Đánh thức tiềm năng, phát huy bản sắc văn hóa Mường

Các homestay trên địa bàn xã Ngọc Sơn chú trọng bảo tồn giá trị văn hóa Mường truyền thống để thu hút khách du lịch.

Đến với Ngọc Sơn, điểm dừng chân đầu tiên không thể bỏ qua là Thác Mu thuộc xóm Mu Khướng - một trong những dòng thác đẹp hàng đầu Việt Nam. Thác Mu đổ từ độ cao hơn 100m qua nhiều tầng đá, tung bọt trắng xóa giữa tán rừng nguyên sinh mát lành. Bên cạnh đó là Bãi Bùi xanh mướt, trải dài với 67 cây Tlau cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Vào thời điểm giao mùa, cả rừng Tlau chuyển màu từ xanh sang vàng, rồi đỏ ối, tạo nên bức tranh thiên nhiên thơ mộng, phù hợp với loại hình du lịch tiềm năng Glamping (cắm trại cao cấp), Trekking, dã ngoại sinh thái.

Anh Nguyễn Văn Hải cùng nhóm bạn đến từ phường Vĩnh Yên chia sẻ: Tôi ngỡ ngàng trước vẻ đẹp hoang sơ của Thác Mu và thảm cỏ xanh mượt, không khí trong lành tại Bãi Bùi. Trong chuyến trở lại Ngọc Sơn sắp tới, tôi sẽ giới thiệu và rủ thêm nhiều bạn bè yêu thích khám phá thiên nhiên, trải nghiệm văn hóa bản địa nơi đây.

Ngọc Sơn có quy mô dân số gần 9.000 người, trong đó đồng bào dân tộc Mường chiếm tới 98%. Nơi đây còn lưu giữ những nếp nhà sàn cổ, trang phục thổ cẩm truyền thống, nghệ thuật Hát Mường (dân ca Mường Thường Rang, Bộ Mẹng, hát Đúm) và trình diễn Chiêng Mường, cùng các điệu múa truyền thống (múa sênh tiền, múa chúc phúc, múa bát, dâng bông...). Toàn xã hiện có 16 nhà văn hóa, 16 đội văn nghệ xóm và các câu lạc bộ bảo tồn văn hóa dân tộc Mường. Ngoài ra, xã có các lễ hội truyền thống như Lễ hội Đình Băng, nếp nhà sàn, trang phục thổ cẩm và các trò chơi ném còn, đánh mảng, đẩy gậy, bắn nỏ. Đến Ngọc Sơn, du khách được thưởng thức ẩm thực đặc sắc như cỗ lá, thịt lợn bản, gà đồi, ốc núi, cá suối, cơm lam, măng rừng, rau dớn, rau sắng, mật ong, rượu cần.

Theo đồng chí Hoàng Anh Tuấn - Phó Chủ tịch UBND xã, phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa, giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo vệ tài nguyên, cảnh quan; đảm bảo an ninh, an toàn cho du khách bước đầu đã ghi nhận những tín hiệu khả quan. Thực hiện phong trào "Mỗi người dân xã Ngọc Sơn là một đại sứ du lịch”, xã đẩy mạnh tuyên truyền quảng bá; vận động Nhân dân tham gia phát triển du lịch cộng đồng; xây dựng 14 homestay, nhà nghỉ, đã cơ bản hoàn thiện các điều kiện kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch. Xã có hợp tác xã du lịch Thác Mu với 19 thành viên đang hoạt động. Xã cũng chủ động lồng ghép các nguồn vốn từ chương trình mục tiêu quốc gia để đầu tư hạ tầng giao thông, công trình nước sạch và nhà văn hóa... Hiệu quả lan tỏa được chứng minh rõ nét qua số liệu 9 tháng năm 2026, xã đã đón hơn 20.200 lượt khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm và lưu trú, tăng trưởng vượt trội so với các năm trước. Song song với đó, địa phương đã kết hợp quảng bá các sản phẩm đặc trưng, nông sản OCOP như quýt hôi, mật ong rừng, bí mốc, ốc núi, măng rừng... thông qua các “showroom” ngay tại homestay.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, du lịch của xã gặp một số khó khăn. Hạ tầng giao thông kết nối liên xã, liên xóm đi vào các điểm danh thắng như Thác Mu, Bãi Bùi chưa thật sự đồng bộ. Cơ sở vật chất, kỹ năng làm du lịch chuyên nghiệp của người dân địa phương hạn chế; các sản phẩm du lịch trải nghiệm liên vùng chưa thực sự đa dạng.

Thời gian tới, xã Ngọc Sơn tập trung triển khai các nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, chú trọng đầu tư hạ tầng và kết nối liên vùng; mở rộng, nâng cấp các tuyến đường giao thông huyết mạch dẫn trực tiếp vào Thác Mu, Bãi Bùi; phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng đơn vị đầu tư (HTX Du lịch Nông nghiệp trải nghiệm ELink Việt Nam) khảo sát, xây dựng tour liên vùng kết nối danh thắng và di sản văn hóa Mường trong khu vực. Chú trọng nâng tầm sản phẩm OCOP và kinh tế nông nghiệp. Đặc biệt, chú trọng công tác bảo tồn văn hóa gắn với mô hình tự quản. Cùng với đó, xã quan tâm đào tạo nguồn nhân lực và truyền thông, trong đó tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng đón tiếp, làm du lịch sinh thái cho bà con; đẩy mạnh quảng bá hình ảnh Ngọc Sơn trên các kênh truyền thông, báo chí và nền tảng số. Với sự quyết tâm của cấp ủy, chính quyền cùng tinh thần đổi mới của người dân nơi đây, Ngọc Sơn sẽ tỏa sáng trên bản đồ du lịch sinh thái và văn hóa vùng Đất Tổ trong thời gian tới.