'Đánh thức' những cánh đồng không canh tác vụ hè-thu

Những cánh đồng không canh tác vụ hè-thu tại Hợp tác xã Thống Nhất, xã Trường Ninh nay đã được "đánh thức" - Ảnh: N.H

Sản xuất lúa vụ hè-thu thường gặp nhiều khó khăn nhất đối với nông dân tỉnh Quảng Trị. Bởi, thời tiết nắng nóng, khô hạn, chi phí đầu vào cao, nguy cơ sâu bệnh, chuột hại cuối vụ luôn thường trực. Vì thế, tại nhiều địa phương, người dân không mặn mà xuống giống lúa hè-thu, nhất là các vùng có điều kiện thủy lợi chưa thật sự thuận lợi.

Theo ông Bùi Phước Trang, Chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, hàng năm, vụ hè-thu ở Quảng Trị có trên 9.000ha diện tích đất lúa bỏ hoang không sản xuất, trong đó có khoảng 1.200ha đủ điều kiện để sản xuất, hơn 8.000ha không đủ điều kiện sản xuất. Làm thế nào để đánh thức quỹ đất này, vừa tạo thêm thu nhập cho người dân, vừa góp phần bảo đảm an ninh lương thực, đang là “bài toán” đặt ra với ngành nông nghiệp và các địa phương.

“Từ thực tế đó, vụ sản xuất lúa hè-thu năm 2026, chi cục đã phối hợp với HTX Thống Nhất triển khai mô hình sản xuất lúa trên diện tích trước đây không canh tác, gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Mô hình được triển khai thực hiện trên diện tích 125ha, loại giống lúa gieo trồng là ĐT108, được gieo sạ từ ngày 24-26/5/2026. Qua đánh giá kết quả thăm đồng thực hiện mô hình, năng suất lúa dự kiến đạt khoảng 59-60 tạ/ha; sản lượng lúa dự kiến 730-750 tấn lúa. Hiệu quả kinh tế mang lại cho người dân từ 10-12 triệu đồng/ha…”, ông Bùi Phước Trang cho hay.

Ông Nguyễn Duy Viên, Chủ tịch HĐQT HTX Thống Nhất, xã Trường Ninh cho biết, trước đây, nhiều diện tích đất lúa vụ hè-thu không được bà con nông dân tại HTX sản xuất vì sợ nắng hạn, chi phí cao, rồi lúa làm ra không biết bán cho ai, giá cả thấp. Nay, bà con nông dân được hỗ trợ giống, vật tư và có doanh nghiệp liên kết tiêu thụ nên bà con yên tâm tổ chức sản xuất lúa vụ hè-thu.

Năng suất lúa dự kiến của mô hình đạt khoảng 59-60 tạ/ha - Ảnh: N.H

“Khó khăn của HTX khi triển khai thực hiện mô hình, đó là muốn đưa đất bỏ hoang trở lại sản xuất lúa thì không thể chỉ vận động bà con tự làm mà đòi hỏi phải tổ chức đồng bộ về thủy lợi, làm đất, giống, vật tư và phòng trừ dịch hại, đặc biệt là chuột hại cuối vụ; đồng thời đầu ra sản phẩm và giá lúa, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định duy trì sản xuất vụ hè-thu của người dân. Nếu thời tiết thuận lợi thì khoảng 1 tuần nữa, HTX tiến hành thu hoạch. Chúng tôi kỳ vọng đây là vụ hè-thu mở rộng diện tích mang lại kết quả cao nhất…”, ông Nguyễn Duy Viên chia sẻ.

Không chỉ là đưa lúa trở lại đồng ruộng, mô hình còn thay đổi cách tổ chức sản xuất. Nhà nước hỗ trợ 50% kinh phí mua giống, vật tư; đồng thời hỗ trợ toàn bộ kinh phí tổ chức thực hiện, quản lý, chỉ đạo và kiểm tra. HTX Thống Nhất đóng vai trò kết nối, điều hành sản xuất; cán bộ chuyên môn sát cánh cùng nông dân trong từng giai đoạn.

Đặc biệt, Công ty TNHH MTV Giống cây trồng Quảng Bình đã ký hợp đồng liên kết, tiêu thụ toàn bộ sản phẩm trên diện tích thực hiện mô hình, với giá cả phù hợp.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi Trường Nguyễn Hồng Phương cho hay, từ thành công của mô hình 125ha lúa tại HTX Thống Nhất, xã Trường Ninh, một hướng đi đang dần rõ nét, đó là sử dụng hiệu quả quỹ đất lúa, nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích và tạo thêm sản lượng lương thực.

Mô hình đã góp phần phát huy vai trò của HTX trong tổ chức sản xuất; tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý Nhà nước, HTX và người dân. Đồng thời, là địa điểm sản xuất thực tế để tuyên truyền, hướng dẫn và chia sẻ kinh nghiệm, hạn chế tình trạng đất lúa vụ hè-thu bị bỏ hoang.