Làm rõ trách nhiệm phối hợp trong quản lý đo lường

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết (Đoàn ĐBQH Tuyên Quang) phát biểu

Phân cấp quản lý đo lường gắn với năng lực thực hiện

Cho ý kiến vào dự thảo luật, các đại biểu ở Tổ 14 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Đắk Lắk và Tuyên Quang) cơ bản tán thành với sự cần thiết ban hành luật.

ĐBQH Ngô Trung Thành (Đắk Lắk) tỏ ý băn khoăn khi dự thảo luật giao Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện kiểm tra nhà nước về đo lường tại các chợ, trung tâm thương mại và địa điểm kinh doanh hàng hóa phục vụ nhu cầu dân sinh trên địa bàn.

Theo đại biểu, đo lường là vấn đề mang tính chuyên môn kỹ thuật, cần sự phối hợp giữa các cán bộ, công chức trong chính quyền cấp xã. Vì vậy, nếu giao cho cá nhân Chủ tịch UBND cấp xã chủ trì thực hiện sẽ là chưa phù hợp. Đại biểu đề nghị giữ nguyên quy định giao trách nhiệm cho UBND cấp xã, thay vì chuyển từ cơ chế tập thể sang cá nhân lãnh đạo.

Toàn cảnh phiên thảo luận ở Tổ 14, sáng 17/10

Cũng liên quan đến vấn đề phân cấp, phân quyền, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết, ĐBQH tỉnh Tuyên Quang cho rằng, công tác kỹ thuật, xác minh và điều tra thuộc thẩm quyền của Sở, trong khi trách nhiệm nắm bắt tình hình, phối hợp và chủ trì giải quyết vấn đề nên giao cho Chủ tịch UBND cấp xã vì gần dân, nắm sát hiện trạng để trao đổi và thống nhất với Sở. Do phạm vi diện tích của tỉnh quá lớn, Giám đốc Sở không thể nắm hết được toàn bộ địa bàn, nhưng Sở có đơn vị sự nghiệp, máy móc và đủ năng lực kiểm tra nên cần phải phối hợp chặt chẽ với các xã.

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết lưu ý, cấp xã tuy làm công tác hành chính tốt nhưng lại không đủ kỹ thuật để đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, các cơ quan phải có trách nhiệm phối hợp với nhau và cần bổ sung quy định này cho phù hợp.

Cụ thể, cần làm rõ trách nhiệm phối hợp thực hiện giữa Chủ tịch UBND xã và Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ. Về lâu dài, không thể trang bị thiết bị cho tất cả các xã vì sẽ lãng phí và không cần thiết; thay vào đó, cần đầu tư phát triển đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở Khoa học và Công nghệ lớn mạnh hơn, trang bị kỹ thuật tốt hơn để phối hợp thực hiện nhiệm vụ cùng các xã. Về phía Chủ tịch xã, trách nhiệm là phải nắm bắt tình hình và thông tin để phối hợp.

Bên cạnh đó, trong quá trình thực hiện, nếu xảy ra tình trạng lộ lọt thông tin thì cần xử lý theo nguyên tắc ai làm lộ lọt người đó phải chịu trách nhiệm; đồng thời làm rõ trách nhiệm của các bên trong công tác phối hợp thực hiện.

ĐBQH Nguyễn Đắc Vinh (Tuyên Quang) phát biểu

Còn theo ĐBQH Nguyễn Đắc Vinh (Tuyên Quang), cấp xã có thể thực hiện công việc nếu đáp ứng đủ điều kiện về nhân lực, bằng cấp. Trong khi đó, cấp tỉnh có cơ sở sự nghiệp, công cụ và đội ngũ chuyên gia để thực hiện các nhiệm vụ chuyên sâu hơn.

Do đó, việc phân cấp phải rõ ràng, dựa trên năng lực tổ chức thực hiện, tránh giao nhiệm vụ khi cấp dưới không đủ khả năng hoàn thành. Theo đại biểu, các công việc hành chính nên giao cho cấp xã vì đây là cấp sát thực tế, thường xuyên nắm bắt địa bàn. Với những vụ việc phức tạp, đòi hỏi chuyên môn sâu hơn, cấp xã sẽ báo cáo, chuyển lên cấp trên xử lý. Đây không chỉ là định hướng đối với dự án Luật này mà còn đối với nhiều dự án luật đang được Quốc hội xem xét.

Rõ quy định về bồi thường thiệt hại

Dự thảo Luật quy định việc xử phạt vi phạm hành chính về đo lường được thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Đại biểu Ngô Trung Thành cho biết, theo luật hiện hành, mức phạt được xác định từ 1 đến 5 lần số tiền thu lợi bất hợp pháp nếu số tiền này lớn hơn mức phạt tiền tối đa theo Luật Xử lý vi phạm hành chính. Tuy nhiên, dự thảo sửa đổi theo hướng bỏ quy định này, áp dụng thuần túy mức phạt theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Đại biểu cho biết, tại kỳ họp này, Chính phủ cũng trình Quốc hội sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính, trong đó dự kiến quy định mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực đo lường đối với cá nhân là 300 triệu đồng, thay vì tính theo số lần thu lợi bất hợp pháp. Đại biểu bày tỏ nhất trí với hướng sửa đổi này.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, theo dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường dự kiến sẽ có hiệu lực từ 1/3/2027; trong khi dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính dự kiến có hiệu lực từ 1/1/2028. Do đó, hai cơ quan soạn thảo cần xem xét để bảo đảm tính liên tục trong xử lý các vấn đề thực tiễn.

ĐBQH Ngô Trung Thành (Đắk Lắk) phát biểu

Liên quan trách nhiệm bồi thường, hoàn trả cho người tiêu dùng, đại biểu Ngô Trung Thành cho rằng, dự thảo Luật không sửa đổi quy định này. Tuy nhiên, theo Luật hiện hành (Điều 52) quy định theo hướng tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về đo lường mà gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật; song bồi thường như thế nào lại chưa rõ.

Đại biểu phân tích, vi phạm pháp luật trong lĩnh vực đo lường có thể diễn ra trong thời gian rất dài và đối với rất nhiều người. Thiệt hại đối với từng người có thể rất ít, nhưng tổng chung lại có khi rất lớn.

Chẳng hạn, vi phạm ở cây xăng có thể diễn ra trong một năm, mỗi người chỉ thiệt hại gần 3.000 đồng nhưng xét tổng thiệt hại lại rất lớn. Tuy nhiên, việc xác định người bị thiệt hại là ai lại rất khó. Dù vậy, trường hợp này vẫn phải bồi thường.

Theo quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, trong trường hợp này phải có khởi kiện, tức phải có một tổ chức xã hội nào đó đứng ra khởi kiện để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Khi xác định được thiệt hại nhưng không xác định được cụ thể người bị thiệt hại để bồi thường thì số tiền đó được sung vào ngân sách.

Thực tế, nhiều khi cơ quan nhà nước phát hiện, xử lý những sai phạm liên quan đến công cụ đo lường mà không có tổ chức nào khởi kiện. “Trong trường hợp đó, việc bồi thường được xử lý như thế nào?”, đại biểu Ngô Trung Thành đặt vấn đề.

Từ đó, đại biểu đề nghị dự thảo Luật quy định rõ cách xử lý trường hợp này, vừa bảo đảm nguyên tắc người gây thiệt hại phải bồi thường, vừa có cơ chế giải quyết phù hợp khi không có người nhận bồi thường.