Bất ngờ với mật độ luật sư tại Việt Nam

Theo số liệu về mật độ luật sư của các quốc gia do World Population Review công bố, nhiều nước trên thế giới có mật độ luật sư rất cao như Israel dẫn đầu với 694 luật sư/100.000 dân, tiếp đến là Cộng hòa Dominica (565), Brazil (474), Italy (403) và Mỹ (402).

Các quốc gia khác như Hy Lạp (385), Bồ Đào Nha (325), New Zealand (267), Cyprus (260), Canada (254) và Anh (226) cũng duy trì tỷ lệ luật sư trên dân số ở mức cao. Điều này phản ánh vai trò quan trọng của nghề luật trong vận hành hệ thống pháp lý, kinh tế và xã hội tại các quốc gia này.

Trong khi đó, Việt Nam vẫn ở mức thấp hơn đáng kể. Trước đây, tỷ lệ luật sư chỉ đạt khoảng 11 người/100.000 dân. Tuy nhiên, theo cập nhật của Liên đoàn Luật sư Việt Nam, đến tháng 9/2025, cả nước có hơn 21.000 luật sư, tương đương trên 20 luật sư/100.000 dân.

Dù ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể, con số này vẫn còn khoảng cách lớn so với nhóm các quốc gia dẫn đầu, cho thấy dư địa phát triển nguồn nhân lực pháp lý chất lượng cao còn rất lớn.

Song song với nhu cầu xã hội, hệ thống đào tạo luật tại Việt Nam cũng mở rộng nhanh chóng. Nếu như năm 1995, cả nước chỉ có hai cơ sở giáo dục đại học được phép đào tạo ngành luật, đến năm 2020 đã có hơn 40 trường, và đến năm 2025, con số này tăng lên khoảng 100 cơ sở đào tạo ở cả trình độ đại học và sau đại học.

PGS.TS Trịnh Quốc Trung, Trưởng phòng Đào tạo Sau đại học của Đại học Luật TP.HCM. Ảnh: Ulaw.

Trao đổi về việc đào tạo nhân sự ngành luật tại Hội thảo Quốc gia về Đào tạo tiến sĩ luật tại Đại học TP.HCM, PGS.TS Trịnh Quốc Trung, Trưởng phòng Đào tạo Sau đại học của Đại học Luật TP.HCM, cho rằng một xã hội pháp quyền không chỉ cần hệ thống pháp luật đầy đủ mà còn đòi hỏi công dân phải được trang bị kiến thức pháp lý toàn diện. Đây là điều kiện tiên quyết để hình thành ý thức tuân thủ pháp luật trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Theo ông Trung, đào tạo trình độ tiến sĩ luật đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng đội ngũ chuyên gia pháp lý, tham gia vào quá trình hoạch định chính sách, xây dựng pháp luật cũng như đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội.

Thông tin thêm về công tác đào tạo tiến sĩ luật tại Việt Nam, đại diện Đại học Luật TP.HCM cho biết quy mô đào tạo trình độ tiến sĩ trên cả nước trong năm học 2024-2025 đạt 12.555 nghiên cứu sinh tại các cơ sở giáo dục đại học.

Tuy nhiên, hoạt động tuyển sinh sau đại học vẫn chưa đạt kỳ vọng. Trong cùng giai đoạn, tỷ lệ tuyển sinh chỉ đạt khoảng 60% so với chỉ tiêu, dù đã cải thiện đáng kể so với các năm trước. Riêng bậc tiến sĩ, tỷ lệ tuyển sinh tăng từ khoảng 25% chỉ tiêu năm 2019, song chưa cho thấy sự ổn định bền vững trong dài hạn.

Về nguồn lực giảng dạy, đến đầu năm 2026, Việt Nam có khoảng 94.000 giảng viên đại học. Dù vậy, số giảng viên đủ điều kiện tham gia đào tạo tiến sĩ vẫn còn hạn chế so với chuẩn mực quốc tế, đặt ra thách thức trong việc nâng cao chất lượng đào tạo bậc học này.

Đánh giá thực trạng tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ luật, Đại học Luật TP.HCM cho thấy nhiều lợi thế nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế như đội ngũ giáo sư, phó giáo sư chưa nhiều; công bố quốc tế và đề tài nghiên cứu khoa học còn khiêm tốn. Hoạt động quốc tế hóa cũng chưa tương xứng khi thiếu chương trình đào tạo bằng tiếng Anh, đồng hướng dẫn và trao đổi học thuật quốc tế.

Do đó, trong giai đoạn 2026-2035, Đại học Luật TP.HCM định hướng triển khai các chiến lược đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ luật.

Trọng tâm là chuẩn hóa hoạt động học thuật, phát triển nhóm nghiên cứu mạnh, đẩy mạnh quốc tế hóa thông qua hợp tác và đồng hướng dẫn với chuyên gia nước ngoài.

Đồng thời, nhà trường xây dựng các cơ chế tài chính hỗ trợ nghiên cứu, công bố quốc tế, phát triển thương hiệu học thuật thông qua báo cáo thường niên và các diễn đàn khoa học, hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập.

Thái An