Đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân

Các y, bác sĩ Trạm Y tế xã Ba Vì (thành phố Hà Nội) khám sức khỏe cho trẻ em trên địa bàn.

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, ngành y tế Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo được những chuyển biến tích cực từ công tác tổ chức bộ máy, quản lý, chỉ đạo điều hành cho đến việc nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Qua đó, đáp ứng ngày một tốt hơn nhu cầu chăm sóc, bảo vệ sức khỏe của Nhân dân, hướng đến xây dựng hệ thống y tế công bằng, hiện đại, bền vững.

Triển khai đồng bộ nhiều giải pháp

Như nhiều địa phương trên cả nước, ngành y tế Hà Nội đã và đang tích cực tổ chức, sắp xếp lại mạng lưới cơ sở y tế, kết hợp đổi mới phương thức quản lý và nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Theo Sở Y tế Hà Nội, sau sắp xếp theo mô hình mới, toàn ngành đã giảm từ 91 xuống còn 61 đơn vị trực thuộc; tổ chức lại 579 trạm y tế thành 126 trạm trực thuộc chính quyền xã, phường… Đây không chỉ là sự thay đổi về số lượng, mà quan trọng hơn là tái cấu trúc hệ thống theo hướng tinh gọn, hiệu quả và tăng tính chủ động cho cơ sở.

Đáng chú ý, sau khi thực hiện tổ chức sắp xếp mạng lưới các cơ sở, ngành y tế Hà Nội quyết liệt triển khai đồng bộ các giải pháp, với phương châm “sáu rõ, một xuyên suốt”, tạo chuyển biến rõ nét trên ba trụ cột: khám sức khỏe toàn dân, đầu tư y tế cơ sở và chuyển đổi số. Đến nay, đã lập được hơn 8,4 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử (đạt 97,4% dân số), tích hợp trên ứng dụng iHanoi và VNeID để người dân tra cứu lịch sử khám, chữa bệnh, tiêm chủng, kết quả xét nghiệm ngay trên điện thoại.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, kể từ ngày 1/7/2025 đến nay, ngành y tế đã triển khai sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập bảo đảm tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng cung ứng dịch vụ. Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã chuyển giao toàn bộ nguồn lực của 25 trung tâm y tế khu vực không có giường bệnh về Ủy ban nhân dân các phường, xã, đặc khu để thành lập trạm y tế cấp xã (25 đơn vị này chấm dứt hoạt động kể từ ngày 1/1/2026); giảm một bệnh viện, trung tâm y tế.

Bên cạnh việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh tiếp nhận Bệnh viện Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh từ Cục Y tế Giao thông vận tải (Bộ Xây dựng). Một số đơn vị hoạt động chưa hiệu quả đã được chuyển thành cơ sở 2 của các bệnh viện lớn. Như Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn trở thành cơ sở 2 của Bệnh viện Nhân dân Gia Định; Bệnh viện Cần Giờ và Trung tâm Y tế Cần Giờ trở thành cơ sở 2 của Bệnh viện Từ Dũ với mô hình hoạt động đa khoa, có sự hỗ trợ của các bệnh viện đa khoa và chuyên khoa của thành phố.

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Hoài Nam, tính đến thời điểm này, Sở đang quản lý 91 đơn vị sự nghiệp công lập, giảm 34 đơn vị so với thời điểm trước khi thực hiện sắp xếp, góp phần tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực. Một số trung tâm y tế được bố trí, sắp xếp lại thành các cơ sở phụ trợ nhằm phục vụ cho công tác khám, chữa bệnh, giảm bớt sự quá tải cho các đơn vị khám, chữa bệnh tuyến trên. Toàn thành phố có khoảng 134 bệnh viện, nếu tính cả tuyến Trung ương và các bệnh viện tư nhân, khoảng 167 bệnh viện; tỷ lệ giường bệnh toàn thành phố hiện đạt khoảng 35 giường bệnh/vạn dân, đạt chỉ tiêu đề ra.

Huy động các nguồn lực cho y tế cơ sở

Mới đây, Bộ Y tế đã ra quyết định điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, theo đó hướng tới tỷ lệ giường bệnh tăng lên 38 giường bệnh/vạn dân vào năm 2030 và 45 giường bệnh/vạn dân năm 2050. Đây là mục tiêu đặt ra cho không chỉ Thành phố Hồ Chí Minh mà cho cả các địa phương trên cả nước, phải tập trung cải tạo, xây dựng thêm các cơ sở y tế để đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân.

Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện bày tỏ, việc sắp xếp theo mô hình mới không chỉ là sự thay đổi về số lượng, mà quan trọng hơn là tái cấu trúc hệ thống theo hướng tinh gọn, hiệu quả và tăng tính chủ động cho cơ sở. Với ngành y tế Hà Nội, sau khi kiện toàn, sáp nhập các đơn vị y tế trên địa bàn, ngành đã định hình rõ hai trụ cột phát triển. Trong đó, y tế cơ sở trở thành nền tảng với 126 trạm y tế được xếp cấp chuyên môn ban đầu, thúc đẩy chuyển từ chữa bệnh sang quản lý, chăm sóc sức khỏe toàn dân, góp phần giảm tải cho tuyến trên. Y tế chuyên sâu giữ vai trò dẫn dắt, hình thành các bệnh viện, trung tâm chất lượng cao và phát triển các chuyên khoa mũi nhọn. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy khi trạm y tế chuyển về trực thuộc Ủy ban nhân dân xã, phường vẫn còn gặp một số khó khăn như thiếu và khó “giữ chân” nhân lực do chế độ đãi ngộ chưa tương xứng; cơ sở vật chất, trang thiết bị chưa đồng bộ; người dân chưa tin tưởng tuyến cơ sở nên vẫn “vượt tuyến”, gây quá tải ở tuyến trên.

Để khắc phục tình trạng này, Thành phố Hà Nội tiếp tục triển khai mô hình “Bệnh viện hỗ trợ trạm y tế”, đồng thời dự kiến tuyển dụng 838 bác sĩ cho 126 trạm y tế, phấn đấu 100% xã, phường có phòng khám đa khoa. Mặt khác, ngành y tế Hà Nội xây dựng Trung tâm Điều hành Y tế thông minh, kết nối hội chẩn từ xa toàn ngành, nâng cao năng lực tuyến cơ sở; xây dựng nền tảng dữ liệu y tế tập trung, tăng cường liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở y tế, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, điều hành. Thành phố sẽ tập trung xây dựng năm bệnh viện chất lượng cao đạt chuẩn quốc tế, trong đó có Trung tâm xạ trị Proton với mức đầu tư khoảng 3.500 tỷ đồng. Cùng với đó là các chính sách thu hút chuyên gia, nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước, tạo nền tảng xây dựng đội ngũ y tế Thủ đô ngang tầm khu vực và quốc tế.

Các chuyên gia lĩnh vực y tế cho rằng, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã giúp xác lập rõ hơn vai trò của từng cấp. Cụ thể, cấp tỉnh tập trung vào quản lý vĩ mô, điều phối hệ thống, hướng dẫn chuyên môn và tham mưu ban hành cơ chế, chính sách. Cấp xã trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, y tế dự phòng và quản lý sức khỏe cộng đồng. Bên cạnh đó, công tác quản lý được đổi mới theo hướng tinh gọn, thông suốt và nhanh hơn. Việc sắp xếp, kiện toàn hệ thống sự nghiệp y tế và tổ chức lại các đầu mối tuyến cơ sở đã góp phần giảm khâu trung gian, rút ngắn quy trình chỉ đạo, điều hành, giúp thông tin và các quyết sách được triển khai kịp thời hơn, sát thực tiễn hơn, nhất là giảm được sự chồng chéo để nâng cao hiệu lực điều hành, thực thi của các cơ sở y tế trên địa bàn.

Hiện nay, Bộ Y tế đang đẩy mạnh hiệu quả của mạng lưới y tế cơ sở. Vấn đề quan trọng nhất là sắp xếp lại tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực cho trạm y tế xã, phường. Theo đó, Bộ Y tế đang xây dựng cơ chế, chính sách thu hút nhân lực; đề nghị cấp có thẩm quyền tăng phụ cấp cho cán bộ y tế cơ sở; huy động các nguồn lực đầu tư nâng cấp điều kiện vật chất, trang thiết bị cho tuyến cơ sở…