Đào tạo bác sĩ chuyên khoa 1 phục hồi chức năng - Bổ sung nguồn nhân lực quan trọng trong chăm sóc sức khỏe người dân

Đại diện Trường ĐH Y Dược, ĐH Huế, MCNV và 28 học viên tại Lễ gặp mặt chúc mừng tốt nghiệp lớp CK1. Ảnh: MCNV

Khóa học đáp ứng nhu cầu cấp thiết

Đào tạo chuyên khoa cấp I là loại hình đào tạo sau đại học đặc thù của ngành y tế, áp dụng cho hầu hết các chuyên khoa, cung cấp nguồn nhân lực nòng cốt cho các cơ sở khám chữa bệnh với năng lực chuyên sâu về chẩn đoán và lập kế hoạch can thiệp, điều trị. Đối với chuyên khoa Phục hồi chức năng (PHCN), Bác sĩ chuyên khoa 1 (BS CK1) đóng vai trò chủ chốt trong việc giúp người bệnh sớm hồi phục, giảm tình trạng khuyết tật, qua đó cải thiện chất lượng cuộc sống. BS CK1 về PHCN là thành phần quan trọng trong mô hình PHCN theo nhóm nhằm can thiệp toàn diện cho người khuyết tật.

Tuy vậy, nguồn nhân lực BS PHCN nói chung và BS CK1 chuyên ngành này hiện nay còn rất thiếu, chỉ tập trung nhiều ở các cơ sở y tế tuyến trung ương và các thành phố lớn. Một nghiên cứu khảo sát thực trạng nhân lực BS và kỹ thuật viên ngành PHCN do nhóm nghiên cứu từ Trường Đại học Y Hà Nội tiến hành năm 2020 cho thấy tỷ lệ BS CK1 PHCN chỉ chiếm 13% nhân lực chung của ngành. Tỷ lệ BS nội trú, Thạc sĩ, Tiến sĩ, BS CK2 lần lượt là 0,5%, 2%, 0,5% và 2,5%. Số liệu cho thấy nhu cầu đào tạo BS CK1 PHCN cho các địa phương là rất lớn.

Ý thức được tầm quan trọng của đào tạo BS chuyên khoa trong lĩnh vực PHCN, trong khuôn khổ Dự án Hòa Nhập 1 và 2B, Ủy ban Y tế Hà Lan – Việt Nam (MCNV) đã phối hợp với Trường Đại học (ĐH) Y Dược, ĐH Huế tổ chức khóa đào tạo BS PHCN CK1 niên khóa 2023-2025. Học viên tham gia là 28 BS đa khoa đến từ tỉnh Quảng Trị, thành phố (TP) Huế, TP. Đà Nẵng, tỉnh Gia Lai và tỉnh Quảng Ngãi.

Chương trình nhằm trang bị kiến thức y khoa nội khoa hệ thống và chuyên sâu về PHCN, giúp học viên nâng cao năng lực chẩn đoán, điều trị, từ đó hạn chế tối đa các di chứng chức năng cho người bệnh và người khuyết tật.

Khóa học được thực hiện theo hình thức tập trung với tổng cộng 103 đơn vị học trình, bao gồm các môn y học cơ sở, bổ trợ và các chứng chỉ chuyên ngành từ nội, ngoại đến nhi khoa và PHCN dựa vào cộng đồng. Phương pháp giảng dạy chú trọng vào tư duy phản biện và thực hành dựa trên bằng chứng khoa học. Bên cạnh chuyên môn, học viên còn được củng cố kỹ năng lãnh đạo và điều phối hiệu quả nhóm đa chuyên ngành.

Học viên được thực hành lâm sàng tại Khoa PHCN Bệnh viện Trung ương Huế và Đơn vị Vật lý trị liệu - PHCN Bệnh viện Trường ĐH Y Dược Huế dưới sự giám sát, cố vấn của các giảng viên giàu kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng ra quyết định lâm sàng độc lập.

Hành trang vững vàng từ đào tạo chuyên sâu

Với sự tự tin và bản lĩnh chuyên môn vững vàng được trang bị, sau khi tốt nghiệp vào tháng 12/2025, 28 tân bác sĩ CK1 đã trở về địa phương, trực tiếp tham gia nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cho người khuyết tật tại cơ sở và cộng đồng.

Đại diện các học viên, BS. Trần Minh Ánh (Bệnh viện Y học cổ truyền và PHCN Nam Quảng Trị) đánh giá cao những giá trị mà khóa học mang lại và khẳng định khóa học đã cung cấp hệ thống lý luận vững chắc về sinh lý bệnh học và giải phẫu chức năng nâng cao. "Trên nền tảng này, tôi đã thấu hiểu và thực hiện các quy trình PHCN một cách toàn diện, bài bản hơn," BS. Ánh chia sẻ.

BS. Trần Minh Ánh (đứng) điều hành họp nhóm đa chuyên ngành tại đơn vị công tác. Ảnh: NVCC

Nội dung khiến BS. Ánh tâm đắc nhất là các công cụ lượng giá chuẩn mực như Khung phân loại quốc tế về hoạt động, khuyết tật và sức khỏe (ICF). Anh khẳng định: "Việc nắm vững cách sử dụng khung ICF có ý nghĩa rất quan trọng: giúp tôi chuyển đổi tư duy từ chẩn đoán bệnh lý đơn thuần sang chẩn đoán và điều trị chức năng; từ đó thiết lập được những mục tiêu thực tế, kết nối chặt chẽ giữa quá trình điều trị và khả năng tái hòa nhập xã hội của người bệnh."

Ngay sau khi hoàn thành chương trình, BS. Trần Minh Ánh đã vận dụng kiến thức vào thực tế can thiệp. Một trường hợp điển hình là người bệnh nữ 63 tuổi (xã Bến Hải, tỉnh Quảng Trị) bị liệt nửa người trái sau đột quỵ, gặp khó khăn trong sinh hoạt, nói ngọng và nuốt nghẹn. Với vai trò trưởng nhóm đa chuyên ngành, BS. Ánh cùng các kỹ thuật viên và điều dưỡng đã thực hiện lượng giá, đưa ra liệu trình can thiệp tổng thể: từ kiểm soát bệnh lý nền, bài tập vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu đến ngôn ngữ trị liệu. Sau 3 đợt điều trị trong vòng một tháng, người bệnh đã tiến triển khả quan: có thể tự chuyển tư thế từ nằm sang ngồi, di chuyển đoạn ngắn với gậy và tự thực hiện các sinh hoạt cá nhân như xúc ăn, mặc áo.

Không chỉ dừng lại ở việc can thiệp cho người bệnh tại bệnh viện, BS. Ánh còn đóng góp vào mô hình PHCN dựa vào cộng đồng của Dự án Hòa Nhập 1, đã lượng giá, lập kế hoạch và điều phối nhóm cán bộ đa chuyên ngành triển khai can thiệp tại nhà cho hơn 60 ca khuyết tật phức tạp (bại não thể co cứng, yếu tứ chi bẩm sinh, liệt do chấn thương cột sống cổ) tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa của tỉnh Quảng Trị.

(Từ trái sang) BS.Trần Minh Ánh điều trị cho người bệnh tại Bệnh viện Y học cổ truyền và PHCN Nam Quảng Trị và hỗ trợ người khuyết tật tại vùng sâu, vùng xa. Ảnh: NVCC

Động lực để phát triển

Không chỉ bổ sung nguồn nhân lực có chất lượng, khóa đào tạo CK1 còn lan tỏa động lực học tập mạnh mẽ đối với học viên cũng như tạo đà cho các cơ sở y tế địa phương trong việc tiến tới chuẩn hóa quy trình, cải thiện chất lượng dịch vụ PHCN.

"Cảm giác hạnh phúc khi bước đầu áp dụng thành công kỹ thuật mới để hỗ trợ người bệnh là động lực thúc đẩy tôi tiếp tục học hỏi mỗi ngày," BS Ánh cho biết và chia sẻ dự định phát triển chuyên môn là chuyên sâu hóa các lĩnh vực nền đã được học nhưng cần đào sâu hơn, như PHCN thần kinh hoặc PHCN cơ xương khớp, để trở thành một chuyên gia có khả năng xử lý những ca bệnh phức tạp.

Trong thực tế công việc hàng ngày, mỗi khi có cơ hội, BS Ánh luôn tích cực và chủ động chia sẻ kiến thức và kỹ thuật tiên tiến cho các thế hệ cán bộ y tế trẻ, cũng như tham gia vào việc xây dựng và chuẩn hóa các phác đồ, quy trình PHCN tiên tiến, hiện đại và hiệu quả tại đơn vị./.

Thông tin về Dự án Hòa nhập 1 và 2B: Là 2 trong 3 Dự án hợp phần của Dự án chung: "Hỗ trợ cải thiện chất lượng sống của người khuyết tật tại các tỉnh bị phun rải nặng chất da cam".

• Nhà tài trợ: Chính phủ Hoa Kỳ

• Chủ Dự án: Trung tâm hành động Quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học và môi trường (NACCET)

• Đơn vị quản lý: Trung tâm Sáng kiến sức khỏe và dân số (CCIHP), Tổ chức Humanity and Inclusion (HI)

• Địa bàn dự án: Tỉnh Quảng Trị, TP.Huế, TP.Đà Nẵng, tỉnh Quảng Ngãi, tỉnh Gia Lai

• Thời gian triển khai thực hiện: 2022-2026

• MCNV là một trong số các đơn vị tham gia thực hiện các hoạt động cung cấp dịch vụ và nâng cao năng lực PHCN.

Thu Nguyễn