa thêm những liệt sĩ còn nằm lại giữa núi rừng trở về với quê hương, gia đình.