Đánh giá chi phí tuân thủ của doanh nghiệp khi sửa đổi Luật Đo lường

Bổ sung nguyên tắc lựa chọn phương thức kiểm soát theo mức độ rủi ro

Qua nghiên cứu dự thảo và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) cho biết: hiện có 69 loại phương tiện đo nhóm 2, với khoảng 6,4 triệu thiết bị phải kiểm định từng chiếc tại tổ chức được chỉ định song dự thảo chưa sửa các quy định hiện hành về phương thức kiểm soát nhóm thiết bị này. Như vậy, khâu phát sinh chi phí tuân thủ lớn chưa có chuyển biến tương xứng với yêu cầu quản lý dựa trên rủi ro.

Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ. Ảnh: Xuân Quý

Đại biểu đề nghị dự thảo cần nghiên cứu, bổ sung nguyên tắc lựa chọn phương thức kiểm soát theo mức độ rủi ro, mục đích sử dụng và tính ổn định của thiết bị. Chẳng hạn, với một số phương tiện đo được sản xuất hàng loạt, có dữ liệu chất lượng tin cậy, có thể nghiên cứu kiểm định theo mẫu hoặc điều chỉnh chu kỳ kiểm định thay vì kiểm định từng chiếc như nhau. Việc này phải được đánh giá tác động, thí điểm khi cần thiết; thiết bị ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, an toàn vẫn phải kiểm soát chặt chẽ.

Mặt khác, cần phân biệt rủi ro của thiết bị với nguy cơ doanh nghiệp không tuân thủ khi quyết định kiểm tra. Riêng phương tiện đo nhập khẩu, đề nghị nghiên cứu, có cơ chế thừa nhận kết quả thử nghiệm, kết quả phê duyệt mẫu của nước ngoài khi đáp ứng điều kiện, làm cơ sở phê duyệt mẫu tại Việt Nam và hạn chế thử nghiệm trùng lặp.

ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

Ủng hộ xây dựng nền tảng số, song theo đại biểu, quy định về gắn mã quản lý và cập nhật dữ liệu còn rộng, chưa phân biệt rõ đối tượng bắt buộc và lộ trình thực hiện. Đại biểu đề nghị, cần nghiên cứu phân nhóm đối tượng, giảm thao tác và chi phí cập nhật; bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, đồng thời không quy trách nhiệm cho doanh nghiệp nếu gián đoạn do lỗi nền tảng.

Cùng với đó, cần phân biệt dữ liệu dùng để cảnh báo với chứng cứ dùng để kết luận vi phạm. Ví dụ, chỉ số bất thường từ công tơ điện hoặc đồng hồ nước là dấu hiệu cần kiểm tra, chưa đủ để kết luận có gian lận. Dữ liệu làm căn cứ xử lý phải được thu thập hợp pháp, bảo đảm xác thực, toàn vẹn và có thể kiểm tra lại; người bị kiểm tra phải có quyền giải trình.

“Người sử dụng điện, nước cũng cần được tra cứu tình trạng kiểm định và tiếp cận dữ liệu đo liên quan đến mình khi có khiếu nại, tranh chấp. Nền tảng số phải phục vụ cả người dân chứ không chỉ phục vụ cơ quan quản lý”, đại biểu nhấn mạnh.

Ngoài ra, đại biểu cũng đề nghị rà soát, đánh giá rõ chi phí tuân thủ trước và sau khi sửa đổi Luật đối với từng nhóm doanh nghiệp. Nếu giảm được thủ tục giấy tờ nhưng lại phát sinh thêm nghĩa vụ dữ liệu, kiểm tra hoặc chi phí kỹ thuật thì mục tiêu cải cách chưa thực sự đạt được. Quan trọng là doanh nghiệp chấp hành pháp luật thuận lợi hơn, trong khi độ tin cậy của kết quả đo và quyền lợi người tiêu dùng vẫn được bảo đảm.

Có chính sách hỗ trợ nguồn lực, hạ tầng kỹ thuật chuyên dụng cho cấp xã

Cho ý kiến về những hành vi bị cấm tại Điều 7, đại biểu Châu Văn Minh (Phú Thọ) cho rằng, tại khoản 2 cần xem xét bổ sung nội dung: “nghiêm cấm tác động vào mạng truyền dữ liệu, hệ thống dữ liệu đo và hệ thống quản trị dữ liệu đo lường gây gián đoạn hoặc mất dữ liệu”. Vì các hành vi này có thể không ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đo nhưng làm mất tính kịp thời, sự toàn vẹn của dữ liệu từ đó ảnh hưởng đến việc sử dụng dữ liệu đo. Bên cạnh đó, cần có chế tài xử lý nghiêm khắc với hành vi này, kể cả xử lý hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

ĐBQH Châu Văn Minh (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

“Thực tế, hành vi tác động tiêu cực vào dữ liệu môi trường thời gian qua đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng về môi trường sinh thái và hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này”, đại biểu cho hay.

Góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Bùi Thị Kim Tuyến (Phú Thọ) cũng đề nghị, Bộ Khoa học và công nghệ đánh giá kỹ năng lực và có chính sách hỗ trợ nguồn lực, hạ tầng kỹ thuật chuyên dụng cho cấp xã khi giao nhiệm vụ kiểm tra nhà nước về đo lường bởi hoạt động này đòi hỏi thiết bị kỹ thuật chuyên dụng và trình độ chuyên môn sâu.

ĐBQH Bùi Thị Kim Tuyến (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

Mặt khác, cần xem xét việc quản lý dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm sau khi được đưa ra khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư. Bởi, đây là hoạt động liên quan trực tiếp đến an toàn, sức khỏe và trật tự kinh tế, do đó, cần thiết kế các cơ chế, biện pháp quản lý, kiểm tra, giám sát thật chặt chẽ.