Đảng Cộng hòa của ông Trump thất thế trong bầu cử giữa kỳ

Ngày 3/11 giờ địa phương, cử tri Mỹ tham gia cuộc bầu cử giữa kỳ nhằm lựa chọn toàn bộ 435 thành viên Hạ viện và 35 trong tổng số 100 thành viên Thượng viện, cùng nhiều chức vụ ở cấp bang và địa phương.

Khoảng một phần ba số ghế Thượng viện được bầu lại sau mỗi hai năm do các thượng nghị sĩ Mỹ có nhiệm kỳ sáu năm; trong cuộc bầu cử lần này, 35 ghế được đưa ra bầu.

Cuộc bầu cử diễn ra vào giữa nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump, quyết định liệu đảng Cộng hòa của ông có tiếp tục kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ hay phải chia sẻ quyền lực lập pháp với đảng Dân chủ trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ.

Theo Reuters, những điểm bỏ phiếu đầu tiên tại Mỹ đã đóng cửa lúc 18h ngày 3/11 theo giờ miền Đông, tức 6h sáng 4/11 theo giờ Việt Nam. Những kết quả kiểm phiếu đầu tiên cũng đã được công bố chỉ vài phút sau đó.

Do lãnh thổ Mỹ trải dài trên nhiều múi giờ, các điểm bỏ phiếu đóng cửa không đồng thời. Các điểm bỏ phiếu cuối cùng, trong đó có điểm bỏ phiếu trên đảo Adak thuộc bang Alaska, dự kiến đóng cửa lúc 13h ngày 4/11 (giờ Việt Nam).

Tổng thống Mỹ Donald Trump tham gia bỏ phiếu tại Florida. Ảnh: Nhà Trắng

Đảng Dân chủ được dự đoán giành chiến thắng

Để giành quyền kiểm soát Hạ viện gồm 435 thành viên, một đảng cần ít nhất 218 ghế. Theo Reuters, CNN và NBC News, đảng Dân chủ được đánh giá có nhiều cơ hội giành lại Hạ viện. NBC News dự đoán đảng Dân chủ sẽ giành ít nhất 244 ghế ở Hạ viện sau khi quá trình kiểm phiếu hoàn tất.

Tính đến 11h35 ngày 4/11 giờ Việt Nam, đảng Dân chủ giành được 145 ghế còn đảng Cộng hòa của ông Trump giành 94 ghế, theo thống kê của Reuters.

Tại Thượng viện gồm 100 thành viên, đảng Dân chủ cần ít nhất 51 ghế để nắm quyền kiểm soát nếu Phó Tổng thống thuộc đảng Cộng hòa. Trong khi đó, đảng Cộng hòa có thể kiểm soát Thượng viện với 50 ghế nhờ quyền bỏ phiếu quyết định của Phó Tổng thống JD Vance trong trường hợp biểu quyết ngang phiếu.

Tính đến 11h35 ngày 4/11 giờ Việt Nam, đảng Dân chủ đã có tổng cộng 51 ghế tại Thượng viện còn đảng Cộng hòa có 39 ghế, theo thống kê của Reuters. Như vậy, đảng Dân chủ sẽ là bên kiểm soát Thượng viện.

Trên mạng xã hội X, Tổng thống Donald Trump bày tỏ thất vọng về kết quả bầu cử khi đảng Cộng hòa đang chịu bất lợi. “Tôi không có tên trên lá phiếu. Nếu tôi có tên, chúng tôi đã giành chiến thắng áp đảo!” ông Trump viết.

Vì sao cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng với ông Trump?

Khác với bầu cử tổng thống Mỹ diễn ra bốn năm một lần, bầu cử giữa kỳ không lựa chọn người đứng đầu Nhà Trắng mà quyết định thành phần Quốc hội trong hai năm tiếp theo.

Kết quả cuộc bầu cử có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện các chính sách của Tổng thống Donald Trump. Trước bầu cử, đảng Cộng hòa kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, tạo điều kiện cho chính quyền của ông Trump thúc đẩy chương trình nghị sự tại Quốc hội.

Nếu tiếp tục duy trì quyền kiểm soát hai viện, đảng Cộng hòa sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để thúc đẩy các dự luật về kinh tế, thuế, ngân sách và những ưu tiên chính sách khác của Nhà Trắng.

Ngược lại, nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện, họ có thể ngăn chặn các dự luật không nhận được sự ủng hộ của mình, đồng thời tăng cường giám sát hoạt động của chính quyền thông qua các ủy ban của Quốc hội. Hạ viện do đảng Dân chủ kiểm soát cũng có thể tiến hành điều tra và khởi động thủ tục luận tội Tổng thống nếu có đủ sự ủng hộ của các nghị sĩ.

Nếu giành được quyền kiểm soát cả Thượng viện, đảng Dân chủ còn có thể ngăn chặn các đề cử nhân sự cấp cao của Tổng thống Trump, bao gồm những vị trí trong chính quyền liên bang và hệ thống tòa án.

Tuy nhiên, ngay cả khi đảng Dân chủ kiểm soát một hoặc cả hai viện, Tổng thống Donald Trump vẫn có quyền phủ quyết các dự luật được Quốc hội thông qua và thực hiện những thẩm quyền hành pháp theo quy định.