Danh mục đầu tư tại hơn 40 doanh nghiệp của chính quyền Tổng thống Trump

Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: Getty Images

Kể từ khi Tổng thống Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, Chính phủ Mỹ đã công bố 43 thỏa thuận liên quan đến việc sở hữu cổ phiếu hoặc chứng quyền - công cụ cho phép mua cổ phiếu trong tương lai theo các điều kiện định trước. Đây là tốc độ đầu tư vào doanh nghiệp tư nhân chưa từng có của Washington.

HƠN 40 THỎA THUẬN ĐẦU TƯ

Theo viện nghiên cứu Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR), tổng giá trị các khoản đầu tư này vào khoảng 30 tỷ USD.

Danh mục hiện ghi nhận khoản lãi tạm tính lên tới hàng chục tỷ USD, chủ yếu nhờ cổ phiếu Intel tăng mạnh. Vào tháng 8/2025, hãng chế tạo chip này đã bán 9,9% cổ phần cho Chính phủ Mỹ.

Ngoài góp vốn, nhiều thỏa thuận còn kèm các khoản vay và cam kết cung ứng sản phẩm. Nhiều khoản đầu tư còn kèm các khoản vay và thỏa thuận cung ứng, thường được thiết kế theo những cấu trúc riêng. Theo giới phân tích, thẩm quyền pháp lý của Chính phủ Mỹ trong việc thực hiện các giao dịch này vẫn chưa được kiểm chứng trong thực tiễn.

Một số khoản đầu tư tiếp nối hoạt động hỗ trợ các dự án quốc tế lâu nay của Mỹ thông qua Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC), cơ quan tài chính phát triển của Chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, việc Washington ngày càng can thiệp sâu vào hoạt động doanh nghiệp vấp phải sự phản đối của những người ủng hộ thị trường tự do.

Các khoản đầu tư cũng đặt ra bài toán quản lý. Theo giới phân tích và đầu tư, dù nhằm thúc đẩy trí tuệ nhân tạo (AI), khoáng sản hay các ngành có ý nghĩa chiến lược khác, danh mục cổ phần của Chính phủ Mỹ vẫn cần được theo dõi và quản lý như bất kỳ danh mục đầu tư nào.

“Điều đó có nghĩa là phải theo dõi hiệu quả đầu tư, điều chỉnh cơ cấu danh mục khi cần và tối ưu hóa lợi ích thu được. Những lợi ích này không nên chỉ được đo bằng tiền. Thách thức là có nhiều bên tham gia đàm phán các thỏa thuận, nhưng không có một giám đốc đầu tư chung quản lý danh mục ngày càng lớn của Washington”, ông Jonathan Hillman, nhà nghiên cứu cấp cao tại CFR, nhận định với tờ Wall Street Journal.

Dưới đây là các khoản đầu tư theo từng lĩnh vực theo tổng hợp của Wall Street Journal.

BÁN DẪN: INTEL CHIẾM PHẦN LỚN VỐN ĐẦU TƯ

Chính phủ Mỹ đã công bố 14 thỏa thuận đầu tư trong lĩnh vực bán dẫn, ngành giữ vai trò nền tảng trong phát triển AI. Trong đó, khoản đầu tư 8,9 tỷ USD để mua cổ phần Intel có quy mô lớn nhất, vượt xa các khoản còn lại.

Đà tăng kéo dài nhiều tháng của cổ phiếu Intel từng đưa giá trị thị trường phần vốn của Chính phủ Mỹ lên tới 61 tỷ USD. Tuy nhiên, đợt bán tháo mạnh trong những tuần gần đây đã kéo giá trị khoản đầu tư xuống còn khoảng 41 tỷ USD.

Tháng 12/2025, Chính phủ Mỹ công bố thỏa thuận sơ bộ đầu tư 150 triệu USD vào xLight, doanh nghiệp sản xuất thiết bị laser phục vụ ngành chip. Thỏa thuận bao gồm các khoản ưu đãi từ Bộ Thương mại Mỹ và được hoàn tất vào tháng 6 năm nay.

Tuần trước, Bộ Thương mại Mỹ tiếp tục công bố các thỏa thuận góp vốn với tổng giá trị 389 triệu USD vào 4 công ty gồm Helion, Commonwealth Fusion Systems, Vertical Semiconductor và Sibelco.

VẬT LIỆU: BẢO ĐẢM NGUỒN CUNG CHO CÁC NGÀNH THEN CHỐT

Chính phủ Mỹ đã ký ít nhất 16 thỏa thuận với các doanh nghiệp trong lĩnh vực kim loại, khoáng sản thiết yếu và tài nguyên thiên nhiên. Đây là những nhà cung cấp nguyên liệu quan trọng cho nhiều ngành, từ sản xuất pin đến công nghệ quốc phòng.

Trong số này, 8 thỏa thuận có kèm khoản vay. Hai công ty Vulcan Elements và ReElement Technologies, chuyên cung cấp các sản phẩm trong đó có vật liệu tinh chế dùng để sản xuất nam châm, lần lượt nhận khoản vay 620 triệu USD và 80 triệu USD từ Lầu Năm Góc.

Một trong những thỏa thuận lớn nhất là khoản đầu tư 2,15 tỷ USD của Lầu Năm Góc và các nhà đầu tư tư nhân vào công ty luyện kim Korea Zinc của Hàn Quốc.

Thỏa thuận xuất phát từ lo ngại của Mỹ và Hàn Quốc rằng Trung Quốc, quốc gia có vị thế lớn trong ngành khai khoáng và khoáng sản thiết yếu, có thể hạn chế khả năng tiếp cận các nguyên liệu quan trọng của hai nước.

ĐIỆN TOÁN LƯỢNG TỬ: ĐẦU TƯ VÀO CÔNG NGHỆ TƯƠNG LAI

Chính quyền Tổng thống Trump cũng chú trọng đầu tư vào điện toán lượng tử, lĩnh vực còn non trẻ nhưng có tiềm năng làm thay đổi căn bản an ninh mạng và thúc đẩy mạnh mẽ nghiên cứu khoa học.

Chính phủ Mỹ đã công bố các thỏa thuận đầu tư cổ phần vào 9 công ty trong lĩnh vực này, trong đó 8 thỏa thuận có giá trị từ 100 triệu USD trở lên. Tuy nhiên, phần lớn các thỏa thuận vẫn chưa hoàn tất.

Tháng 6 vừa qua, Tổng thống Trump ký hai sắc lệnh điều hành kêu gọi phát triển máy tính lượng tử. Mục tiêu là củng cố năng lực phòng thủ trên không gian số và chuyển các hệ thống của chính phủ liên bang sang những biện pháp bảo mật có khả năng chống lại các cuộc tấn công bằng máy tính lượng tử.

Cam kết đầu tư lớn nhất trong lĩnh vực này là khoản 1 tỷ USD dành cho tập đoàn công nghệ IBM. IBM dự kiến chi thêm 1 tỷ USD vốn riêng để xây dựng cơ sở sản xuất chip lượng tử đầu tiên tại Mỹ.

Cũng trong tháng 6, Tổng thống Trump bày tỏ quan tâm tới việc Chính phủ Mỹ nắm cổ phần tại các công ty AI hàng đầu, đồng thời để ngỏ khả năng đưa số cổ phần này vào một quỹ đầu tư quốc gia nhằm chia sẻ lợi ích tài chính với người dân.

Sang tháng 7, tờ Financial Times dẫn nguồn thạo tin cho biết công ty phát triển AI OpenAI đang thảo luận về việc nhượng 5% cổ phần cho Chính phủ Mỹ. CEO Sam Altman của OpenAI cũng đề xuất các doanh nghiệp AI hàng đầu đóng góp tỷ lệ cổ phần tương tự vào một quỹ phục vụ lợi ích công chúng. Tuy nhiên, theo thông tin công bố khi đó, các cuộc thảo luận mới ở giai đoạn đầu và những thỏa thuận như vậy có thể cần một đạo luật của Quốc hội để triển khai.