Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá: Giảm khả năng tiếp cận thuốc lá, tăng cường bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá tập trung vào 6 nhóm chính sách nhằm ngăn chặn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá thuộc diện cấm; kiểm soát nguồn cung, hoạt động kinh doanh, trưng bày thuốc lá và hạn chế khả năng tiếp cận các sản phẩm này. Các quy định hướng tới bảo đảm môi trường không khói thuốc, tăng cường bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trẻ em và người chưa đủ 18 tuổi.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ 2 năm 2026, đề xuất nhiều chính sách quan trọng nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và nâng cao hiệu quả phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Các nội dung sửa đổi tập trung vào 6 nhóm chính sách, gồm mở rộng, làm rõ khái niệm và phạm vi các sản phẩm thuốc lá; tăng cường các hành vi bị nghiêm cấm; kiểm soát sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước; kiểm soát hoạt động trưng bày, kinh doanh thuốc lá; bảo đảm môi trường không khói thuốc và tăng cường bảo vệ trẻ em, người chưa đủ 18 tuổi. Các nhóm chính sách hướng tới tăng cường phòng ngừa, kiểm soát từ sớm, từ xa, hạn chế khả năng tiếp cận thuốc lá và giảm tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng.
Mở rộng các hành vi bị nghiêm cấm, kiểm soát chặt chẽ nguồn cung thuốc lá
Nhóm chính sách thứ nhất tập trung mở rộng, làm rõ khái niệm thuốc lá, tạo cơ sở pháp lý để nhận diện các sản phẩm thuốc lá hiện có và những sản phẩm mới phát sinh trên thị trường. Theo đó, thuốc lá bao gồm các sản phẩm được sản xuất từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thuốc lá như thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào, túi ngậm nicotine, shisha; thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá khác do Chính phủ quy định căn cứ tình hình thực tế.

Biển cảnh báo tác hại của thuốc lá và nhắc nhở người chưa đủ 18 tuổi không hút thuốc được đặt tại một quán cà phê tại Đắk Lắk, tuy nhiên vẫn còn tình trạng người hút thuốc bất chấp biển cấm. (Ảnh: Thanh Hà).
Luật cũng bổ sung định nghĩa cụ thể về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, xác định các thành phần tối thiểu cấu thành sản phẩm; đồng thời mở rộng khái niệm nguyên liệu thuốc lá, bao gồm lá thuốc lá dưới các dạng khác nhau, chất có chứa nicotine được sử dụng cho thuốc lá và các chất, nguyên liệu thay thế khác được sử dụng cho thuốc lá. Việc làm rõ các khái niệm nhằm tránh tình trạng lợi dụng sự khác biệt về tên gọi, thành phần, cấu tạo hoặc hình thức sản phẩm để né tránh quy định pháp luật.
Nhóm chính sách thứ hai là tăng cường các biện pháp cấm, kiên quyết ngăn chặn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới thuộc diện cấm. Theo đó, Luật sửa đổi toàn diện Điều 9 về các hành vi bị nghiêm cấm, nhằm kiểm soát chặt chẽ từ khâu sản xuất, kinh doanh, lưu thông đến sử dụng sản phẩm.
Cụ thể, Luật quy định nghiêm cấm các hành vi sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, kinh doanh tạm nhập, tái xuất, kinh doanh chuyển khẩu và chứa chấp đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá giả, túi ngậm nicotine, shisha và các sản phẩm thuốc lá khác. Phạm vi cấm còn bao gồm sản phẩm có hình thức mô phỏng bao thuốc lá, gói thuốc lá, điếu thuốc lá; sản phẩm có cấu tạo, chức năng và được sử dụng như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; nguyên liệu thuốc lá sử dụng cho các sản phẩm thuộc diện cấm, nguyên liệu thuốc lá nhập lậu và thuốc lá nhập lậu.

Luật sửa đổi làm rõ phạm vi sản phẩm và các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. (Ảnh minh họa: Thanh Hà).
Đối với thiết bị điện tử, bộ phận chứa nguyên liệu thuốc lá sử dụng cho thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá khác, Luật nghiêm cấm các hoạt động sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, trừ trường hợp được pháp luật cho phép. Đồng thời, nghiêm cấm sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha và các sản phẩm thuốc lá khác; sử dụng sản phẩm có cấu tạo, chức năng và được sử dụng như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Nhóm chính sách thứ ba tập trung kiểm soát sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước, tăng cường quản lý nguồn cung đối với thuốc lá truyền thống. Luật bổ sung các biện pháp quản lý sản lượng thuốc lá được phép sản xuất và nhập khẩu; dán tem hoặc in mã số, mã vạch trên bao bì; quản lý nguyên liệu, nguồn gốc, sự di chuyển và tính hợp pháp của thuốc lá, gắn hoạt động sản xuất, nhập khẩu với lộ trình giảm sản lượng tiêu thụ trong nước.
Đáng chú ý, Bộ trưởng Bộ Công Thương công bố công khai sản lượng thuốc lá được phép sản xuất và nhập khẩu để tiêu thụ trong nước của từng doanh nghiệp theo lộ trình giảm sản lượng do Chính phủ quy định. Hoạt động kinh doanh sản phẩm thuốc lá, nguyên liệu thuốc lá, máy móc, thiết bị thuộc chuyên ngành thuốc lá tiếp tục được xác định là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện; các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động mua bán, chế biến, nhập khẩu nguyên liệu thuốc lá; sản xuất, mua bán, nhập khẩu thuốc lá phải có giấy phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Nhóm chính sách thứ tư hướng tới siết chặt hoạt động trưng bày và kinh doanh thuốc lá, hạn chế quảng bá, kích thích tiêu dùng tại điểm bán. Theo đó, Luật bổ sung quy định nghiêm cấm trưng bày thuốc lá, bao bì, hình ảnh, nhãn thuốc lá nhằm nhận diện sản phẩm tại địa điểm phân phối, bán buôn, bán lẻ và trên môi trường điện tử hoặc bằng các hình thức trưng bày theo quy định của pháp luật về thương mại, trừ trường hợp được Chính phủ cho phép.
Đây là thay đổi đáng chú ý so với quy định trước đây chỉ giới hạn số lượng bao, tút hoặc hộp thuốc lá được trưng bày tại điểm bán lẻ. Cùng với đó, Luật nghiêm cấm quảng cáo, khuyến mại, tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng và tiếp thị liên kết trong thương mại điện tử dưới mọi hình thức. Việc bán thuốc lá qua nền tảng thương mại điện tử và các phương thức giao dịch điện tử khác cũng bị nghiêm cấm, trừ trường hợp giao dịch, ký kết hợp đồng bằng phương tiện điện tử giữa các tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc lá hợp pháp.
Bảo đảm môi trường không khói thuốc, tăng cường bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên
Nhóm chính sách thứ năm tập trung bảo đảm quyền được sống, học tập và làm việc trong môi trường không có khói thuốc lá, đặc biệt đối với phụ nữ, trẻ em và các đối tượng dễ bị tổn thương. Luật sửa đổi quy định về địa điểm cấm hút thuốc lá, xác định cơ sở giáo dục là địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong phạm vi khuôn viên.
Quy định này nhằm bảo vệ người không hút thuốc khỏi tác hại của khói thuốc thụ động, góp phần xây dựng môi trường sống, học tập và làm việc an toàn, lành mạnh, nhất là tại các cơ sở giáo dục và những địa điểm có nhiều trẻ em. Đồng thời, Luật bổ sung yêu cầu bảo đảm mọi người được thông tin đầy đủ về tác hại của thuốc lá, bao gồm thông tin bằng tiếng dân tộc với nội dung, hình thức phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số.

Các chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá hướng tới hạn chế khả năng tiếp cận thuốc lá và giảm tác động của khói thuốc đối với sức khỏe cộng đồng. (Ảnh minh họa - Thanh Hà).
Nhóm chính sách thứ sáu là tăng cường bảo vệ trẻ em và người chưa đủ 18 tuổi trước tác hại của thuốc lá. Theo đó, Luật tiếp tục nghiêm cấm người chưa đủ 18 tuổi sử dụng, mua, bán thuốc lá; sử dụng người chưa đủ 18 tuổi mua, bán thuốc lá; bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Đồng thời, nghiêm cấm sử dụng hình ảnh thuốc lá trên báo chí, xuất bản phẩm và các sản phẩm dành riêng cho người chưa đủ 18 tuổi, trừ trường hợp phục vụ công tác tuyên truyền, phổ biến, thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Đáng chú ý, Luật sửa đổi quy định về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân bán buôn, bán lẻ thuốc lá, theo đó không được bán thuốc lá nếu người mua không chứng minh được đủ tuổi mua thuốc lá. Quy định này không chỉ dừng lại ở việc nghiêm cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi mà còn đặt ra yêu cầu kiểm tra, xác minh độ tuổi người mua trước khi thực hiện giao dịch, qua đó tăng trách nhiệm của người bán trong việc ngăn ngừa trẻ em tiếp cận thuốc lá.
Bên cạnh đó, Luật bổ sung quy định nghiêm cấm hành vi vận động, ép buộc người khác sử dụng thuốc lá; đe dọa, cản trở, trả thù, xúc phạm, xâm hại người yêu cầu, nhắc nhở, phản ánh hoặc tố giác hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm. Những quy định này nhằm bảo vệ người thực hiện quyền phản ánh, tố giác, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong xây dựng môi trường không khói thuốc.
Về lộ trình thực hiện, tài liệu nêu thời điểm Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027, trừ một số quy định có thời điểm áp dụng riêng. Các điều khoản chuyển tiếp được đặt ra đối với hoạt động trưng bày thuốc lá, hợp đồng chuyển quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp và nguyên liệu thuốc lá đã được chuyển giao trước ngày Luật có hiệu lực, nhằm bảo đảm tính liên tục, ổn định trong quá trình thực hiện.
Với 6 nhóm chính sách nêu trên, việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hướng tới hoàn thiện các công cụ pháp lý, kết hợp biện pháp cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuộc diện cấm với giải pháp kiểm soát thuốc lá truyền thống. Qua đó, tăng cường hiệu quả phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo vệ quyền được sống trong môi trường không khói thuốc, đặc biệt là bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên.
