Dân vận chính quyền: Bài toán khó - cách làm hay

ĐBP - Sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành, khoảng cách hành chính giữa chính quyền và người dân được rút ngắn, song trách nhiệm của cấp cơ sở cũng nặng nề hơn. Nhiều nhiệm vụ, quyền hạn được phân cấp, phân quyền xuống xã; cùng với đó là những bài toán về phát triển kinh tế, giải phóng mặt bằng, chuyển đổi sinh kế, sắp xếp dân cư, bảo đảm an sinh, giữ gìn an ninh trật tự… vốn không thể chỉ giải quyết bằng mệnh lệnh hành chính. Trong bối cảnh ấy, dân vận chính quyền không dừng ở tuyên truyền, vận động, mà phải đi vào từng việc cụ thể, để chính quyền hiểu dân, dân hiểu chủ trương và cùng nhau tháo gỡ những vấn đề từ cơ sở.

Bài 1: Rộng địa bàn, rõ trách nhiệm

Bí thư Đảng ủy xã Sín Thầu, Đặng Thành Huy gặp gỡ trao đổi trực tiếp với người dân để nắm bắt tình hình cơ sở.

Chiều muộn ở sườn núi A Pa Chải, gió trút từng hồi qua những vạt rừng thung lũng Sín Thầu. Trên chiếc bàn làm việc của cán bộ địa chính xã, ba bộ hồ sơ quy hoạch chi tiết được bàn giao từ cấp huyện nằm dưới ánh đèn tuýp nhấp nháy. Cùng với những xấp giấy tờ dày là một bài toán quản trị chưa từng có trong tiền lệ: Xã vùng biên này phải tự mình quản lý, vận hành và trực tiếp xoay xở khoản kinh phí lên tới 4,9 tỷ đồng cho các dự án hạ tầng đang dở dang.

Trước khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai, những công trình quy mô hàng tỷ đồng chủ yếu thuộc trách nhiệm của các phòng, ban chuyên môn cấp huyện. Cấp xã phối hợp giải phóng mặt bằng, nắm danh sách hộ dân và tiếp nhận công trình khi hoàn thành. Nhưng khi cấp huyện không còn, toàn bộ hồ sơ được chuyển giao về cơ sở. Cùng với đó là áp lực thực thi và trách nhiệm giải trình.

Một cấp chính quyền được sắp xếp lại trong hệ thống tổ chức, song khối lượng công việc và những vấn đề phát sinh từ thực tiễn không vì thế mà giảm bớt. Thủ tục hành chính, tranh chấp đất đai, đền bù, giải phóng mặt bằng, hạ tầng, sinh kế của người dân… đều cần được giải quyết từ cơ sở. Xã trở thành nơi tiếp nhận trực tiếp và cũng là cấp chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện.

Xã Sín Thầu mới được hợp nhất từ toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của ba xã: Sen Thượng, Leng Su Sìn và Sín Thầu cũ. Địa bàn hành chính mới rộng, với diện tích hơn 516km2, quy mô hơn 6.000 dân sinh sống phân tán. Tổng biên chế khối chính quyền xã được giao năm 2026 là 41 người, có nhiệm vụ quản lý 23 chi, đảng bộ trực thuộc với 572 đảng viên.

Chia sẻ về những yêu cầu đặt ra khi vận hành bộ máy theo mô hình mới, bà Pờ Mý Lế, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Sín Thầu cho biết: “Khoảng cách địa lý vốn đã là một yếu tố khó khăn, song thử thách lớn hơn lại là khoảng cách về trình độ nghiệp vụ và áp lực trách nhiệm. Cán bộ xã vốn quen với việc xác nhận đơn từ, giải quyết các thủ tục hành chính cơ bản, nay phải trực tiếp đứng ra làm chủ đầu tư, quản lý dự án quy hoạch chi tiết Cửa khẩu A Pa Chải, tính toán đền bù giải phóng mặt bằng đường giao thông… Không còn cấp huyện ở giữa để kính gửi hay chuyển tiếp hồ sơ mỗi khi gặp vướng mắc như trước đây nữa, mà bắt buộc chúng tôi phải trực tiếp xắn tay làm, rồi khó đâu tìm cách gỡ đó”.

Đồng chí Đoàn Xuân Trường (ngoài cùng bên trái), Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Sín Chải gặp gỡ, nắm bắt tâm tư người dân địa bàn.

Xã Sín Chải sau khi sáp nhập từ ba xã Tả Sìn Thàng, Lao Xả Phình và Sín Chải cũ cũng đứng trước những yêu cầu tương tự. Diện tích tự nhiên lên tới gần 19.000ha, với 15 thôn, bản, gần 13.300 nhân khẩu, trong đó trên 90% là đồng bào dân tộc Mông. Trụ sở làm việc xã cách trung tâm tỉnh 157km. Ngay khi chính thức đi vào vận hành, UBND xã Sín Chải phải đồng thời đối mặt với một chuỗi vấn đề phát sinh như: Cán bộ cấp huyện điều động về công tác thiếu chỗ ăn ở, không gian làm việc chật chội; tài sản công và đất đai của 2 xưởng chè cũ chưa hoàn tất thủ tục bàn giao; tuyến đường huyết mạch nối từ Sính Phình về trung tâm xã hư hỏng, xuống cấp nghiêm trọng...

Trao đổi về những khó khăn trong giai đoạn đầu vận hành bộ máy, ông Giàng A Páo, Bí thư Đảng ủy xã chia sẻ: “Khi bắt tay trực tiếp vào vận hành, bước chân ra khỏi phòng họp, xuống đến từng bản nắm bắt địa bàn, chúng tôi mới thấy sắp xếp bộ máy mới chỉ là vạch xuất phát. Không còn chuyện đùn đẩy hay trì hoãn trách nhiệm. Mọi việc lớn, nhỏ của dân, từ tranh chấp ranh giới nương rẫy đến dự án hạ tầng hàng tỷ đồng, nếu không được cán bộ xã trực tiếp bắt tay giải quyết dứt điểm tại cơ sở thì toàn bộ bộ máy sẽ ách tắc ngay lập tức”.

Khi khối lượng công việc tăng, nhiều nhiệm vụ mới được giao xuống cơ sở, yêu cầu đặt ra với chính quyền cấp xã không chỉ là tổ chức thực hiện đúng và kịp thời, mà còn phải tạo được sự đồng thuận của người dân. Vì thế, dân vận không thể chỉ được nhìn nhận là nhiệm vụ của một ngành, một bộ phận hay lực lượng chuyên trách. Trong mô hình mới, cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ cũng chính là những người làm công tác dân vận; phải chủ động đối thoại, giải thích, lắng nghe và tháo gỡ những băn khoăn, vướng mắc ngay từ cơ sở.

Đó cũng là cách chính quyền tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình tổ chức thực hiện, để chủ trương, kế hoạch đến được với người dân, tạo đồng thuận và giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh ngay tại cơ sở.

Sắp xếp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Điện Biên giảm từ 129 đơn vị cấp xã xuống còn 45 xã, phường. Toàn tỉnh giao gần 3.800 biên chế cán bộ, công chức; trong đó cấp xã có 2.600 người. Cùng với đó, 460 nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền cho các sở, ngành và UBND cấp xã, trong đó có nhiều lĩnh vực gắn trực tiếp với đời sống dân sinh như: Đất đai, đầu tư công, xây dựng, giáo dục, y tế, tư pháp, nông nghiệp và môi trường...

Bài, ảnh: Hà Linh