Đánh giá thực chất các động lực tăng trưởng

GDP 9 tháng ước tăng 9,01%; xuất khẩu tăng 24,5%; vốn FDI thực hiện tăng 12,1%; giải ngân đầu tư công đạt 62,9% kế hoạch; CPI bình quân tăng 4,52%. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm; thể chế, hạ tầng chiến lược, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp có chuyển biến tích cực.

Nhiều công trình hạ tầng chiến lược được thúc đẩy, các dự án tồn đọng từng bước được tháo gỡ. Chính phủ đã tập trung xử lý, cơ bản khắc phục tình trạng nợ đọng văn bản quy định chi tiết. Văn hóa, xã hội, an sinh được quan tâm; quốc phòng, an ninh được giữ vững, đối ngoại được đẩy mạnh.

Tuy nhiên, theo nhận định của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, vẫn còn nhiều điểm cần lưu ý, quan tâm trong chỉ đạo, điều hành thời gian tới. Cụ thể, tăng trưởng cao nhưng nền tảng chưa vững chắc; áp lực ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính gia tăng; nguồn lực đầu tư lớn nhưng chậm chuyển hóa thành năng lực sản xuất và động lực tăng trưởng mới; cải cách thể chế được đẩy mạnh nhưng khâu tổ chức thực thi vẫn là điểm nghẽn; khu vực doanh nghiệp và hộ kinh doanh còn nhiều khó khăn; chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, bên cạnh các yếu tố khách quan, theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, cần nhìn nhận đầy đủ những hạn chế có tính cơ cấu về năng suất, năng lực nội tại và tổ chức thực hiện. Và yêu cầu quan trọng nhất trong thời gian còn lại của năm 2026 không chỉ là huy động thêm nguồn lực, mà phải nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng và chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Những lưu ý này của Ủy ban Kinh tế và Tài chính là hoàn toàn xác đáng bởi mục tiêu tăng trưởng của năm 2027 rất cao. Cụ thể, GDP tăng trưởng từ 10% trở lên, tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 36 - 38% GDP, CPI ở mức khoảng 4,5%; năng suất lao động tăng khoảng 8,6%. Theo nhận định của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, đây là mục tiêu thể hiện quyết tâm lớn trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển đất nước. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, cần đánh giá thực chất hơn các động lực tăng trưởng, khả năng huy động, hấp thụ nguồn lực, hiệu quả sử dụng vốn và yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Đồng thời phải làm rõ tính khả thi và sự nhất quán giữa mục tiêu tăng trưởng, nhu cầu vốn, khả năng huy động và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Bên cạnh đó, Chính phủ cần nâng cao chất lượng xây dựng và điều hành các kịch bản tăng trưởng; lượng hóa rõ đóng góp của từng động lực, nhu cầu và khả năng huy động, hiệu quả sử dụng vốn, đóng góp của năng suất lao động cùng những điều kiện bảo đảm về năng lượng, hạ tầng và nguồn nhân lực. Xây dựng các kịch bản điều hành cho cả tình huống thuận lợi và bất lợi, bảo đảm tính khả thi, nhất quán giữa các mục tiêu kinh tế vĩ mô…

Ở góc nhìn khác, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị cần đánh giá khách quan, toàn diện hơn những kết quả đạt được. Đồng thời, chỉ rõ các điểm nghẽn cần tháo gỡ, các nhiệm vụ cần ưu tiên và giải pháp có tính đột phá để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng và phát triển bền vững. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, tăng trưởng kinh tế có ý nghĩa rất quan trọng nhưng mục tiêu cuối cùng của phát triển phải là nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân, tạo cơ hội phát triển bình đẳng và bảo đảm để thành quả tăng trưởng được lan tỏa rộng rãi trong xã hội.

Thách thức lớn nhất của năm 2027 không chỉ là đạt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên mà quan trọng hơn là tạo dựng được nền tảng để duy trì tốc độ tăng trưởng cao, ổn định trong những năm tiếp theo. Bởi vậy, bên cạnh những giải pháp hiện có, điều quan trọng là phải có phương án dự phòng trong kế hoạch điều hành và ngưỡng phản ứng rõ ràng đối với các kịch bản bất lợi, tránh để yêu cầu tăng trưởng cao làm thu hẹp dư địa ổn định và phát triển trong trung hạn.