Đảng trong lòng dân, biên cương vững chắc - Kỳ 3: Khi ý Đảng hợp lòng dân

Từ những cuộc họp ở Lô Lô Chải, chủ trương được đưa ra bàn bạc, thống nhất để người dân cùng chung tay xây dựng bản làng.

Con đường từ Lô Lô Chải

Chiều tháng Tám, nắng còn vương trên những mái nhà trình tường ở Lô Lô Chải. Từng tốp du khách chậm rãi bước trên con đường lát đá dẫn vào bản. Sau những hàng rào xếp bằng đá tai mèo, phụ nữ Lô Lô vẫn miệt mài bên đường kim, mũi chỉ. Trẻ nhỏ ríu rít trước hiên nhà. Ngước lên đỉnh núi Rồng, lá cờ đỏ sao vàng trên cột cờ Lũng Cú tung bay giữa nền trời biên giới.

Nhịp sống hôm nay khiến người ta khó hình dung hơn một thập kỷ trước, phần lớn người dân Lô Lô Chải vẫn sống dựa vào những nương ngô, nương lúa giữa cao nguyên đá. Đất ít, đá nhiều. Mùa khô thiếu nước. Sinh kế bấp bênh.

Trưởng thôn Lô Lô Chải Sình Dỉ Gai vẫn nhớ chuyến đi Sa Pa năm 2009. Trở về bản, ông bàn với gia đình sửa lại chính ngôi nhà trình tường để thử đón khách. Không xây mới, căn nhà chỉ được dọn dẹp, bố trí thêm chỗ ngủ và những vật dụng cần thiết. Sau đó, Đại sứ quán Luxembourg hỗ trợ ba hộ dân cải tạo nhà thành homestay. Năm 2015, một người Nhật Bản tiếp tục hỗ trợ một hộ xây dựng quán cà phê Cực Bắc.

“Mình nghèo, không có vốn lớn, nhưng có ngôi nhà, có văn hóa, cảnh đẹp và cách sống của người Lô Lô. Những cái đó nếu biết giữ gìn thì cũng có thể trở thành sinh kế”, ông Gai nhớ lại.

Những vị khách đầu tiên thích thú với căn nhà trình tường, hàng rào đá, món ăn và phong tục của người Lô Lô. Mỗi lượt khách mang lại một khoản thu chưa lớn, nhưng quan trọng hơn, giúp ông nhận ra: những thứ quá đỗi quen thuộc với người trong bản lại chính là điều người phương xa muốn tìm đến.

Từ vài hộ tiên phong, du lịch cộng đồng dần lan ra khắp bản. Đến tháng 7/2026, trong 179 hộ với 636 nhân khẩu ở Lô Lô Chải, đã có 68 hộ tham gia làm dịch vụ du lịch; toàn thôn chỉ còn 6 hộ nghèo.

Giữ bản sắc để giữ tương lai

Khi khách ngày một đông, Lô Lô Chải lại đứng trước câu hỏi khó hơn: làm sao để bản làng giàu có lên mà vẫn giữ được bản sắc?

Câu hỏi ấy cũng là điều Bí thư Chi bộ Lô Lô Chải Vàng Dỉ Tình trăn trở. Là một trong những người tham gia làm du lịch từ những ngày đầu, ông hiểu rõ giá trị của những gì cha ông để lại, nhưng cũng sớm nhìn thấy những vấn đề nảy sinh khi ngày càng nhiều gia đình cùng bước vào làm dịch vụ.

Khoảng năm 2011, ông cùng một số hộ khác mở dịch vụ ăn uống phục vụ những đoàn khách từ Cột cờ Lũng Cú ghé xuống bản. Thời gian sau, ông Tình cải tạo chính căn nhà của gia đình thành nơi lưu trú, rồi đi học cách làm lễ tân, phục vụ khách. Một năm sau, ông mở thêm homestay thứ hai.

Bí thư Chi bộ Vàng Dỉ Tình cho rằng, khi nhiều gia đình cùng làm kinh tế, cạnh tranh là khó tránh. Điều quan trọng là không để lợi ích riêng ảnh hưởng đến lợi ích chung. Homestay kín phòng thì giới thiệu khách sang nhà còn chỗ. Những hộ chưa trực tiếp đón khách vẫn có thể tham gia cung cấp thực phẩm, ẩm thực, thổ cẩm và các dịch vụ khác.

Cán bộ xã Lũng Cú xuống nương cùng dân, tìm hướng phát triển sinh kế để người dân yên tâm bám bản.

“Nếu chỉ một vài hộ khá lên còn nhiều hộ khác đứng ngoài thì du lịch sẽ khó bền vững và dễ mất đoàn kết. Làm du lịch phải xác định đây là việc chung của cả thôn”, ông Tình bày tỏ.

Giữ được sự đồng thuận mới chỉ là một phần của bài toán. Với người Bí thư Chi bộ, còn một giới hạn quan trọng hơn: phát triển đến đâu cũng không được đánh mất bản sắc. “Cái quan trọng nhất của Lô Lô Chải chính là bản sắc. Nếu mất bản sắc thì mình có thể có một khu nghỉ dưỡng đẹp, nhưng sẽ không còn là Lô Lô Chải nữa”, ông Tình trải lòng.

Hơn một thập kỷ từ những hộ đầu tiên mở cửa đón khách, Lô Lô Chải đã trở thành điểm đến được thế giới biết tới. Tháng 10/2025, Lô Lô Chải được UN Tourism vinh danh trong chương trình “Làng du lịch tốt nhất thế giới”. Nhưng giá trị của hành trình ấy không chỉ nằm ở một danh hiệu: nhà trình tường tiếp tục được giữ, nghề truyền thống tạo thêm thu nhập, người trẻ có thêm lựa chọn ở lại. Vùng đất biên cương Lô Lô Chải không còn chỉ là nơi để sinh ra, mà trở thành nơi có thể sống, lập nghiệp và trở về.

Những “cột mốc sống” dưới chân cột cờ Lũng Cú

Từ câu chuyện của Lô Lô Chải, ông Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú nhìn thấy một vấn đề rộng hơn: phát triển kinh tế ở vùng biên không thể tách rời bảo tồn văn hóa và đời sống của người dân.

Với một xã nơi địa đầu Tổ quốc, giữ được người ở lại còn mang ý nghĩa lớn hơn câu chuyện sinh kế. Khi đời sống ổn định, người dân có điều kiện gìn giữ văn hóa, đồng thời tham gia giữ gìn an ninh trật tự, cung cấp thông tin và phối hợp với các lực lượng bảo vệ đường biên, cột mốc.

“Một tuyến biên giới dài gần 31 km với 36 cột mốc sẽ rất khó quản lý, bảo vệ nếu thiếu sự tham gia của Nhân dân. Chúng tôi xác định mỗi người dân là một “cột mốc sống” trên biên cương. Muốn người dân đồng hành thì Bộ đội Biên phòng phải gần dân, sát dân, làm những việc cụ thể để dân thấy, dân tin và cùng tham gia bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia.”

(Trung tá Nguyễn Xuân Hưng, Chính trị viên Đồn Biên phòng Lũng Cú)

Trung tá Nguyễn Xuân Hưng, Chính trị viên Đồn Biên phòng Lũng Cú cho biết, đơn vị hiện quản lý 30,998 km đường biên với 36 cột mốc. Một tuyến biên giới dài như vậy không thể chỉ được giữ bằng những bước chân tuần tra của Bộ đội Biên phòng, mà cần sự hiện diện và tham gia thường xuyên của chính những người dân đang sinh sống dọc biên giới.

Thực hiện Chỉ thị số 01/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Đồn Biên phòng Lũng Cú đã giao 16 hộ dân cùng tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc. Đơn vị đồng thời triển khai hàng chục mô hình trên địa bàn, từ vận động xóa bỏ hủ tục, hỗ trợ phát triển kinh tế đến chương trình “Con nuôi đồn Biên phòng”.

Cùng với giữ đường biên, cột mốc, những người lính biên phòng Lũng Cú còn đối diện với một “mặt trận” khác khi internet, mạng xã hội đã len vào từng bản làng. Trung tá Nguyễn Xuân Hưng nhớ một tối mùa đông xuống Lô Lô Chải nắm tình hình. Bên bếp lửa, ông Vàng Dỉ Chu, người có uy tín trong thôn, đem một thông tin đọc được trên mạng ra hỏi bộ đội về việc nhà nước có còn quan tâm đến đồng bào vùng cao. Một câu hỏi mộc mạc nhưng cho thấy những thông tin trên không gian mạng đã tác động trực tiếp đến nhận thức, niềm tin của người dân. Cán bộ Biên phòng đã giải thích, cung cấp thông tin chính thống để bà con hiểu đúng, cảnh giác trước những thông tin xấu độc, xuyên tạc.

Từ những câu chuyện như thế, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Lũng Cú kiên trì “3 bám, 4 cùng”, đồng thời chủ động đưa nguồn tin chính thống đến người dân qua mạng xã hội. Theo Trung tá Nguyễn Xuân Hưng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở vùng biên trước hết là giữ vững niềm tin của Nhân dân. Muốn dân tin, cán bộ phải gần dân và chứng minh bằng những việc làm cụ thể.

Chiều muộn, Lô Lô Chải dần lên đèn dưới chân cột cờ Lũng Cú. Khói bếp bay lên từ những mái nhà trình tường, tiếng trẻ nhỏ vọng giữa bản làng. Hơn mười năm trước, nhiều người trẻ từng rời quê tìm kế sinh nhai. Hôm nay, chính những giá trị cha ông để lại đang tạo sinh kế để họ ở lại. Nơi địa đầu Tổ quốc, mỗi mái nhà còn đỏ lửa, mỗi người dân còn bám bản chính là một “cột mốc sống” bền bỉ nơi biên cương.

“Ở vùng biên, xây dựng Đảng phải gắn với những vấn đề thiết thực của đời sống Nhân dân. Cấp ủy phải sát cơ sở, lựa chọn hướng phát triển phù hợp với từng thôn, phát huy văn hóa và lợi thế bản địa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống, để người dân thực sự trở thành chủ thể xây dựng quê hương và gắn bó lâu dài với bản làng.”

(Ông Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú)