Đất làng My Du - Kim Sơn
Nằm trong không gian của vùng đất cổ hình thành bởi phù sa các con sông, lại gần kề các tuyến giao thông huyết mạch, con người đến My Du - Kim Sơn cư ngụ, lập nên xóm làng từ nhiều thế kỷ về trước. Cùng với sự chăm chỉ lao động, những thế hệ người dân nơi đây còn coi trọng việc vun đắp, gìn giữ đời sống văn hóa phong phú cho muôn đời sau.
Di tích lịch sử văn hóa nghè My Du được trùng tu, tôn tạo theo kiến trúc truyền thống.
Hai làng My Du - Kim Sơn thuộc xã Hoằng Phú (trước đây thuộc xã Hoằng Kim, huyện Hoằng Hóa cũ). Nhờ có sự bồi đắp của các con sông đã tạo nên cho làng thế đất bằng phẳng, tốt tươi. Trong đó sông Trà Giang vốn là một nhánh của sông Mã cũ, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển của vùng đất My Du - Kim Sơn.
Xưa kia, khi giao thông đường thủy còn đóng vai trò quan trọng, sông Trà Giang đã góp phần tạo nên sự thuận tiện về giao thông đường thủy của người dân nơi đây. “Thuyền bè từ sông Lạch Trường vào để lên Ba Bông, xuôi sông Lèn hoặc đi sông Mã lên ngã ba Giàng, Hàm Rồng”. Đến nay, sông Trà Giang vẫn có ý nghĩa trong tiêu úng cho cả vùng. Xen giữa xóm làng, đồng đất bằng phẳng là ngọn núi sót được người dân đặt tên Kim Sơn.
Và cách My Du - Kim Sơn không xa là dãy núi Sơn Trang kéo dài, như “bức tường dựa lưng” chắc chắn. Từ My Du - Kim Sơn, chỉ một quãng ngắn là đến Quốc lộ 1A, đường sắt Bắc - Nam, cùng với đó còn có nhiều tuyến đường khác, những thuận tiện giao thông giúp cho người dân nơi đây có nhiều điều kiện làm ăn, phát triển kinh tế.
Cũng bởi đất đai tốt tươi, giao thông thuận tiện, con người tìm đến My Du - Kim Sơn từ khá sớm. Buổi ban đầu, những cư dân đầu tiên tìm đến sinh sống bên sông Trà Giang, mưu sinh dựa vào sông nước, sau đó mới dần hình thành nên xóm làng đông vui.
Làng My Du còn được biết đến với tên gọi Kẻ My, My Sơn, Mây Giàu, Kẻ Giàu, Đa Mi... theo truyền ngôn dân gian, tên làng vốn do nhà vua ban cho?! Dân gian trong vùng cũng kể rằng, ở Kẻ My, vào khoảng thế kỷ thứ X đã có con người đến cư ngụ. Tuy nhiên, phải đến thời Lê Trung hưng, nơi đây mới thực sự trở thành một vùng dân cư sầm uất và tên gọi My Du.
Ông Lê Phúc Thực được cho là người có công khai khẩn đất hoang, lập nên làng My Du. Về sau lần lượt có thêm người họ Bùi, họ Đỗ, họ Đoàn, Nguyễn, Phạm cùng đến đây chung sống, phát triển xóm làng. Từ chỉ vài hộ dân ban đầu, trải qua nhiều thế kỷ, My Du giờ đã trở thành một cộng đồng dân cư đông đúc.
Cùng với nỗ lực mưu sinh, người dân My Du còn quan tâm đến việc tạo dựng các công trình văn hóa - “điểm tựa” cho đời sống tinh thần của cộng đồng. Một trong những công trình tín ngưỡng lâu đời còn được gìn giữ đến nay chính là di tích lịch sử văn hóa nghè My Du.
Dẫn chúng tôi tham quan di tích, ông Nguyễn Thành Chung, người dân địa phương trông coi di tích, chia sẻ: Theo truyền ngôn và ghi chép người xưa để lại, nghè My Du là nơi thờ thần Cao Sơn (thần Độc Cước Sơn Tiêu) và Quế Hoa công chúa. Đó là những vị thần gắn với huyền tích đã có công giúp nước, giúp dân làng, vì thế mà được các triều đại ban sắc phong cho dân làng My Du phụng thờ. Hiện nay, tại di tích nghè My Du còn lưu giữ hơn 10 đạo sắc phong qua các triều vua. Hằng năm, vào đầu tháng 2 (âm lịch) tại nghè My Du diễn ra lễ hội kỳ phúc. Dân làng cùng nhau tề tựu về di tích, bày tỏ lòng kính ngưỡng với các vị thần và cầu mong sự phù trợ tốt lành.
Trải qua thời gian, nghè My Du cũng nhiều lần trùng tu, tôn tạo, song đến nay, di tích vẫn giữ được nhiều nét theo lối kiến trúc truyền thống.
Cùng với My Du, làng Kim Sơn cũng được cho là có lịch sử lập làng vào khoảng thế kỷ XI - thời nhà Lý. Lưu truyền dân gian kể rằng, bấy giờ vua Lý Thái Tông thân chinh dẫn quân đi đánh dẹp giặc Chiêm Thành. Trong số các tướng sĩ theo vua ra trận khi ấy có ông Cao Ninh (có tài liệu viết Cao Minh) vốn người phương Bắc. Gặp lúc nhà Tống rối ren, ông đã xuôi xuống đất phương Nam, nhờ văn võ toàn tài, lại thông hiểu nho y, lý số nên được vua nhà Lý trọng dụng. Khi thắng trận trở về, ông được vua Lý Thái Tông ban thưởng. Thay vì nhận vàng bạc, chức tước, ông Cao Ninh lại xin vua ban cho vùng đất có ngọn núi tựa hình “Kim Quy” làm chốn dung thân. Tại đây, ông chiêu mộ dân chúng, lập nên xóm làng, về sau gọi là làng Kim Sơn. Tưởng nhớ công ơn tiền nhân, sau khi ông Cao Ninh qua đời, dân làng Kim Sơn đã tôn ông làm Thành hoàng làng, lập đền thờ dưới chân núi Kim Sơn.
Cổng làng Kim Sơn.
Về sau ở Kim Sơn, có thêm người họ Nguyễn từ Tống Sơn đến, họ Trịnh ở Bồng Báo xuống, rồi họ Bùi, họ Nguyễn... cùng đến quần cư sinh sống, phát triển xóm làng.
Ở làng Kim Sơn, có một loại hình sinh hoạt văn hóa nổi tiếng, đó là hát tuồng. Không ai biết, tuồng cổ làng Kim Sơn có từ bao giờ, song ở vùng đất này khi xưa, người làng nhiều người biết hát... Trải qua thời gian và những thăng trầm, tuồng cổ làng Kim Sơn đã bị mai một. Hơn 10 năm trước, từ sự trăn trở và quý trọng các giá trị văn hóa truyền thống của dân làng, tuồng cổ ở làng Kim Sơn đã từng bước được khôi phục.
Cho đến nay, trong không gian văn hóa làng quê, tuồng cổ làng Kim Sơn đã và đang được từng bước “thắp lửa” trở lại, trở thành một trong những sinh hoạt văn hóa được người dân yêu thích, không chỉ riêng với người có tuổi, mà tuồng cổ còn được chú trọng truyền dạy trong thế hệ trẻ.
Bà Nguyễn Thị Miên, Chủ nhiệm câu lạc bộ hát tuồng và trống hội Kim Sơn, chia sẻ: Ông cha xưa với sự tài hoa đã sáng tạo nên những di sản văn hóa để lại cho đời. Đáng tiếc, vì nhiều nguyên nhân khác nhau khiến nghệ thuật tuồng trên đất Kim Sơn không còn rực rỡ như trước. Tuy nhiên, tình yêu với tuồng trong mỗi người dân Kim Sơn thì vẫn còn. Với niềm tự hào dành cho văn hóa ông cha, mỗi người dân làng Kim Sơn vẫn đang từng ngày kiên trì thắp lửa cho tuồng và truyền dạy lại cho con cháu.
Trong nhịp chảy trôi, phát triển của xã hội, “bức tranh” làng quê My Du - Kim Sơn cũng đang đổi thay từng ngày. Dẫu vậy, nhìn sâu vào trong không gian vùng đất bên núi Kim Sơn, sông Trà Giang ấy, những giá trị văn hóa lâu đời vẫn luôn được coi trọng, gìn giữ, tạo nên “sắc thắm” của làng quê truyền thống.
(Bài viết có tham khảo, sử dụng nội dung sách Lịch sử Đảng bộ xã Hoằng Kim, NXB Lao động, 2019).
Nguồn Thanh Hóa: https://vhds.baothanhhoa.vn/dat-lang-nbsp-my-du-kim-son-43595.htm
Tin nóng
Từ tranh sơn mài về Tây Bắc đến phố cổ Hà Nội của Bùi Xuân Phái, 4 tác phẩm hội họa Việt xuất hiện trong MV 'COME MY WAY' của Sơn Tùng M-TP thu hút sự tò mò.
Những bộ Việt phục như áo ngũ thân, nhật bình hay giao lĩnh xuất hiện ngày càng nhiều tại phố đi bộ, di tích, quán cà phê hay các sự kiện văn hóa ở Hà Nội. Việt phục đang dần trở thành cách để nhiều người trẻ tìm hiểu lịch sử, thể hiện tình yêu văn hóa dân tộc và kết nối với những giá trị truyền thống trong đời sống hiện đại.
Với trang phục rực rỡ, lễ hội sôi động, ẩm thực bản địa phong phú và những nghề thủ công tinh tế, văn hóa của người Dao quần trắng là một phần không thể thiếu trong hành trình khám phá hồ Thác Bà.
Ngày 30.5.2018, 'Hoàng Hoa sứ trình đồ' - tư liệu quý ghi lại hành trình đi sứ của Đại Việt thế kỷ XVIII - được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Cùng ngày này qua các năm còn ghi dấu nhiều sự kiện đáng chú ý về lịch sử, văn hóa và đời sống thế giới.
Với quy mô hơn 9.000 ha cùng định hướng phát triển tổ hợp thể thao, thương mại, đô thị tầm cỡ quốc tế, dự án được kỳ vọng tạo lực đẩy về hạ tầng, dân cư, dòng vốn cho toàn khu vực.
Tối 29/5, tại Quảng trường Lam Sơn, phường Hạc Thành, Công an tỉnh Thanh Hóa phối hợp Đoàn Nghi lễ Công an nhân dân thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động, Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch tỉnh Thanh Hóa, Trung tâm Văn hóa-Nghệ thuật Lam Sơn tổ chức biểu diễn quân nhạc phục vụ công chúng.
Tin mới
Trở lại chiến trường Ba Gia sau 61 năm, những người lính năm xưa vẫn vẹn nguyên niềm tự hào về chiến thắng lịch sử. Hào khí Ba Gia tiếp tục được gìn giữ, trở thành động lực để thế hệ hôm nay phát huy truyền thống anh hùng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Các tác phẩm của cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng dù được thể hiện trên các chất liệu khác nhau như lụa, giấy, sơn mài với bảng màu rực rỡ nhưng điểm dễ nhận thấy xuyên suốt trong các tác phẩm là sự thảnh thơi, tĩnh lặng, gợi nhớ nhiều hoài niệm về những ngày đã qua.
Được xây dựng cách đây hơn 600 năm, di tích Đàn tế Nam Giao ở Thành nhà Hồ còn tương đối nguyên vẹn, được các nhà nghiên cứu đánh giá là cổ nhất trong lịch sử đàn tế ở Việt Nam.
Từ Venice đến San Sebastian, từ Lisbon đến Lyon, rồi cả Brussels - những thành phố vốn được biết đến bởi lịch sử, kiến trúc và đời sống bản địa, đang ngày càng xuất hiện trong mắt du khách như những 'bản đồ ẩm thực sống'. Ở đó, người ta không chỉ đi để ngắm nhìn hay tìm hiểu văn hóa, mà còn để… ăn.
Những ngày cuối tháng 5, trên khắp các cánh đồng của tỉnh Ninh Bình, nông dân đang hối hả xuống đồng thu hoạch lúa vụ Đông Xuân 2026. Năm nay, nhờ thời tiết thuận lợi, lúa sinh trưởng tốt, chín tập trung, nông dân các địa phương đã tập trung nhân lực, chủ động máy móc đẩy nhanh tiến độ thu hoạch hơn 132 nghìn ha lúa, bảo đảm thu hoạch nhanh gọn, chuẩn bị các điều kiện cho sản xuất vụ Mùa tiếp theo.
Cách Hà Nội chỉ hơn một giờ di chuyển, quê hương Hòa Minzy là điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm lại vẻ đẹp của làng quê Bắc Bộ xưa với những ngôi làng cổ, làn điệu quan họ và không gian văn hóa đậm chất Kinh Bắc.
Ánh sáng, âm thanh, chuyển động và công nghệ tương tác tại Triển lãm 'We are made of SUN' tạo nên trải nghiệm thị giác; đồng thời khơi dậy những suy tư về sự sống, mối liên hệ giữa con người với thiên nhiên và trách nhiệm cộng đồng trong hành trình phát triển bền vững.
Chiều 29-5, tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế Ariyana, Da Nang 365 và Section 30 khai mạc sự kiện Lễ hội Bia thủ công Đà Nẵng 2026 (Danang Craft Beer Festival 2026).