Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc
Trung Quốc hiện chi phối phần lớn thị trường đất hiếm toàn cầu, tuy nhiên, châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.

Máy xúc chuyển đất chứa khoáng sản đất hiếm tại một cảng ở Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc, trước khi được xuất khẩu sang Nhật Bản. (Nguồn: Getty Images)
Đất hiếm là nhóm khoáng sản quan trọng đối với nhiều ngành công nghệ hiện đại, từ xe điện, thiết bị quốc phòng đến điện tử. Việc Trung Quốc kiểm soát phần lớn nguồn cung và năng lực chế biến khiến các doanh nghiệp, Chính phủ trên thế giới phải tìm kiếm các nguồn thay thế nhằm giảm rủi ro trong chuỗi cung ứng.
Theo số liệu của Argus Media, yttrium – một nguyên tố đất hiếm được sử dụng trong các thiết bị laser và động cơ máy bay – có giá khoảng 1,15 triệu USD/tấn tại châu Âu, trong khi giá tại Trung Quốc chỉ khoảng 9.144 USD/tấn. Dysprosium có giá tại các thị trường ngoài Trung Quốc cao gấp khoảng 20 lần, còn terbium cao gấp khoảng 8 lần.
Tình trạng trên cho thấy sự khan hiếm nguồn cung các nguyên tố này bên ngoài Trung Quốc và mở ra cơ hội cho các quốc gia châu Phi sở hữu trữ lượng đất hiếm và đang phát triển các dự án khai thác và chế biến.
Tuy nhiên, việc sở hữu trữ lượng lớn không có nghĩa là các nước châu Phi sẽ tự động trở thành những nhân tố quan trọng trên thị trường đất hiếm thế giới.
Lợi thế của Trung Quốc không chỉ nằm ở nguồn tài nguyên mà còn ở khả năng chế biến và tinh luyện, qua đó giữ vị thế chi phối trong chuỗi giá trị và tác động đến giá cả.
Châu Phi vẫn còn nhiều việc phải làm để phát triển năng lực chế biến trong nước. Nếu thiếu các cơ sở chế biến và tinh luyện, các nước trong khu vực này có nguy cơ tiếp tục phải xuất khẩu nguyên liệu thô, trong khi những khâu sản xuất có giá trị gia tăng cao hơn được thực hiện ở nước ngoài.
Các dự án đất hiếm tại Malawi, Angola, Madagascar, Nam Phi, Nigeria và Gabon cho thấy một số Chính phủ và doanh nghiệp châu Phi đang bắt đầu chuyển trọng tâm từ khai thác đơn thuần sang phát triển các khâu chế biến nhằm nâng cao giá trị kinh tế của nguồn tài nguyên và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược toàn cầu.



