Đánh giá rõ tác động đến ngân sách, kinh tế - xã hội khi sửa đổi, bổ sung chính sách thuế

Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu thảo luận. Ảnh: T. THÀNH

Đánh giá đầy đủ, chính xác tác động tài khóa

Thống nhất về sự cần thiết điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật thuế như đề xuất với Chính phủ, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh, bối cảnh tình hình có rất nhiều sự thay đổi, đòi hỏi chúng ta phải có sự điều chỉnh rất linh hoạt về các sắc thuế để thích ứng với tình hình mới, nhất là những biến động, tác động bất lợi của kinh tế thế giới đến nước ta, nhằm đảm bảo mục tiêu tăng trưởng hai con số năm 2026 cũng như trong cả giai đoạn 2026-2030.

Việc sửa đổi, bổ sung các chính sách này cũng đảm bảo căn cứ chính trị, căn cứ pháp lý, đặc biệt là Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV, trong đó đã giao Chính phủ chủ động chỉ đạo điều hành, điều chỉnh các loại thuế, phí trong trường hợp khẩn cấp.

Tuy nhiên, chia sẻ ý kiến băn khoăn của một số đại biểu, Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị Chính phủ cần giải trình làm rõ trường hợp khẩn cấp trong việc điều chỉnh một số nội dung trong 4 luật thuế này, để hỗ trợ cho khu vực kinh tế tư nhân. Trong đó, cần có sự lý giải thuyết phục hơn để đại biểu Quốc hội và cử tri và nhân dân ủng hộ việc điều chỉnh này.

Tổng Kiểm toán nhà nước cũng nêu rõ, việc hỗ trợ cho cho các hộ gia đình, cá nhân kinh doanh và nhóm các doanh nghiệp nhỏ - lực lượng chiếm tới 97% tổng số các doanh nghiệp đang hoạt động là cần thiết. Đây là động lực, là nguồn lực để nền kinh tế có thể đạt được tốc độ tăng trưởng 2 con số ngay trong năm 2026 cũng như trong thời gian tới đây.

Tại Tờ trình, Chính phủ đề xuất trao quyền cho Chính phủ chủ động quyết định ngưỡng doanh thu được miễn thuế TNCN, miễn thuế VAT. Chính phủ cũng đề xuất theo hướng nâng ngưỡng doanh thu được miễn trừ để hỗ trợ các đối tượng trên.

Tuy nhiên, Chính phủ chưa có đánh giá tác động về mặt kinh tế - xã hội, đặc biệt tác động đến ngân sách nhà nước như thế nào cũng chưa có con số để lượng hóa được.

“Chẳng hạn, thay đổi 100 triệu ngưỡng này thì ảnh hưởng đến thu ngân sách như thế nào, ảnh hưởng như thế nào đến lao động, việc làm của khu vực kinh tế tư nhân. Về mặt thống kê chúng ta hoàn toàn có thể tính toán, lượng hóa được” - Tổng Kiểm toán nhà nước nêu rõ và đề nghị Chính phủ cần bổ sung đánh giá tác động cho rõ.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Đại Thắng (Đoàn Hưng Yên) đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát kỹ các nội dung, bảo đảm tính đồng bộ của Dự thảo Luật với Luật Quản lý thuế.

Đại biểu Nguyễn Đại Thắng phát biểu thảo luận. Ảnh: T. THÀNH

Đại biểu cho rằng, các chính sách được đề xuất trong Dự án Luật có tác động tích cực đối với tăng trưởng kinh tế, góp phần kích thích tiêu dùng, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất, thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, xanh và bền vững; qua đó tạo nền tảng để đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong trung và dài hạn. Các chính sách này cũng góp phần nâng cao đời sống người dân, tạo thêm việc làm, cải thiện môi trường kinh doanh và tăng sức chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc từ bên ngoài.

Tuy nhiên, đại biểu Thắng lưu ý, việc giảm thu ngân sách trong ngắn hạn là khó tránh khỏi, do đó cần đánh giá đầy đủ, chính xác tác động tài khóa, xây dựng phương án điều hành ngân sách phù hợp, bảo đảm giữ vững kỷ luật tài chính, an toàn nợ công và ổn định kinh tế vĩ mô.

Đại biểu Thắng cũng cơ bản tán thành với việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu không chịu thuế TNCN đối với các hộ cá nhân kinh doanh theo hướng nâng mức lên trên 500 triệu đồng/năm. Quy định này sẽ góp phần giảm gánh nặng thuế, hỗ trợ khu vực kinh tế cá thể duy trì và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và chi phí đầu vào gia tăng; tạo điều kiện để khuyến khích chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang mô hình doanh nghiệp; qua đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của nền kinh tế.

Đối với mức doanh thu miễn thuế TNDN với doanh nghiệp quy mô nhỏ, đại biểu đề nghị Chính phủ quy định cụ thể về mức trần và làm rõ cơ sở xác định ngưỡng doanh thu; cơ chế điều chỉnh trong trường hợp biến động kinh tế lớn.

Đồng thời, Chính phủ cần xây dựng các giải pháp để kiểm soát chặt chẽ nhằm hạn chế tình trạng lợi dụng chính sách để chia nhỏ doanh thu hoặc trốn tránh nghĩa vụ thuế, bảo đảm công bằng giữa các đối tượng nộp thuế.

Kết hợp chính sách thuế với đầu tư hạ tầng đồng bộ để khuyến khích sử dụng năng lượng sạch

Về đề xuất điều chỉnh quy định liên quan đến thuế TTĐB áp dụng cho các phương tiện vận tải sử dụng động cơ điện, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho rằng, đây là chính sách rất đúng, rất trúng, phù hợp xu hướng chung về chuyển đổi năng lượng xanh trên thế giới.

Tuy nhiên, Tổng Kiểm toán nhà nước băn khoăn về thời gian thực hiện kéo dài từ năm 2027 đến hết năm 2030. “Lý do tại sao kéo dài đến năm 2030? Tại sao không kéo dài hơn nữa? Đến năm 2030, mục tiêu của Chính phủ là đạt được bao nhiêu phần trăm các phương tiện từ 24 chỗ ngồi trở xuống sử dụng năng lượng sạch, năng lượng điện, pin” - Tổng Kiểm toán nhà nước nêu vấn đề và cho rằng cần phải có tính toán để thấy được sự hỗ trợ của ngân sách nhà nước cho nền kinh tế mang lại lợi ích gì.

Quang cảnh Phiên thảo luận tại Tổ chiều 21/4. Ảnh: T. THÀNH

Tổng Kiểm toán nhà nước cũng nhấn mạnh, thuế, phí là một trong những giải pháp quan trọng để khuyến khích sản xuất các phương tiện vận tải sử dụng pin, năng lượng sạch. Tuy nhiên, ngoài biện pháp về thuế, phí, việc thực hiện chủ trương này cần phải đồng bộ hơn, bởi người dân chỉ quyết định chuyển sang sử dụng các phương tiện sử dụng năng lượng điện khi chi phí thấp hơn, tiện ích hơn.

Tổng Kiểm toán nhà nước đề xuất, cần đầu tư đồng bộ hạ tầng để hỗ trợ cho việc sử dụng các phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng điện, như: thực hiện miễn phí giữ gửi các phương tiện nơi công cộng đối với các phương tiện sử dụng pin, khuyến khích đầu tư các trạm sạc, bố trí ở nơi thuận tiện để người dân sử dụng khi cần thiết.

Đại biểu Nguyễn Đại Thắng cũng cho rằng, để bảo đảm phù hợp, khả thi, Chính phủ cần tiếp tục đánh giá toàn diện tác động của chính sách này, làm rõ thêm các nội dung như việc áp mức thuế TTĐB thấp sẽ có tác động như thế nào đến thu ngân sách nhà nước và cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước so với một số doanh nghiệp từ nước ngoài trong bối cảnh xe điện giá rẻ từ nước ngoài thâm nhập khá lớn vào Việt Nam.

Đồng thời, hệ thống hạ tầng năng lượng, quy hoạch lưới điện và hạ tầng trạm sạc phải bảo đảm tính đồng bộ giữa chính sách thuế và các chính sách phát triển ngành, tránh phát sinh những điểm nghẽn mới trong quá trình triển khai.