Đánh thức động lực từ đô thị biển

Công nhân Công ty Cổ phần Chế biến thủy sản Xuất nhập khẩu Kiên Cường chế biến mực đông lạnh. Ảnh: THÙY TRANG

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Hữu Toàn cho biết, An Giang có lợi thế nổi bật về chiều dài đường bờ biển, hệ thống cảng biển, quần đảo, bán đảo cùng quỹ đất ven biển rộng lớn. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển công nghiệp chế biến, logistics, dịch vụ cảng biển, thương mại và hệ thống đô thị hiện đại. Những năm qua, tỉnh đã hình thành các trung tâm chế biến thủy sản tại Rạch Giá, Phú Quốc và Thạnh Lộc, góp phần đưa thủy sản trở thành ngành hàng xuất khẩu chủ lực. Công nghiệp chế biến từng bước gắn với vùng nguyên liệu, hệ thống cảng biển và dịch vụ hậu cần nghề cá, qua đó nâng cao giá trị gia tăng của thủy sản.

Cùng với đó, nhiều dự án đầu tư vào lĩnh vực chế biến thủy sản, logistics và dịch vụ hậu cần nghề cá đã được triển khai, góp phần nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng chuỗi giá trị kinh tế biển. Theo Sở Công thương, giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh năm 2025 đạt 118.044 tỷ đồng, tăng 13,5% so với năm 2024. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 2.430 triệu USD. Đáng chú ý, công nghiệp chế biến nông, lâm, thủy sản hiện đóng góp khoảng 56% doanh thu thuần của các doanh nghiệp trên địa bàn.

Ở lĩnh vực đô thị, An Giang sở hữu các đô thị biển phát triển năng động gồm Rạch Giá, Hà Tiên và Phú Quốc, trong đó Rạch Giá và Phú Quốc là 2 đô thị hạt nhân, giữ vai trò động lực tăng trưởng của tỉnh, tạo sức lan tỏa đến các khu vực trong tỉnh và toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long. Các dự án lấn biển cũng góp phần mở rộng không gian đô thị, bổ sung quỹ đất phục vụ phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch và công nghiệp.

Tuy nhiên, theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Ngọc Hải - Phó Giám đốc Đại học Cần Thơ, đơn vị tư vấn xây dựng Đề án phát triển An Giang thành trung tâm kinh tế biển quốc gia, so với tiềm năng và yêu cầu phát triển, công nghiệp và đô thị ven biển của An Giang vẫn chưa tạo được bước đột phá tương xứng. Nhiều khu, cụm công nghiệp ven biển phát triển còn chậm. Một số khu công nghiệp trọng điểm chưa hoàn thiện hạ tầng, tỷ lệ lấp đầy còn thấp. Công nghiệp hỗ trợ cho kinh tế biển chưa phát triển tương xứng, trong khi hệ thống logistics, kho lạnh, trung tâm phân phối và chợ đầu mối thủy sản quy mô lớn vẫn còn thiếu.

Hạ tầng kết nối giữa các khu công nghiệp với cảng biển, sân bay và mạng lưới giao thông đối ngoại chưa đồng bộ, làm gia tăng chi phí vận chuyển và giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Quá trình đô thị hóa ven biển cũng diễn ra chậm, chưa hình thành rõ chuỗi đô thị động lực. Mối liên kết giữa các đô thị biển với khu công nghiệp, cảng biển, trung tâm logistics và vùng sản xuất còn nhiều hạn chế.

Để đưa An Giang trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh của cả nước, tỉnh đã xây dựng lộ trình phát triển cụ thể. Theo đề án, đến năm 2030, kinh tế biển phấn đấu đóng góp 60% GRDP của tỉnh; tỷ lệ đô thị hóa đạt 45 - 50%. Hệ thống hạ tầng giao thông sẽ được hoàn thiện với các tuyến cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, Hà Tiên - Rạch Giá. Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc sẽ được nâng cấp, công suất 10 triệu hành khách/năm.

Theo định hướng, chuỗi đô thị ven biển Rạch Giá - Hà Tiên - Phú Quốc sẽ trở thành cực tăng trưởng của toàn tỉnh. Rạch Giá phát triển theo hướng đô thị thương mại, dịch vụ xanh. Hà Tiên là đô thị di sản gắn với kinh tế cửa khẩu và dịch vụ biển. Phú Quốc tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm du lịch, nghỉ dưỡng và dịch vụ biển đẳng cấp quốc tế. Việc kết nối 3 đô thị này sẽ hình thành hành lang kinh tế ven biển, thúc đẩy liên kết vùng, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của An Giang trong khu vực đồng bằng sông Cửu Long cũng như cả nước.

Song song đó, tỉnh ưu tiên phát triển công nghiệp gắn với kinh tế biển theo hướng chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng. Các ngành công nghiệp chế biến thủy sản, logistics, dịch vụ hậu cần nghề cá, đóng mới và sửa chữa tàu thuyền, công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp công nghệ cao sẽ được ưu tiên thu hút đầu tư, từng bước hình thành chuỗi cung ứng khép kín từ khai thác, nuôi trồng đến chế biến và xuất khẩu.

Về lâu dài, An Giang tiếp tục nghiên cứu triển khai các dự án lấn biển phù hợp với quy hoạch nhằm tạo thêm quỹ đất cho phát triển đô thị, công nghiệp, thương mại và dịch vụ, đồng thời, mở rộng không gian tăng trưởng.

Khi những tuyến cao tốc nối liền với hệ thống cảng biển, các đô thị ven biển được kết nối thành một chuỗi phát triển và công nghiệp chế biến tiếp tục gia tăng giá trị cho kinh tế biển, An Giang sẽ không chỉ mở rộng không gian tăng trưởng mà còn từng bước khẳng định vai trò là cực phát triển mới của vùng Tây Nam Bộ.