Đánh giá năng lực 9 mẫu máy bay quân sự sở hữu tốc độ siêu thanh trong biên chế quân đội Mỹ

Quân đội Mỹ hiện duy trì một lực lượng máy bay có khả năng bay vượt tốc độ âm thanh (Mach 1) rất đa dạng về chủng loại và tính năng. Dù vậy, việc vượt qua bức tường âm thanh không đồng nghĩa các dòng phi cơ này luôn hoạt động ở tốc độ siêu thanh trong mọi nhiệm vụ. Phần lớn tiêm kích hiện nay khi duy trì tốc độ cao liên tục sẽ tiêu hao lượng nhiên liệu rất lớn, đồng thời tạo áp lực khí động học và tải nhiệt nặng nề lên cấu trúc khung thân.

Danh sách các khí tài siêu thanh đang hoạt động chính thức của quân đội Mỹ bao gồm từ các tiêm kích đánh chặn hạng nặng, chiến đấu cơ đa nhiệm tàng hình cho tới oanh tạc cơ tầm xa và phi cơ huấn luyện chuyên trách.

Nhóm tiêm kích chiếm ưu thế trên không và đa nhiệm chủ lực

Hơn nửa thế kỷ kể từ chuyến bay đầu tiên, dòng F-15 vẫn giữ vị trí trong nhóm máy bay chiến đấu nhanh nhất của Không quân Mỹ. Lực lượng này đang duy trì biến thể F-15E Strike Eagle và từng bước biên chế F-15EX Eagle II thế hệ mới. F-15E có khả năng đạt vận tốc tối đa trên Mach 2,5 (khoảng 3.020 km/h) nhờ hai động cơ phản lực tích hợp buồng đốt tăng lực, dù trên thực tế phi cơ hiếm khi phải vận hành sát ngưỡng giới hạn này.

F-15E Strike Eagle. Ảnh: Air Force Magazine

Bên cạnh F-15, tiêm kích một động cơ F-16 Fighting Falcon với thiết kế nhỏ gọn hơn vẫn có thể đạt ngưỡng Mach 2 (khoảng 2.414 km/h ở trần bay cao). Phục vụ từ cuối thập niên 1970, F-16 linh hoạt trong cả nhiệm vụ không chiến lẫn tấn công mặt đất, sở hữu chi phí vận hành kinh tế và tính cơ động ấn tượng.

Hai chiếc máy bay tiêm kích đa năng General Dynamics F-16 Fighting Falcon của Không quân Mỹ đang bay trên bầu trời. Ảnh: Không quân Mỹ

Ở phân khúc tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm, F-22 Raptor sở hữu tính năng hành trình siêu thanh (supercruise) hiếm có. Khí tài này có thể bay liên tục ở tốc độ trên Mach 1,5 (khoảng 1.800 km/h) mà không cần bật buồng đốt phụ, giúp tiết kiệm nhiên liệu đáng kể và đạt tốc độ tối đa khoảng Mach 2 (2.400 km/h).

Máy bay chiến đấu tàng hình F-22 Raptor của không quân Mỹ. Ảnh: Reuters

Trong khi đó, dòng tiêm kích tàng hình đa nhiệm F-35 Lightning II ở cả ba phiên bản F-35A, F-35B và F-35C đều đạt tốc độ tối đa công bố là Mach 1,6 (khoảng 1.930 km/h). Riêng biến thể F-35B có khả năng cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng phục vụ Thủy quân lục chiến trên các tàu đổ bộ. Mục tiêu thiết kế của F-35 tập trung vào khả năng tàng hình và kết nối dữ liệu mạng lưới tác chiến hơn là đua tốc độ tối đa.

Tiêm kích F-35. Ảnh: Không quân Mỹ

Máy bay chiến đấu trên tàu sân bay và tác chiến điện tử

Bộ tư lệnh Hệ thống Hàng không Hải quân Mỹ (NAVAIR) xác nhận mẫu tiêm kích hạm đội F/A-18E/F Super Hornet đạt tốc độ cực đại trên Mach 1,8 (khoảng 1.900 km/h). Đây là dòng phi cơ hai động cơ chủ lực hoạt động trên các tàu sân bay, được tối ưu hóa cho điều kiện hoạt động khắc nghiệt trên biển và đảm nhận nhiều vai trò tác chiến.

Tiêm kích F/A-18 Hornet. Ảnh: Wikipedia

Được phát triển từ khung thân F/A-18F, máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler giữ nguyên khả năng bay ở mức Mach 1,8. Tốc độ này giúp Growler di chuyển cùng đội hình tác chiến với các tiêm kích hạm nhằm thực hiện nhiệm vụ gây nhiễu radar, vô hiệu hóa thông tin liên lạc và hỗ trợ xuyên thủng lưới phòng không đối phương.

EA-18G Growler là một trong số ít máy bay tác chiến điện tử chuyên dụng trên không của thế giới vẫn đang phục vụ. Ảnh: Không quân Mỹ

Oanh tạc cơ chiến lược và máy bay hỗ trợ huấn luyện

Khả năng bay siêu thanh của quân đội Mỹ còn hiện diện trên oanh tạc cơ hạng nặng B-1B Lancer. Sở hữu kết cấu cánh cụp cánh xòe biến thiên, B-1B có thể vượt ngưỡng Mach 1,2 (khoảng 1.450 km/h ở mực nước biển) khi khép cánh về phía sau để giảm lực cản, mang lại khả năng cơ động tốc độ cao dù kích thước và trọng lượng bay rất lớn.

Máy bay ném bom chiến lược siêu thanh của Không quân Mỹ. Ảnh: Wikipedia

Ở nhiệm vụ huấn luyện, phản lực hai chỗ ngồi T-38 Talon duy trì vận tốc Mach 1,08 ở mực nước biển (khoảng 1.307 km/h) nhằm giúp học viên Không quân Mỹ làm quen với điều kiện bay tốc độ cao trước khi tiếp cận các dòng tiêm kích hiện đại.

Máy bay huấn luyện phản lực siêu thanh T-38. Ảnh: Wikipedia

Cuối cùng, dòng F-5N/F Tiger II giữ nhiệm vụ giả lập lực lượng đối kháng trong các đợt diễn tập không chiến của Hải quân và Thủy quân lục chiến Mỹ. Biến thể F-5N đạt tốc độ Mach 1,64 còn F-5F đạt Mach 1,56 ở trần bay 11 km (khoảng 1.650 đến 1.750 km/h), tận dụng lợi thế cơ động và chi phí tiết kiệm để đóng vai mục tiêu huấn luyện.

F-5 Tiger II. Ảnh: Northropgrumman

Bảng so sánh tốc độ tối đa của các dòng máy bay

Bước chuyển hướng công nghệ qua chương trình thử nghiệm X-59

Bên cạnh các dòng khí tài quân sự chính thức, chương trình máy bay nghiên cứu X-59 do NASA triển khai đang mở ra hướng phát triển công nghệ mới. Ngày 5/6/2026, X-59 lần đầu vượt tường âm thanh ở Mach 1,1 (1.147 km/h) và nhanh chóng đạt Mach 1,4 (1.487 km/h) ở độ cao trên 16.000 m trong tuần kế tiếp.

Máy bay siêu thanh X-59. Ảnh: Lockheed Martin

Mục tiêu của X-59 không phục vụ tác chiến mà nhằm triệt tiêu tiếng nổ xung kích (sonic boom), biến tiếng nổ cực lớn thành âm thanh va đập nhỏ để hỗ trợ Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) ban hành bộ quy chuẩn tiếng ồn mới vào giữa năm 2027, tạo tiền đề cho hoạt động bay dân sự siêu thanh thương mại trong tương lai.