Đặt trước tới 50% giá khởi điểm, siết 'quân xanh, quân đỏ' trong đấu giá đất

Quốc hội thảo luận về Luật Đấu giá tài sản sửa đổi - Ảnh: quochoi.vn

Chiều 3/11, Quốc hội thảo luận về dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), trong đó nhiều đại biểu đề nghị siết chặt quy trình tổ chức đấu giá, tăng trách nhiệm của người trúng đấu giá và hoàn thiện chế tài đối với hành vi thông đồng, thao túng giá rồi bỏ cọc. Tuy nhiên, việc nâng tiền đặt trước lên 20–50% giá khởi điểm cũng đặt ra lo ngại có thể tạo rào cản đối với người có nhu cầu tham gia đấu giá thực sự.

SIẾT QUY TRÌNH ĐỂ NGĂN THÔNG ĐỒNG, DÌM GIÁ

Đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên cho rằng một cuộc đấu giá chỉ thực sự minh bạch khi giá trúng đấu giá được hình thành từ cạnh tranh thực chất, thay vì những thỏa thuận ngầm giữa các bên tham gia. Vì vậy, việc hoàn thiện cơ chế phòng ngừa thông đồng, móc nối, dìm giá cần được xem là một trong những trọng tâm của lần sửa đổi luật này.

Theo đại biểu, dự thảo Luật đã nghiêm cấm hành vi thông đồng, móc nối để dìm giá, nâng giá và làm sai lệch kết quả đấu giá. Tuy nhiên, quy định hiện nay chủ yếu dừng ở việc xác định hành vi bị cấm và trao quyền cho đấu giá viên dừng phiên đấu giá khi phát hiện vi phạm, chưa làm rõ đầy đủ trách nhiệm chủ động phát hiện, ghi nhận và chuyển thông tin xử lý.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung nghĩa vụ của đấu giá viên trong việc lập biên bản, bảo toàn thông tin, tài liệu liên quan và báo cáo tổ chức hành nghề đấu giá hoặc cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Tổ chức hành nghề đấu giá cũng cần có trách nhiệm tiếp nhận, xử lý thông tin và phối hợp xác minh vi phạm.

“Hành vi thông đồng thường được thực hiện trước phiên đấu giá hoặc ngoài phạm vi quan sát của đấu giá viên. Nếu chỉ căn cứ vào diễn biến trả giá tại phiên đấu giá, nhiều trường hợp vi phạm có thể bị bỏ lọt”

Đại biểu Nguyễn Văn Huy Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về ghi nhận diễn biến trả giá, lập biên bản khi xuất hiện dấu hiệu thông đồng, móc nối, dìm giá hoặc nâng giá; đồng thời quy định rõ việc lưu giữ chứng cứ, báo cáo và chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề xuất tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan chức năng với Bộ Tư pháp. Các quyết định xử lý đã có hiệu lực pháp luật liên quan đến hành vi thông đồng, móc nối, dìm giá cần được cập nhật trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia, qua đó hỗ trợ nhận diện người vi phạm và hạn chế tình trạng tái diễn.

LO TIỀN ĐẶT TRƯỚC 50% GÂY KHÓ CHO NGƯỜI MUA ĐẤT THỰC

Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến tại phiên thảo luận là đề xuất nâng tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân lên mức 20–50% giá khởi điểm.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh, đồng tình cần có biện pháp ngăn chặn tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng mức tiền đặt trước quá cao có thể trở thành rào cản tài chính đối với người có nhu cầu thực sự.

Theo đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh, nếu không có tiêu chí cụ thể để xác định mức tiền đặt trước trong biên độ 20–50%, việc áp dụng có thể thiếu thống nhất, làm giảm số lượng người tham gia và tính cạnh tranh của cuộc đấu giá.

Vì vậy, đại biểu đề nghị duy trì mức tiền đặt trước thông thường ở mức hợp lý như quy định hiện hành, chỉ áp dụng mức cao hơn khi có căn cứ rõ ràng về tính chất, giá trị tài sản và nguy cơ bỏ cọc. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế bảo lãnh ngân hàng hoặc các biện pháp bảo đảm tài chính phù hợp, nhất là đối với những dự án có giá trị lớn.

Cùng quan điểm, đại biểu Yến Nhi, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, cũng cho rằng cần phân loại mức tiền đặt trước theo tính chất, quy mô, giá trị tài sản và mức độ rủi ro của từng cuộc đấu giá, thay vì áp dụng một biên độ cao mà thiếu tiêu chí cụ thể.

Theo đại biểu, thực tế đã xuất hiện tình trạng người tham gia trả giá rất cao nhằm tạo mặt bằng giá bất thường nhưng sau đó không thanh toán, chấp nhận mất tiền đặt cọc. Hành vi này không chỉ khiến cuộc đấu giá thất bại mà còn gây xáo trộn thị trường, ảnh hưởng đến quyền lợi của Nhà nước và người dân.

Đối với chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm, đại biểu đề nghị quy định rõ tiêu chí xác định thời hạn cấm, phân biệt hành vi cố tình trả giá cao để thao túng kết quả rồi bỏ cọc với trường hợp không thể thực hiện nghĩa vụ do nguyên nhân khách quan hoặc bất khả kháng.

Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo Luật đã bổ sung nhiều giải pháp nhằm hạn chế tình trạng thông đồng, dìm giá, bỏ cọc và thao túng quân xanh, quân đỏ, làm lũng loạn giá đất và tài sản công trong đấu giá tài sản.

Trong đó, siết chặt đối tượng tham gia đấu giá, không cho phép các chủ thể có quan hệ gia đình hoặc quan hệ chi phối doanh nghiệp cùng đăng ký tham gia đấu giá một tài sản; đồng thời bổ sung chế tài không hoàn trả tiền đặt trước và cấm tham gia đấu giá trên phạm vi toàn quốc đối với một số trường hợp vi phạm nghĩa vụ sau khi trúng đấu giá.

Về đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng chế tài cấm tham gia đấu giá đối với tất cả các loại tài sản công, Bộ trưởng cho biết qua tổng kết thực tiễn, tình trạng thông đồng, dìm giá, bỏ cọc xảy ra phổ biến nhất trong đấu giá quyền sử dụng đất, đặc biệt là đất ở, và quyền khai thác khoáng sản.

Do chế tài cấm tham gia đấu giá có tác động đến quyền tự do kinh doanh, cơ quan soạn thảo đề nghị giữ phạm vi áp dụng như dự thảo, không mở rộng sang các loại tài sản công khác, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết.

Đối với mức tiền đặt trước 20–50%, quy định này xuất phát từ thực tiễn và đã được Chính phủ áp dụng. Qua tổng kết, tỷ lệ các cuộc đấu giá đất bị hủy kết quả do người trúng đấu giá không nộp đủ tiền đã giảm. Vì vậy, cơ quan soạn thảo đề nghị luật hóa quy định này nhằm tăng tính răn đe, ngăn chặn hành vi bỏ cọc, thông đồng và thao túng thị trường.

“Mức tiền đặt trước không mặc định là 50% mà nằm trong biên độ từ 20–50%, do cơ quan có thẩm quyền quyết định căn cứ tình hình thực tế tại địa phương. Trường hợp người tham gia không trúng đấu giá, tiền đặt trước được hoàn trả trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi kết thúc phiên đấu giá”

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng