Dấu ấn chiến khu xưa ở Ðồng Nai

Thủ trưởng Bộ Quốc phòng và lãnh đạo các đơn vị tham quan các hiện vật tại Nhà lưu niệm Căn cứ Trung ương Cục miền Nam. Ảnh: Nguyệt Hà

Vị trí chiến lược

Miền Đông Nam Bộ là một vị trí chiến lược trọng yếu về chính trị, kinh tế, văn hóa, quân sự và là nơi “đụng đầu” quyết liệt giữa ta và địch. Trong giai đoạn 1954-1975, đây là nơi tập trung nhiều tiềm lực kinh tế, hải cảng, sân bay quân sự và hệ thống giao thông thủy, bộ quan trọng; là địa bàn diễn ra các chiến dịch lớn có ý nghĩa tác động đến cục diện chiến trường, cũng là vùng đất giàu truyền thống đấu tranh cách mạng.

Tháng 7-1960, Khu ủy miền Đông Nam Bộ và Bộ Chỉ huy Lực lượng vũ trang giải phóng miền Đông Nam Bộ (Quân khu miền Đông Nam Bộ) được thành lập. Căn cứ Khu ủy và Sở Chỉ huy quân khu đóng tại Suối Linh (Chiến khu Đ). Tháng 2-1961, tại Suối Linh, Khu ủy miền Đông chính thức thành lập, đồng chí Mai Chí Thọ là Bí thư Khu ủy, Chính ủy Quân khu.

Ngày 25-10-1967, Trung ương Cục quyết định giải thể Khu ủy miền Đông và Quân khu Sài Gòn - Gia Định thành lập “Khu trọng điểm” đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng mới. Tháng 6-1972, Trung ương Cục miền Nam ra quyết định tái lập Khu ủy miền Đông Nam Bộ, đứng chân ở Kratie (Campuchia) và sau đó chuyển về lại Chiến khu Đ, đồng chí Trần Nam Trung làm Bí thư kiêm Chính ủy Quân khu. Tổ chức của Khu ủy về sau được tăng cường, bổ sung nguồn cán bộ để thành lập các ban, ngành, đoàn thể. Khu ủy miền Đông tiếp tục chỉ đạo, lãnh đạo phong trào cách mạng ở miền Đông Nam Bộ tiến tới giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước…

Ngày 15-2-1961, tại Chiến khu Đ (Đồng Nai), Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam (GPMNVN) được thành lập trên cơ sở thống nhất các lực lượng vũ trang tại chỗ và lực lượng tăng cường chi viện từ miền Bắc. Sự kiện này đánh dấu bước trưởng thành của lực lượng vũ trang (LLVT) ở miền Nam và bước chuyển biến của cách mạng sang giai đoạn mới, giai đoạn tiến công cách mạng.

Quân GPMNVN là một bộ phận của Quân đội Nhân dân Việt Nam, trực tiếp chiến đấu trên chiến trường miền Nam, đặt dưới sự lãnh đạo tập trung, thống nhất về mọi mặt của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và sự chỉ huy thống nhất của Bộ Quốc phòng - Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam, trực tiếp là Trung ương Cục miền Nam và Ban Quân sự Miền thuộc Trung ương Cục.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Quân GPMNVN không ngừng lớn mạnh, trưởng thành về mọi mặt, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng tiến hành thắng lợi hàng loạt trận đánh, chiến dịch ở các quy mô, hình thức. Điển hình là các trận: Ấp Bắc, Núi Thành, Ba Gia, Bình Giã, Đồng Xoài, Mậu Thân 1968, đường 14 - Phước Long… đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử Quốc phòng Việt Nam: Chủ trương thành lập Quân GPMNVN là sự vận dụng đúng đắn, sáng tạo nguyên lý chủ nghĩa Mác-Lênin về xây dựng LLVT của Đảng. Đây là nét đặc sắc của nghệ thuật sử dụng lực lượng trong thực hiện nhiệm vụ cách mạng của Đảng ta…

Bảo vệ thành quả cách mạng

Sự ra đời và hoạt động của Quân GPMNVN ở địa bàn chiến khu xưa đã trở thành nòng cốt trong sự hình thành các LLVT miền Đông Nam Bộ. Hoạt động và những dấu ấn sâu sắc của Quân GPMNVN đã đóng vai trò quan trọng, bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ Khu ủy, Căn cứ Trung ương Cục và hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử.

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam cho rằng: 15 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành (1961-1976), Quân GPMNVN đã lập nên những chiến công xuất sắc, để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Đặc biệt, sau phong trào Đồng Khởi năm 1960 và sự ra đời của Quân GPMNVN dưới sự lãnh đạo của Khu ủy và Căn cứ Trung ương Cục, cách mạng miền Nam đã chuyển từ thế cầm cự sang tiến công và tiến công liên tục, đưa tới những thắng lợi to lớn của dân tộc.

Theo Thiếu tướng Hoàng Minh Sơn, Tư lệnh Binh chủng Đặc công, Chiến khu Đ ở Đồng Nai không chỉ là nơi ra đời, hình thành của Quân GPMNVN mà còn là nơi chứng kiến sự hình thành lối đánh đặc công với trận La Ngà năm 1948 gắn với tên tuổi người anh hùng LLVT nhân dân Trần Công An.

“Mỗi lần trở về vùng đất “địa chỉ đỏ”, mỗi cán bộ, chiến sĩ của lực lượng đặc công luôn trân trọng biết ơn các thế hệ ông cha đã khai sinh ra cách đánh của lực lượng đặc công. Càng tự hào bao nhiêu, chúng tôi càng phải phát huy tốt bài học của Quân GPMNVN, của chiến thắng La Ngà, của vùng đất Chiến khu Đ trong giáo dục mọi mặt cho cán bộ, chiến sĩ, tiếp tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng” - Thiếu tướng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh.

Ngày nay, cán bộ, đảng viên, quân và dân Đồng Nai luôn tự hào về vùng đất lịch sử hào hùng. Nơi khởi nguồn của Khu ủy miền Đông, căn cứ Trung ương Cục miền Nam và nơi ra đời của Quân GPMNVN 65 năm trước. Đặc biệt, từ sau khi sáp nhập tỉnh, không gian phát triển của tỉnh rộng lớn hơn, Căn cứ Chiến khu Đ, Khu ủy miền Đông, Khu di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam Việt Nam (Căn cứ Tà Thiết)… tiếp tục trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng và lòng tự hào dân tộc.

Đây là tiền đề trong quá trình xây dựng, phát triển. Các thế hệ cán bộ, đảng viên và toàn dân tỉnh Đồng Nai luôn tự hào, biết ơn và tri ân. Kết quả phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh vững chắc, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia… đã khẳng định điều này.

Nguyệt Hà