Dấu ấn 5 năm hành trình chinh phục các kỳ Olympic quốc tế của học sinh Việt Nam

Thành tích nổi bật chinh phục đỉnh cao Olympic

Giai đoạn 2021-2025, các đội tuyển quốc gia Việt Nam tham gia dự Olympic khu vực và quốc tế đã mang về 186 Huy chương, trong đó có 58 Huy chương Vàng, 67 Huy chương Bạc, 48 Huy chương Đồng và 13 Bằng khen.

Thành tích này đã vượt giai đoạn trước 16 huy chương. Giai đoạn 2016-2020 các học sinh đã đạt 170 huy chương, trong đó có 54 Huy chương Vàng, 68 Huy chương Bạc, 40 Huy chương Đồng và 8 Bằng khen.

Đặc biệt, trong giai đoạn 2021-2025 đội tuyển Olympic Hóa học quốc tế (IChO) ghi dấu ấn khi có 20 lượt thí sinh đã xuất sắc giành 20/20 huy chương, trong đó có 17 Huy chương Vàng, 3 Huy chương Bạc, luôn duy trì top 10 nước có thành tích tốt nhất tham dự Olympic Hóa học quốc tế.

Đội tuyển quốc gia Việt Nam với 4 học sinh tham dự Olympic Hóa học quốc tế lần thứ 57 năm 2025 đạt thành tích xuất sắc 4 Huy chương Vàng. Trong ảnh: Ngô Quang Minh (thứ 3 từ phải sang); Nguyễn Hoàng Khôi (thứ 4 từ phải sang); Nguyễn Mạnh Tuấn (thứ 2 từ trái sang); Giang Đức Dũng (thứ 3 từ trái sang) (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Giai đoạn này cũng để lại dấu ấn khi nhiều năm liền, Việt Nam thuộc nhóm 10 quốc gia có kết quả tốt nhất tại các kỳ Olympic quốc tế Toán học (IMO), Vật lý (IPhO), Hóa học (IChO), Sinh học (IBO) và Tin học (IOI).

Tiêu biểu trong số các gương mặt đạt giải quốc tế là: Thân Thế Công, học sinh Trường trung học phổ thông chuyên Bắc Giang với thành tích Huy chương Vàng Olympic Vật lý quốc tế và Huy chương Vàng Olympic Vật lý châu Á; Nguyễn Sĩ Hiếu, học sinh Trường trung học phổ thông chuyên Trần Phú, thành phố Hải Phòng đạt Huy chương Vàng Olympic Sinh học quốc tế; Nguyễn Hữu Tiến Hưng, học sinh Trường trung học phổ thông chuyên Bắc Ninh đạt huy chương Vàng Olympic Hóa học quốc tế (được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhì); Nguyễn Lương Thái Duy, học sinh Trường trung học phổ thông chuyên Hà Nội - Amsterdam, thành phố Hà Nội đạt Huy chương Vàng Olympic Sinh học quốc tế; Võ Hoàng Hải, là học sinh lớp 10 Trường trung học phổ thông chuyên Khoa học tự nhiên, Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội đạt huy chương Vàng Olympic Vật lý quốc tế,...

Đội tuyển Olympic Sinh học quốc tế năm 2024

Về thành tích toàn đoàn, đội tuyển Olympic Sinh học quốc tế đã đạt vị trí thứ 3/81 quốc gia, vùng lãnh thổ tham dự; Đội tuyển Olympic Hóa học quốc tế đứng thứ 2/89 quốc gia, vùng lãnh thổ tham dự; Đội tuyển Olympic Tin học vào nhóm 4 quốc gia và vùng lãnh thổ đạt kết quả cao nhất.

Cả 4 học sinh Đội tuyển Việt Nam dự thi Olympic Sinh học quốc tế IBO 2025 đều đạt huy chương (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Riêng trong năm 2025, Việt Nam có 7 đoàn với 37 lượt học sinh tham dự các kỳ thi Olympic quốc tế và khu vực. Kết quả ấn tượng khi toàn bộ thí sinh đều đạt giải, gồm 13 Huy chương Vàng, 16 Huy chương Bạc và 8 Huy chương Đồng.

Tất cả các đội tuyển đều có Huy chương Vàng và nằm trong top 10 quốc gia dẫn đầu tính theo số lượng Huy chương Vàng.

Hai gương mặt Olympic Sinh học quốc tế IBO 2025 Lê Hoàng Kiều Anh, học sinh lớp 12, THPT chuyên Hà Nội-Amsterdam, thành phố Hà Nội (bên trái ảnh) và Nguyễn Lương Thái Duy, học sinh lớp 11, THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam, thành phố Hà Nội (bên phải ảnh) (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Theo đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường có nhiều đổi mới, sáng tạo trong công tác bồi dưỡng học sinh tài năng có thể kể tên là: Trường trung học phổ thông chuyên Vĩnh Phúc (tỉnh Phú Thọ), Trường trung học phổ thông chuyên Bắc Giang và Trường trung học phổ thông chuyên Bắc Ninh (tỉnh Bắc Ninh), Trường trung học phổ thông chuyên Hà Nội - Amsterdam (thành phố Hà Nội), Trường trung học phổ thông chuyên Phan Bội Châu (tỉnh Nghệ An), Trường trung học phổ thông chuyên Trần Phú (thành phố Hải Phòng), Trường trung học phổ thông chuyên Khoa học tự nhiên, Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội…

Giai đoạn khoảng 10 năm trở lại đây (2016-2025), trong nhiều năm liền, Việt Nam thuộc nhóm 10 quốc gia có kết quả tốt nhất tại các kỳ Olympic quốc tế Toán học, Vật lý, Hóa học, Sinh học và Tin học. Một số đội tuyển có thành tích ổn định, đạt nhiều giải cao, xếp thứ hạng cao như đội tuyển Toán, Hóa học, Vật lý, Tin học,…

“Kết quả của các đội tuyển đã khắc phục cơ bản tình trạng số học sinh đoạt giải không ổn định, số học sinh đoạt huy chương Vàng và huy chương Bạc chiếm tỷ lệ thấp, có môn không có Huy chương Vàng của nhiều năm trước”, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo Huỳnh Văn Chương cho biết.

Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân gặp mặt, trao Huân chương Lao động tặng các học sinh có thành tích xuất sắc, đạt giải Olympic và Khoa học kỹ thuật quốc tế năm 2025.

Cùng với các kỳ Olympic truyền thống, trong vài năm gần đây, học sinh Việt Nam còn tăng cường tham gia nhiều hoạt động giao lưu học thuật quốc tế. Trong năm 2025, học sinh Việt Nam đã tham gia các kỳ Olympic quốc tế uy tín như: Olympic trí tuệ nhân tạo, Olympic Toán quốc tế tại Turkmenistan, Olympic Vật lý châu Âu, Olympic Hóa học quốc tế Mendeleev, Olympic Hóa học quốc tế Abu Rayhan Biruni (cách viết khác là Abu Reikhan Beruniy) tại Uzbekistan.

Tại các kỳ thi này, đội tuyển Việt Nam đều đạt được các thành tích cao, ghi dấu ấn với bạn bè quốc tế.

Đội tuyển quốc gia Việt Nam tham dự Olympic Trí tuệ nhân tạo quốc tế đạt kết quả xuất sắc khi cả 8 học sinh tham gia đều đoạt giải, với 3 Huy chương Vàng, 1 Huy chương Bạc, 3 Huy chương Đồng và 1 Bằng khen, đưa đoàn Việt Nam xếp thứ 4/60 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự.

Đổi mới trong hướng đi tạo chuyển biến về chất lượng

Thành tích, kết quả vượt bậc của các đội tuyển học sinh Việt Nam tham gia các kỳ Olympic khu vực và quốc tế giai đoạn 2021-2025 đóng góp quan trọng vào thành tựu chung của giáo dục Việt Nam - với những tiến bộ mạnh mẽ, từng bước tiếp cận các chuẩn mực tiên tiến của thế giới.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, kết quả nổi bật của giai đoạn 2021-2025 tại các kỳ Olympic quốc tế của học sinh Việt Nam là sự hội tụ của nhiều yếu tố: Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng và Nhà nước; Thực thi các chính sách khuyến học, khuyến tài; Sự chỉ đạo thống nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong công tác phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng học sinh giỏi; Sự vào cuộc quyết liệt của các địa phương cùng các sở Giáo dục và Đào tạo, các trường trung học phổ thông và đội ngũ thầy cô; Sự nỗ lực, cố gắng của học sinh trong suốt quá trình học tập; Sự quan tâm, chăm lo và động viên, khích lệ kịp thời của gia đình các em học sinh.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hà, Trưởng đoàn Việt Nam dự thi Olympic Hóa học IChO 2025 (người cầm hoa, ở giữa ảnh). (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Trên cơ sở bảo đảm và nâng cao chất lượng giáo dục đại trà để tạo điều kiện làm tốt chất lượng mũi nhọn, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục duy trì, bổ sung chính sách tuyển thẳng vào đại học đối với các học sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia và ưu tiên cử đi đào tạo đại học ở nước ngoài bằng học bổng do Nhà nước cấp hoặc do nước ngoài tài trợ theo Hiệp định ký kết với Nhà nước Việt Nam cho các học sinh đạt giải Olympic khu vực và quốc tế, tạo động lực phấn đấu vươn lên đạt thành tích cao của học sinh và các nhà trường.

Trong buổi lễ xuất quân Đội tuyển Việt Nam lên đường dự thi Olympic Vật lý quốc tế lần thứ 55 (Ảnh: HNUE)

Cũng cần nhắc đến sự đổi mới căn bản, đồng bộ, toàn diện trong công tác tổ chức thi chọn học sinh giỏi quốc gia và tập huấn các đội tuyển Olympic của Bộ Giáo dục và Đào tạo những năm gần đây.

Việc tổ chức kỳ thi chọn đội tuyển quốc gia dự thi Olympic được hướng đến tiệm cận với hình thức thi của khu vực và quốc tế. Đặc biệt, trong thi chọn đội tuyển Olympic môn Tin học đã triển khai áp dụng thi, chấm như hình thức tổ chức thi của Olympic Tin học khu vực và quốc tế.

Các giải pháp coi thi, chấm thi từ vòng thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia đã thực hiện đồng bộ, bảo đảm khách quan, trung thực, đánh giá đúng trình độ học sinh, chọn được những học sinh giỏi nhất tham dự các đội tuyển quốc gia dự thi Olympic khu vực và quốc tế.

Bên cạnh đó, theo Cục Quản lý chất lượng đã có sự đổi mới, tăng cường huy động cán bộ, giáo viên giỏi toàn quốc giới thiệu để phục vụ cho việc ra đề thi nhằm nâng cao chất lượng đề thi của kỳ thi được chú trọng. Phạm vi tham gia các hoạt động chuyên môn của kỳ thi được tiếp tục mở rộng, tăng cường đội ngũ cán bộ trẻ có năng lực để nâng cao hiệu quả tổ chức thi, tập huấn các đội tuyển Olympic...

Các thành viên đội tuyển Việt Nam tham dự Olympic Vật lý quốc tế lần thứ 55 (IPhO 2025) (Ảnh: HNUE)

Kết quả các kỳ Olympic quốc tế giai đoạn 2021-2025 rất tích cực: Đội tuyển Toán, Hóa học, Vật lý và Tin học đạt thứ hạng cao; Có nhiều học sinh đã đạt điểm thi cao nhất, có học sinh xuất sắc đạt 2 Huy chương Vàng, Bạc trong hai năm liền dự thi; Thành tích của các đội tuyển quốc gia Việt Nam dự thi Olympic quốc tế và khu vực liên tục có những chuyển biến, tiến bộ theo hướng năm sau cao hơn năm trước.

Năm 2025 là một dấu mốc quan trọng khi đoàn Việt Nam duy trì vị thế ở các môn Olympic truyền thống như Toán, Vật lý, Hóa học và đồng thời ghi dấu ấn ở nhiều lĩnh vực mới, đặc biệt là các môn công nghệ-kỹ thuật đã cho thấy hướng đi đổi mới của giáo dục mũi nhọn đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Không chỉ giỏi các môn cơ bản, học sinh Việt Nam ngày càng thể hiện năng lực trong những lĩnh vực mới, đòi hỏi tư duy công nghệ và tinh thần làm việc nhóm cao.

Kết quả một số môn đòi hỏi kỹ năng thực hành rất cao như Vật lý, Hóa học và Sinh học tiếp tục có được những thành tích nổi bật và duy trì trong nhiều năm được nhận định tiếp tục là niềm cảm hứng, tạo động lực cho các thế hệ học sinh trong theo đuổi niềm đam mê về các bộ môn khoa học, góp phần quan trọng đẩy mạnh giáo dục STEM, AI cho học sinh, sinh viên Việt Nam - phù hợp thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

THANH HÀ