Đánh thức 'lá phổi xanh' Mai Dịch: Từ 'điểm đen' xuống cấp đến bài toán giữ gìn không gian xanh

Nhìn lại những "mảng tối"
Theo phản ánh từ người dân sinh sống tại các phố Trần Vỹ, Lê Đức Thọ, Hồ Tùng Mậu…, Công viên hồ điều hòa Mai Dịch từng rơi vào tình trạng xuống cấp đáng báo động. Các tuyến đường dạo bộ bong tróc, lún nứt, cỏ dại mọc tràn lan lấn lối đi. Hệ thống lan can hoen gỉ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Một không gian công cộng đáng lẽ phải sạch đẹp, tiện ích lại mang dáng dấp bị “bỏ quên”.

Đáng lo ngại hơn là tình trạng ô nhiễm môi trường khi rác thải sinh hoạt xuất hiện rải rác ven hồ, có nơi tích tụ kéo dài. Vào những ngày nắng nóng, mùi từ mặt nước bốc lên gây khó chịu, khiến không gian xanh mất đi giá trị vốn có. Bên cạnh đó, trật tự đô thị quanh công viên cũng từng bị buông lỏng với tình trạng lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh tự phát, dừng đỗ phương tiện tùy tiện, làm thu hẹp không gian sinh hoạt chung.

Các tuyến đường dạo ven hồ đã được cải tạo, mặt đường bằng phẳng, sạch sẽ hơn. ảnh: DN

Quay trở lại công viên ngày 19-4, có thể dễ dàng nhận thấy những chuyển biến tích cực. Các tuyến đường dạo ven hồ đã được cải tạo, mặt đường bằng phẳng, sạch sẽ hơn, những lối đi uốn cong mềm mại tạo cảm giác thân thiện. Không gian vì thế trở nên xanh mát, thoáng đãng thay cho vẻ nhếch nhác trước đây.

Mặt hồ cũng có sự thay đổi rõ rệt khi rác thải nổi giảm đáng kể, nước hồ thông thoáng hơn. Cây xanh được duy trì, chăm sóc tốt, góp phần cải thiện cảnh quan tổng thể. Không khí tại công viên vì thế đã khác, người dân quay trở lại nhiều hơn vào buổi sáng và chiều để đi bộ, tập thể dục, tận hưởng không gian ngoài trời.

Tại khu vực cổng chính, cụm mô hình trang trí biểu tượng “Phú Diễn - Mùa xuân của kỷ nguyên mới” nổi bật với sắc màu rực rỡ, thu hút người dân đến tham quan, chụp ảnh.

Những lối đi uốn cong mềm mại tạo cảm giác thân thiện tại công viên. ảnh: DN

Đồng tình với những việc làm thiết thực này, ông Nguyễn Văn Nam, đường Hồ Tùng Mậu chia sẻ: " Có giai đoạn tôi không muốn đến đây vì mùi hôi thối và rác thải. Nhưng gần đây, tôi thấy sự thay đổi rõ rệt. Công nhân môi trường dọn dẹp liên tục, lòng hồ trong hơn, vỉa hè cũng thoáng đãng. Bây giờ ra đây hít thở không khí thấy thoải mái, người dân ai cũng phấn khởi”. Còn theo chị Trần Thị Thu, người dân phố Nguyễn Khả Trạc, hiện Công viên Mai Dịch không còn là 'điểm đen' về môi trường như trước, trở thành điểm đến lý tưởng cho gia đình chị mỗi dịp cuối tuần.

Những chuyển động từ thực tế

Có được sự thông thoáng của vỉa hè, lòng đường quanh công viên cùng “tấm áo mới” về cảnh quan, không gian và môi trường trong lành hôm nay là kết quả của sự vào cuộc kịp thời, đồng bộ từ các đơn vị, các ngành, các cấp, cũng như sự quan tâm sát sao của chính quyền địa phương. Đáng chú ý, từ đầu tháng 2-2026, thực hiện chỉ đạo của Sở Xây dựng Hà Nội, UBND phường Phú Diễn phối hợp với chủ đầu tư đã tiến hành kiểm tra toàn diện hiện trạng xuống cấp của công viên, đồng thời triển khai khắc phục, sửa chữa các hạng mục hư hỏng.

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phú Diễn, nhiều hạng mục quan trọng đã được sửa chữa, nâng cấp đồng bộ. Hệ thống đường giao thông nội bộ được hoàn thiện đúng thiết kế, bảo đảm chất lượng kết cấu và mỹ quan. Các công trình phụ trợ như nhà vệ sinh công cộng, chòi nghỉ, thủy đình, ghế đá, thùng rác ... được bảo dưỡng, thay thế, vận hành ổn định. Hệ thống chiếu sáng, cấp nước, điện hạ thế và thông tin liên lạc được kiểm tra, sửa chữa, hoạt động thông suốt. Đặc biệt, các thiết bị kỹ thuật như bơm nước tưới, bơm phòng cháy chữa cháy, đài phun nước đều được bảo dưỡng, đáp ứng tốt yêu cầu sử dụng.

Công tác chỉnh trang cảnh quan cây xanh được đặc biệt chú trọng với việc trồng bổ sung hàng nghìn cây và thảm thực vật. Ảnh: DN

Song song với đó, công tác chỉnh trang cảnh quan cây xanh được đặc biệt chú trọng với việc trồng bổ sung hàng nghìn cây và thảm thực vật. Nhiều loại cây như chò nước, hoàng lam, bằng lăng, ban trắng cùng các loại cây bụi, cỏ nền được trồng mới, góp phần nâng cao chất lượng không gian xanh, cải thiện môi trường sinh thái cho toàn khu vực.

Theo ông Tuấn Anh, kết quả kiểm tra cho thấy nhà đầu tư đã hoàn thành đầy đủ việc khắc phục, sửa chữa các hạng mục theo yêu cầu. Hồ sơ pháp lý, bản vẽ thiết kế, hoàn công cùng các tài liệu liên quan đã được bàn giao đầy đủ cho UBND phường để quản lý, duy tu, duy trì. Nhà đầu tư cũng cam kết thực hiện trách nhiệm bảo hành công trình theo đúng quy định sau khi bàn giao.

Việc hoàn thành sửa chữa và đưa công viên vào khai thác không chỉ góp phần cải thiện diện mạo đô thị mà còn đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, vui chơi, giải trí của người dân, hướng tới xây dựng môi trường sống xanh, sạch, đẹp tại Thủ đô. Đáng chú ý, cách làm cũng có sự chuyển biến rõ rệt, từ những đợt xử lý mang tính thời điểm sang duy trì vệ sinh, thu gom rác thải thường xuyên. Nhờ đó, tình trạng tái ô nhiễm được hạn chế đáng kể, trật tự đô thị quanh công viên được kiểm soát tốt hơn, không còn cảnh lộn xộn như trước.

Tuy vậy, để giữ gìn và phát huy những kết quả đạt được, vẫn cần một cơ chế duy trì hiệu quả và sự vào cuộc bền bỉ của các bên liên quan. Nếu thiếu sự duy trì thường xuyên, nguy cơ tái xuống cấp hoàn toàn có thể xảy ra. Do đó, bên cạnh vai trò quản lý, ý thức của người dân trong việc không xả rác, không lấn chiếm và chủ động gìn giữ cảnh quan chung chính là yếu tố then chốt, quyết định sự bền vững của “lá phổi xanh” này.