Dấu ấn 40 năm đưa Bắc Ninh trở thành trung tâm công nghiệp lớn

Đô thị Bắc Giang - trung tâm hành chính của tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Việt Hùng/TTXVN

Dấu ấn công nghiệp 

Dây chuyền may mặc xuất khẩu tại Bắc Ninh. Ảnh: Đồng Thúy/TTXVN

Nhìn lại chặng đường 40 năm đổi mới, Bắc Ninh ghi dấu bằng sự bứt phá mạnh mẽ về kinh tế, từ một địa phương thuần nông vươn lên trở thành thủ phủ công nghiệp, cùng diện mạo đô thị ngày càng hiện đại. Nếu những năm đầu tái lập tỉnh, nền kinh tế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ còn nhỏ bé, thì đến nay công nghiệp đã trở thành động lực tăng trưởng chủ yếu, tạo nền tảng để Bắc Ninh vươn lên nhóm các địa phương có quy mô kinh tế lớn và năng lực sản xuất công nghiệp hàng đầu cả nước.

Từ những khu công nghiệp đầu tiên, Bắc Ninh từng bước hình thành hệ thống các khu, cụm công nghiệp được đầu tư đồng bộ, thu hút hàng nghìn doanh nghiệp trong nước và quốc tế. Đặc biệt, sự hiện diện của các tập đoàn công nghệ, điện tử hàng đầu thế giới đã làm thay đổi căn bản vị thế của Bắc Ninh trên bản đồ công nghiệp Việt Nam.

Bước chuyển đó được đánh dấu bằng sự kiện hợp nhất tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang (trước đây), thành tỉnh Bắc Ninh. Đây không chỉ là sự mở rộng về quy mô hành chính, mà mở ra một không gian phát triển rộng lớn hơn để khai thác tiềm năng, lợi thế và bản sắc. Đặc biệt, đây còn là sự cộng hưởng của hai cực tăng trưởng năng động hàng đầu cả nước, nơi hội tụ sức mạnh của những trung tâm công nghiệp điện tử, công nghệ cao, logistics hiện đại và những vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn với với sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia như Samsung, Canon, Amkor, Foxconn, Goertek, Luxshare-ICT…

Tập đoàn Goertek được thành lập năm 2001 là một trong những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, chuyên sản xuất các sản phẩm điện tử và linh kiện, thiết bị đeo thông minh. Tập đoàn có trụ sở chính tại Trung Quốc và hoạt động trên phạm vi toàn cầu.

Tập đoàn Goertek đầu tư vào Bắc Ninh từ năm 2013 và thành lập Công ty TNHH Goertek Vina tại Khu công nghiệp Quế Võ. Sau hơn 12 năm phát triển, Goertek đang đầu tư 4 dự án tại Bắc Ninh với tổng vốn hơn 1,5 tỷ USD, trở thành một trong những doanh nghiệp có vốn đầu tư lớn tại Bắc Ninh tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động.

Chủ tịch Tập đoàn Goertek Khương Tân bày tỏ: Ông đánh giá cao môi trường đầu tư thuận lợi, nguồn nhân lực chất lượng và hệ thống hạ tầng ngày càng đồng bộ của tỉnh. Đồng thời cho biết, Tập đoàn mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác, đầu tư và phát triển sản xuất tại Bắc Ninh trong thời gian tới. Đặc biệt, quy mô của tập đoàn tại Bắc Ninh đã tăng gần gấp 3 lần chỉ trong vòng vài năm gần đây, điều đó khẳng định niềm tin của nhà đầu tư vào cơ sở hạ tầng và môi trường kinh doanh tại địa phương.

Sự tham gia của các tập đoàn công nghệ, điện tử lớn không chỉ tạo ra giá trị sản xuất, kim ngạch xuất khẩu và việc làm, mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tạo sức lan tỏa mạnh mẽ đến các lĩnh vực dịch vụ, thương mại, logistics và đô thị.

Năm 2025, quy mô nền kinh tế đạt hơn 523 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 20 tỷ USD, đứng thứ 5 toàn quốc; tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,27%. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng kinh tế của Bắc Ninh đạt kết quả tích cực, ước đạt 10,56%, đứng thứ 6 cả nước, thuộc nhóm 9 địa phương đạt mức tăng trưởng 2 con số, trong đó công nghiệp giữ vai trò trọng yếu, khẳng định vị thế cực tăng trưởng của khu vực và cả nước.

Lũy kế đến ngày 14/7, Bắc Ninh đã thu hút hơn 7.180 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký quy đổi gần 94,8 tỷ USD; trong đó có hơn 3.640 dự án FDI tổng vốn hơn 50,82 tỷ USD đến từ 42 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đặc biệt, công nghiệp công nghệ cao được tập trung phát triển. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục đóng góp đáng kể; nhiều sản phẩm điện tử, bán dẫn tăng mạnh. Chỉ số sản xuất công nghiệp 7 tháng năm 2026  tăng 19,6%; giá trị sản xuất công nghiệp luỹ kế 7 tháng đạt 1,9 triệu tỷ đồng.

Từ những khu công nghiệp đến không gian đô thị hiện đại

Sản xuất các loại loa và tai nghe điện thoại di động tại nhà máy của Công ty TNHH Điện tử Foster (doanh nghiệp 100% vốn đầu tư của Nhật Bản) tại Khu Công nghiệp Đô thị và Dịch vụ VSIP Bắc Ninh. Ảnh minh họa: Thống Nhất/TTXVN

Cùng với phát triển công nghiệp, Bắc Ninh từng bước đầu tư hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng, tạo nền tảng cho quá trình đô thị hóa nhanh. Từ những tuyến đường còn nhỏ hẹp, hạ tầng giao thông từng bước được mở rộng, kết nối các khu công nghiệp, đô thị, cảng biển, sân bay và các trung tâm kinh tế lớn trong vùng. Hệ thống điện, cấp thoát nước, viễn thông, hạ tầng xã hội cũng được quan tâm đầu tư, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu phát triển kinh tế và đời sống nhân dân. Bắc Ninh đã có sự thay đổi trong tư duy phát triển đô thị.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Việt Hùng, với tư duy chuyển đổi căn bản từ tư duy “đô thị công nghiệp đơn thuần” sang “đô thị đa cực, đa trung tâm, kết nối giao thông đa phương thức”. Hệ thống các dòng sông lớn như sông Cầu, sông Đuống, sông Thương, sông Lục Nam được chuyển hóa từ ranh giới chia cắt thành các hành lang xanh, công viên sinh thái và không gian văn hóa trung tâm.

Đối với Thủ đô Hà Nội, Bắc Ninh đóng vai trò là “đô thị song hành”, “cực đối trọng” phía Đông Bắc bằng việc chia sẻ áp lực về dân số, hạ tầng công nghiệp và logistics thông qua các tuyến Vành đai 4, Vành đai 5 và đường sắt đô thị. Đối với Hải Phòng và Quảng Ninh, Bắc Ninh là hậu phương công nghiệp công nghệ cao. Đối với Lạng Sơn, kết nối qua trục cao tốc CT.01, ga liên vận quốc tế Kép, biến Bắc Ninh thành trung tâm chế biến sâu, dịch vụ thương mại xuất, nhập khẩu nối Việt Nam - ASEAN với Trung Quốc.

Đơn vị thi công khẩn trương xây dựng các hạng mục Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Ảnh: Thanh Thương/TTXVN

Đặc biệt, tại Bắc Ninh đang xây dựng Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình là một dự án hạ tầng mang tính chất chiến lược, có vị trí đặc biệt quan trọng không riêng với tỉnh Bắc Ninh mà còn đối với khu vực đồng bằng sông Hồng và phạm vi cả nước. Trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, để có thêm những cơ hội thuận lợi trở thành căn cứ sản xuất lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu cần một trung tâm kết nối giao thông đủ mạnh. Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với thiết kế mới, với tư duy đa phương thức, không chỉ phục vụ giao thông mà còn kết nối giao thông với các tuyến đường thuỷ, đường biển, đường bộ và đường sắt. Khi hoàn thành, "hub" giao thông đa phương thức này sẽ tạo ra một năng lực vận tải logistics rất tốt tham gia chuỗi thương mại toàn cầu với lợi thế cạnh tranh về chi phí logistics, từ đó thu hút các tập đoàn lớn tới đầu tư, sản xuất.

Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Bắc Ninh. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Vừa qua, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh đánh dấu một bước ngoặt lịch sử cho vùng đất Kinh Bắc. Theo Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn, đây là một dấu mốc đặc biệt quan trọng trong tiến trình phát triển của địa phương, là kết quả của quá trình các tầng lớp nhân dân, nhiều thế hệ lãnh đạo, cán bộ, đảng viên và cộng đồng doanh nghiệp Bắc Ninh đã bền bỉ xây dựng, vun đắp. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa vị hành chính, mà quan trọng hơn là mở ra một không gian phát triển mới, với yêu cầu và tầm nhìn mới. Việc hình thành thành phố Bắc Ninh tạo điều kiện để tổ chức lại không gian phát triển, tăng cường liên kết giữa các khu vực, các trung tâm đô thị, công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp, kết nối đồng bộ hơn hệ thống hạ tầng giao thông, đô thị và các không gian kinh tế. Vị thế là thành phố cũng tạo điều kiện để Bắc Ninh phát huy mạnh hơn vai trò một cực tăng trưởng của vùng Thủ đô và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ; tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu.