Đặt đồ ăn trực tuyến: Từ tiện ích cá nhân đến động lực tăng trưởng của kinh tế số

Theo các báo cáo thị trường, người Việt đã chi khoảng 2,1 tỷ USD để đặt đồ ăn qua các nền tảng trực tuyến trong năm 2025. Con số này phản ánh rõ sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng, khi bữa ăn không còn gắn chặt với không gian vật lý của quán xá, mà được “số hóa” và đưa thẳng tới nơi làm việc, công trường hay khu dân cư.

Đặt đồ ăn qua TMĐT đang là xu hướng

Từ lựa chọn cá nhân đến xu hướng đại chúng

Thực tế cho thấy, đặt đồ ăn qua ứng dụng không còn là giải pháp tình thế cho những ngày bận rộn, mà đang dần trở thành thói quen thường xuyên của nhiều nhóm người lao động. Với nhân viên văn phòng, các ứng dụng giúp tối ưu thời gian nghỉ trưa ngắn ngủi; với lao động phổ thông, việc đặt sẵn đồ ăn giúp giảm chi phí đi lại và tránh phụ thuộc vào các hàng quán xung quanh nơi làm việc.

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, chuyên gia nghiên cứu thị trường bán lẻ và tiêu dùng số, sự lan tỏa này là kết quả tất yếu của quá trình đô thị hóa và số hóa dịch vụ. Khi nhịp sống nhanh hơn, chi phí cơ hội của thời gian tăng lên, người tiêu dùng sẵn sàng trả thêm tiền để đổi lấy sự tiện lợi. Đặt đồ ăn qua ứng dụng đáp ứng đúng nhu cầu đó.

Không chỉ dừng ở các đô thị lớn, xu hướng này đang lan sang các thành phố vệ tinh và khu công nghiệp, nơi lực lượng lao động trẻ, sử dụng smartphone thành thạo và có nhu cầu tiêu dùng tập trung theo khung giờ cố định.

Xu hướng tại Việt Nam không phải là hiện tượng đơn lẻ. Trên bình diện khu vực, 6 quốc gia Đông Nam Á đã ghi nhận doanh thu lên tới 22,7 tỷ USD từ lĩnh vực giao đồ ăn trực tuyến. Con số này cho thấy đây là một trong những mảng tăng trưởng nhanh nhất của nền kinh tế số khu vực.

Việt Nam là một trong những thị trường có tốc độ tăng trưởng tốt nhất

Ông Trần Quốc Huy, đại diện một doanh nghiệp đang vận hành nền tảng giao đồ ăn tại Việt Nam cho biết, thị trường Đông Nam Á có những đặc điểm rất phù hợp với mô hình giao đồ ăn bởi vì dân số trẻ, mật độ đô thị cao, thói quen ăn uống phong phú và tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh lớn. Việt Nam là một trong những thị trường có tốc độ tăng trưởng tốt nhất.

Giai đoạn cạnh tranh bằng khuyến mại và trợ giá đang dần nhường chỗ cho cuộc đua về hiệu quả vận hành, chất lượng dịch vụ và khả năng cá nhân hóa trải nghiệm người dùng. Doanh nghiệp nào hiểu rõ hành vi khách hàng và kiểm soát tốt chi phí logistics sẽ có lợi thế dài hạn.

Doanh nghiệp và bài toán phát triển bền vững

Bên cạnh các nền tảng lớn có vốn đầu tư nước ngoài, thị trường cũng chứng kiến sự tham gia của doanh nghiệp trong nước, tận dụng lợi thế am hiểu địa phương và hệ sinh thái sẵn có. Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh vẫn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh chi phí nhân sự, vận hành và công nghệ ngày càng tăng.

Bà Lê Thị Thu Hà, Giám đốc một chuỗi nhà hàng tại Hà Nội cho rằng, các nền tảng giao đồ ăn đã trở thành kênh bán hàng không thể thiếu, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức. Đơn hàng online giúp chúng tôi tiếp cận nhiều khách hơn, nhưng biên lợi nhuận bị thu hẹp do chiết khấu và phí dịch vụ. Doanh nghiệp buộc phải tối ưu quy trình, chuẩn hóa sản phẩm để thích nghi.

Ở chiều ngược lại, các nền tảng cũng đang tìm cách hỗ trợ đối tác nhà hàng thông qua dữ liệu, công cụ marketing và các giải pháp quản lý đơn hàng, nhằm tạo ra mối quan hệ hợp tác lâu dài thay vì chỉ là giao dịch ngắn hạn.

Dư địa tăng trưởng của thị trường giao đồ ăn vẫn còn rất lớn

Các chuyên gia cho rằng dư địa tăng trưởng của thị trường giao đồ ăn vẫn còn lớn, nhưng động lực trong tương lai sẽ không chỉ đến từ số lượng đơn hàng. Việc mở rộng sang các dịch vụ liên quan như giao hàng nhanh, bếp trung tâm (cloud kitchen) hay tích hợp với hệ sinh thái thanh toán và thương mại điện tử sẽ quyết định vị thế của các doanh nghiệp.

Trong 5 - 10 năm tới, giao đồ ăn sẽ là một mắt xích trong chuỗi dịch vụ tiêu dùng số, chứ không tồn tại độc lập. Dữ liệu người dùng, trí tuệ nhân tạo và khả năng cá nhân hóa sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giữ chân khách hàng, ông Nguyễn Minh Tuấn dự báo.

Từ câu chuyện của một bữa trưa tiện lợi, thị trường giao đồ ăn trực tuyến đang phản ánh bức tranh rộng lớn hơn của nền kinh tế số Việt Nam và khu vực. Khi thói quen tiêu dùng đã thay đổi, xu hướng này không còn là lựa chọn nhất thời, mà đang dần trở thành một phần cấu trúc của đời sống kinh tế - xã hội hiện đại.

Đức Hiền