Đánh thức giá trị từ nguồn lực văn hóa

Khai thác giá trị văn hóa, di sản góp phần tạo sức hấp dẫn riêng cho du lịch Hà Nội. Ảnh: P.Sỹ

Thiếu sản phẩm có sức hút

Hà Nội có những lợi thế mà không nhiều địa phương hội tụ đầy đủ. Từ khu phố cổ, hệ thống di tích lịch sử, bảo tàng, không gian văn hóa đến những làng nghề hàng trăm năm tuổi, từ nghệ thuật biểu diễn truyền thống đến ẩm thực đường phố, mỗi yếu tố đều có thể trở thành chất liệu để xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng. Cùng với đó, sự phát triển của các không gian sáng tạo, hoạt động nghệ thuật và kinh tế đêm mở ra cơ hội làm mới trải nghiệm của du khách, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu.

Năm 2025, Hà Nội đón 33,81 triệu lượt khách, trong đó có 7,92 triệu lượt khách quốc tế và 25,89 triệu lượt khách nội địa. Tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 134.500 tỷ đồng, đóng góp tổng hợp của du lịch đạt gần 7% GRDP thành phố. Những con số này cho thấy quy mô và vai trò ngày càng rõ nét của du lịch đối với nền kinh tế Thủ đô.

Tuy nhiên, lượng khách lớn chưa phải là thước đo duy nhất phản ánh chất lượng phát triển du lịch. Điều quan trọng hơn là du khách trải nghiệm những gì, lưu lại bao lâu, chi tiêu cho những dịch vụ nào và mức độ lan tỏa lợi ích đến cộng đồng ra sao. Đây cũng là những vấn đề cần được đặt ra khi Hà Nội hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm du lịch văn hóa, di sản và sáng tạo hàng đầu khu vực.

Trên thực tế, giá trị của một di sản không chỉ nằm ở kiến trúc, hiện vật hay những dấu mốc lịch sử được lưu giữ. Sức hấp dẫn còn đến từ khả năng kể lại câu chuyện của di sản bằng ngôn ngữ gần gũi, giúp du khách hiểu về lịch sử, cảm nhận đời sống văn hóa và có những trải nghiệm đáng nhớ. Một điểm đến có thể thu hút khách trong lần đầu tham quan, nhưng để khiến họ muốn ở lại lâu hơn, quay trở lại hoặc sẵn sàng chi trả cho những trải nghiệm có giá trị, sản phẩm cần tạo được sự khác biệt.

Vì vậy, bài toán của du lịch Hà Nội không đơn thuần là mở thêm điểm tham quan hay tăng số lượng tour, mà là tổ chức các nguồn lực sẵn có thành những hành trình có chủ đề, có câu chuyện và có khả năng kết nối nhiều dịch vụ. Một chuyến tham quan di sản có thể kết hợp trải nghiệm ẩm thực, thưởng thức nghệ thuật, tìm hiểu nghề truyền thống và mua sắm sản phẩm sáng tạo. Khi được thiết kế hợp lý, những hoạt động vốn tồn tại riêng lẻ sẽ bổ trợ cho nhau, tạo nên hành trình phong phú hơn và mở rộng cơ hội chi tiêu của du khách.

Định hướng này cũng được Hà Nội đặt ra trong quá trình đa dạng hóa sản phẩm du lịch. Ông Trần Lưu Quang - Phó Giám đốc Sở VHTTDL Hà Nội cho biết, nhằm đa dạng hóa sản phẩm du lịch, thành phố không chỉ chú trọng khai thác các sản phẩm tại khu vực nội đô mà còn quan tâm phát triển du lịch tại các địa bàn ngoại thành. Đáng chú ý, các điểm du lịch nội đô và ngoại thành được kết nối theo mạch câu chuyện xuyên suốt, tiêu biểu như chủ đề “Làng nghề - Phố nghề”, qua đó gia tăng trải nghiệm và cung cấp thêm thông tin cho du khách.

Bên cạnh đó, Sở VHTTDL Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh phát triển các sản phẩm du lịch đêm, mở rộng trải nghiệm cho du khách không chỉ tại các di tích mà còn gắn với hoạt động biểu diễn nghệ thuật tại các nhà hát và khám phá ẩm thực. Có thể thấy, đây là những hướng phát triển có thể mở rộng không gian và thời gian trải nghiệm của du khách.

Cần hệ thống chỉ số đánh giá cụ thể

Mục tiêu đến năm 2030 của Hà Nội là đón và phục vụ 47-50,5 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt 13-15 triệu lượt, khách nội địa đạt 34-35,5 triệu lượt. Tốc độ tăng trưởng khách bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt 7-8,5%/năm. Tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 295.000-340.000 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân 17-21%/năm; đóng góp tổng hợp của du lịch vào GRDP Thành phố đạt 7,5-8%.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Hà Nội cần tiếp tục xác định văn hóa là nền tảng cốt lõi của sản phẩm du lịch. Cùng với việc xây dựng sản phẩm đặc trưng, quan tâm đến nhóm khách có mức chi tiêu cao.

CEO Travelogy Việt Nam Vũ Văn Tuyên cho rằng, trước hết, cần tránh đồng nhất khách cao cấp (high-end) với khách chỉ sử dụng dịch vụ 5 sao. Khách high-end thực sự mua giá trị của thời gian và trải nghiệm. Vì vậy, Hà Nội cần chuyển từ bán từng dịch vụ cao cấp sang “thiết kế hành trình cao cấp”, bởi khách high-end có thể chấp nhận một trải nghiệm rất bản địa, thậm chí rất giản dị nhưng yêu cầu về nhân lực, ngoại ngữ, vận chuyển, thanh toán, cá nhân hóa và chăm sóc trước - trong - sau chuyến đi phải đạt chuẩn. Chính độ liền mạch của dịch vụ mới quyết định một trải nghiệm có đủ giá trị để khách sẵn sàng chi trả hay không.

Gợi mở này cho thấy chất lượng du lịch không chỉ được quyết định bởi sự hiện đại của cơ sở vật chất, mà còn nằm ở khả năng tổ chức hành trình và chăm sóc khách hàng. Cùng với phát triển sản phẩm, Hà Nội cần đánh giá hiệu quả du lịch bằng hệ thống chỉ số cụ thể hơn. Bên cạnh tổng lượng khách và doanh thu, cần quan tâm đến thời gian lưu trú bình quân, mức chi tiêu theo nhóm dịch vụ, tỷ lệ khách quay trở lại, mức độ hài lòng và thu nhập của cộng đồng tại điểm đến. Những dữ liệu này sẽ là căn cứ nhận diện đúng sản phẩm có sức cạnh tranh, điều chỉnh hoạt động xúc tiến và phân bổ nguồn lực phù hợp.

Từ tiềm năng đến hiệu quả là một quá trình đòi hỏi cách tiếp cận bài bản, sự phối hợp đồng bộ và khả năng sáng tạo không ngừng. Khi mỗi di sản được kể bằng một câu chuyện hấp dẫn, mỗi làng nghề trở thành không gian trải nghiệm có giá trị và mỗi sản phẩm được kết nối trong hệ sinh thái dịch vụ chất lượng, du lịch Hà Nội sẽ có thêm dư địa để tăng sức cạnh tranh. Khi ấy, văn hóa không chỉ là lợi thế sẵn có, mà thực sự trở thành nguồn lực tạo ra giá trị gia tăng, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế của Thủ đô.