Đánh cược mạng sống trong những ngôi nhà xói lở

Như Báo Tiền Phong đã phản ánh, hoàn lưu cơn bão số 10 năm 2025 đã để lại tổn thất nặng nề cho xã Phong Dụ Thượng với thiệt hại ước tính trên 22 tỷ đồng. Khi ấy, dòng lũ suối Ngòi Hút dâng cao từ 4-5 m ào ạt đổ về khiến đất đai, nhà cửa, chuồng trại của28 hộ dân bị đe dọa nghiêm trọng.

Hàng trăm mét bờ kè bị sụt sạt, khoét sâu, nhiều mảng bê tông, rọ đá, đá cuội... bị dòng nước lũ đánh sập vẫn ngổn ngang dưới lòng suối. Cả một dãy dài các ngôi nhà nằm chênh vênh trơ móng, một phần bị sạt trượt xuống suối, bờ kè nhiều đoạn nứt gãy, hở hàm ếch, để lại bờ đất trơ trọi.

Các hộ dân sinh sống dọc suối Ngòi Hút bị sạt lở nghiêm trọng phía sau nhà.

Sau thiên tai, công tác khắc phục đã được chính quyền địa phương khẩn trương triển khai. Tuy nhiên, do chưa đầu tư hệ thống bờ kè kiên cố mà chỉ kè bằng rọ đá tạm thời nên bị cuốn trôi hết.

Những ngày giữa tháng 8, trở lại thôn Làng Chạng, xã Phong Dụ Thượng sau trận mưa lớn kéo dài, phóng viên ghi nhận đoạn bờ kè dài khoảng 900 m bị sạt sụt, gãy nứt càng thêm nghiêm trọng. Lòng suối mở rộng thêm hàng chục m2, khoét sâu hơn vào bờ, những vết hở hàm ếch, sụt sạt càng hiện rõ.

Ông Hoàng Văn Khoa - Phó Chủ tịch UBND xã Phong Dụ Thượng - cho biết ngày 6/8, mưa lớn kéo dài từ chiều tối tiếp tục gây ra trận lũ cục bộ trên suối Ngòi Hút. Mực nước các con suối dâng cao nhanh chóng. Dòng nước xiết hung hãn xoáy sâu, tiếp tục tạo thành các hàm ếch khoét thẳng vào kết cấu móng của 14 ngôi nhà tại thôn Làng Chạng.

Nhiều ngôi nhà bị lũ cuốn trôi phần lớn diện tích phía sau giáp suối.

Ngay trong đêm, Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực xã cùng lực lượng các thôn đã đến từng nhà, khẩn cấp tuyên truyền và vận động di dời ngay trong đêm đối với 21 hộ dân nằm trong vùng nguy hiểm. Trong đó, có 15 hộ tại thôn Cao Sơn, 5 hộ tại thôn Thượng Sơn và một hộ tại thôn Làng Chạng phải rời bỏ nhà cửa để lánh nạn.

Tuy nhiên, sau khi cơn mưa lớn đi qua, cuộc sống của người dân lại thêm lo lắng khi đang bước vào mùa mưa lũ, hàng chục hộ dân dọc suối Ngòi Hút vẫn sinh sống trong những căn nhà treo neo, nằm bên bờ kè đã sạt lở nghiêm trọng.

Lãnh đạo xã Phong Dụ Thượng kiểm tra hiện trường, chỉ đạo công tác khắc phục hậu quả mưa lũ.

Ngoài ra, hệ thống giao thông chịu ảnh hưởng nghiêm trọng, nhiều vị trí đường bị lũ cục bộ làm nứt gãy, xói mòn. Dòng nước xiết khoét sâu hàm ếch, phá hủy hoàn toàn các cống thoát nước, chia cắt trên các tuyến đường, phá hỏng đường ống dẫn nước sạch của bà con.

Ông Bàn Văn Nu (ở thôn Làng Chạng, xã Phong Dụ Thượng) cho biết đợt mưa vừa rồi khiến 1/2 ngôi nhà bị dòng nước cuốn trôi, giờ nhà không thể ở do sạt lở nghiêm trọng. Dọc thôn Làng Chạng, hàng chục hộ cũng đã bị cơn lũ cuốn phăng một phần diện tích nhà, lòng suối ngày càng mở rộng, các vết sạt lở, hở hàm ếch ngày càng xoáy sâu vào bờ. Chị Trần Thị Thiều (ở thôn Làng Chạng) cũng nghẹn ngào, mỗi lần mưa lớn là cả nhà không dám ngủ, chuẩn bị sẵn đồ đạc đi ở nhờ vì lo sợ nhà sập.

Ông Hoàng Văn Khoa - Phó Chủ tịch UBND xã Phong Dụ Thượng - cho biết thêm ngay sau khi thiên tai, UBND xã đã chỉ đạo lực lượng xung kích tại chỗ, huy động 100% quân số gồm công an, quân sự, dân quân tự vệ, các đoàn thể cùng nhân dân tham gia khắc phục hậu quả.

Những vết sạt lở, hở hàm ếch ngày càng mở rộng sau mỗi trận mưa lũ.

Các hộ gia đình có máy xúc, ô tô được huy động để hót dọn đất đá sạt lở, đắp lại các vị trí đường bị cuốn trôi, khơi thông cống rãnh nhằm đảm bảo giao thông thông suốt. Song song đó, nhân dân được hướng dẫn tự kiểm tra, kết nối lại đường ống nước để sớm có nước sinh hoạt.

Tuy nhiên, nỗi lo lớn nhất hiện nay nằm ở khu vực trung tâm thôn Làng Chạng. Từ đợt mưa lũ tháng 10/2025 đến nay, các gia đình này vẫn phải sống trong những ngôi nhà có nguy cơ mất an toàn do không có kinh phí xây kè bê tông chống sạt.

Trước tình cảnh khẩn cấp này, địa phương kiến nghị UBND tỉnh Lào Cai sớm xem xét, hỗ trợ kinh phí để đầu tư các công trình khắc phục khẩn cấp.