Đánh giá sa sút trí tuệ - bước quan trọng trong chăm sóc sức khỏe não bộ

Bác sĩ Khoa Thần kinh - Đột quỵ thực hiện đánh giá sa sút trí tuệ cho người bệnh.

Sa sút trí tuệ là tình trạng suy giảm chức năng nhận thức kéo dài, ảnh hưởng đến trí nhớ, tư duy, khả năng ngôn ngữ, định hướng và thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày. Bệnh thường tiến triển âm thầm qua nhiều giai đoạn. Ở giai đoạn đầu, các biểu hiện có thể chỉ là những thay đổi nhỏ như hay quên, giảm tập trung, khó ghi nhớ công việc, quên lịch hẹn hoặc lặp đi lặp lại cùng một câu hỏi. Nhiều gia đình thường cho rằng đây chỉ là biểu hiện “tuổi già”, dẫn đến tâm lý chủ quan, bỏ lỡ thời điểm can thiệp hiệu quả. Trên thực tế, sa sút trí tuệ không chỉ xảy ra ở người cao tuổi mà còn có thể xuất hiện ở người trung niên, đặc biệt ở nhóm có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì, hút thuốc lá, tiền sử đột quỵ hoặc chấn thương sọ não. Đây đều là những bệnh lý và yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống mạch máu não và chức năng thần kinh. Đáng chú ý, nhiều trường hợp người bệnh chỉ được đưa đi khám khi tình trạng đã tiến triển nặng, xuất hiện các biểu hiện như mất khả năng ghi nhớ người thân, thay đổi hành vi, cáu gắt vô cớ, mất định hướng thời gian - không gian hoặc giảm khả năng tự chăm sóc bản thân. Khi đó, việc điều trị gặp nhiều khó khăn, khả năng phục hồi chức năng nhận thức cũng hạn chế hơn.

Theo các chuyên gia thần kinh, việc đánh giá sa sút trí tuệ từ sớm có vai trò đặc biệt quan trọng trong chăm sóc sức khỏe não bộ. Đây không chỉ là bước giúp phát hiện các rối loạn nhận thức ngay từ giai đoạn nhẹ mà còn hỗ trợ phân biệt giữa lão hóa sinh lý thông thường với các bệnh lý thần kinh nguy hiểm. Tại Khoa Thần kinh - Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa tỉnh, hoạt động đánh giá sa sút trí tuệ đã và đang được triển khai bài bản, khoa học, góp phần nâng cao hiệu quả phát hiện và quản lý các rối loạn nhận thức ở người bệnh. Theo đó, người bệnh sẽ được thăm khám toàn diện bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực thần kinh và đột quỵ. Đây cũng là đơn vị có nhiều thành tích nổi bật trong công tác điều trị bệnh lý thần kinh, đặc biệt được Hội Đột quỵ thế giới trao tặng Giải thưởng Kim Cương - mức cao nhất trong hệ thống đánh giá chất lượng điều trị đột quỵ toàn cầu.

Không chỉ chú trọng chuyên môn điều trị, Khoa Thần kinh - Đột quỵ còn đẩy mạnh hoạt động đánh giá và quản lý các rối loạn nhận thức bằng việc ứng dụng nhiều công cụ chuyên sâu, hiện đại nhằm bảo đảm chẩn đoán chính xác và toàn diện. Trong quá trình đánh giá, người bệnh được thực hiện các bộ test sàng lọc trí nhớ và khả năng nhận thức nhằm xác định mức độ suy giảm chức năng não bộ. Các bài kiểm tra được thiết kế khoa học, phù hợp với từng độ tuổi và tình trạng bệnh lý, giúp bác sĩ đánh giá khả năng ghi nhớ, tư duy, ngôn ngữ, chú ý và định hướng của người bệnh. Bên cạnh đó, các phương pháp cận lâm sàng như chụp não, xét nghiệm hoặc thăm dò chuyên sâu cũng được chỉ định khi cần thiết nhằm xác định nguyên nhân gây suy giảm nhận thức. Thông qua kết quả đánh giá, bác sĩ có thể phân biệt sa sút trí tuệ do thoái hóa thần kinh, do bệnh lý mạch máu não, hậu quả sau đột quỵ hay các nguyên nhân khác. Việc xác định đúng nguyên nhân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi mỗi dạng sa sút trí tuệ sẽ có hướng điều trị, theo dõi và chăm sóc khác nhau. Một số trường hợp nếu được phát hiện sớm hoàn toàn có thể kiểm soát tiến triển bệnh, cải thiện chất lượng cuộc sống và kéo dài khả năng sinh hoạt độc lập cho người bệnh. Quy trình đánh giá sa sút trí tuệ tại bệnh viện được thực hiện nhanh gọn, khoa học nhưng vẫn bảo đảm độ chính xác cao. Sau thăm khám, người bệnh và gia đình sẽ được bác sĩ tư vấn cụ thể về tình trạng hiện tại, nguy cơ tiến triển cũng như kế hoạch điều trị, phục hồi chức năng và chăm sóc phù hợp.

Thạc sĩ, bác sĩ Lường Hữu Dương, Phó trưởng Khoa Thần kinh - Đột quỵ khuyến cáo, người dân không nên đợi đến khi xuất hiện các biểu hiện nặng mới đưa người thân đi kiểm tra. Việc chủ động đánh giá từ sớm sẽ giúp phát hiện các bất thường ở giai đoạn nhẹ - thời điểm “vàng” để can thiệp và kiểm soát bệnh hiệu quả hơn. Đặc biệt, những nhóm đối tượng sau cần được quan tâm theo dõi và đánh giá định kỳ gồm: người trên 60 tuổi có biểu hiện giảm trí nhớ; người từng bị đột quỵ hoặc mắc bệnh lý mạch máu não; người có bệnh nền mạn tính ảnh hưởng đến não bộ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu; người có thay đổi hành vi, tính cách bất thường hoặc giảm khả năng tự chăm sóc bản thân.

Não bộ là “trung tâm điều khiển” của toàn cơ thể và trí nhớ chính là sợi dây kết nối con người với gia đình, cuộc sống và những giá trị tinh thần. Bởi vậy, đánh giá sa sút trí tuệ không đơn thuần là hoạt động khám chữa bệnh, mà còn là hành động thiết thực nhằm bảo vệ trí nhớ, gìn giữ chất lượng cuộc sống và hạnh phúc cho mỗi gia đình.