Dấu ấn hợp tác Việt Nam-Pháp trong tư duy mới về di sản cây xanh đô thị

Chương trình tổ chức chuỗi 12 chuyến tham quan thực địa khám phá các khu vườn ở Hà Nội. (Ảnh: MINH DUY)

Từ những công viên, vườn hoa gắn với các sự kiện lịch sử của đất nước, khu vườn thanh bình trong khuôn viên đền chùa cho đến các góc sân tư gia nhỏ bé, chuỗi hoạt động mang đến góc nhìn mới mẻ cho công chúng Việt Nam và quốc tế.

Cây xanh là một dạng di sản gắn bó sâu sắc với đời sống cư dân, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển bền vững và cân bằng của cuộc sống nơi đô thị Hà Nội.

Trong tiến trình phát triển và hiện đại hóa Thủ đô, việc bảo tồn các giá trị di sản văn hóa gắn liền với nâng cao chất lượng môi trường sống đang trở thành một trong những yêu cầu cấp thiết.

Di sản thực vật đại diện cho dạng di sản sống kết nối từ quá khứ đến tương lai. (Ảnh: MINH DUY)

Từ ngày 19/9/2026 đến ngày 10/1/2027, chuỗi sự kiện văn hóa mang tên Mùa văn hóa “Di sản cây xanh Hà Nội” chính thức được triển khai tại 12 không gian xanh tiêu biểu.

Đây là hoạt động trọng tâm nằm trong khuôn khổ chương trình hợp tác phi tập trung giữa vùng thủ đô Île-de-France và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội. Sự kiện đánh dấu một bước tiến mới trong mối quan hệ hợp tác bảo tồn di sản giữa Việt Nam và đối tác Pháp, đồng thời mở ra những góc nhìn sâu sắc, mới mẻ về khái niệm di sản cũng như vai trò thiết yếu của hệ thống cây xanh trong đời sống sinh thái và đô thị đương đại.

Chương trình là hoạt động hợp tác phi tập trung giữa vùng thủ đô Île-de-France và thành phố Hà Nội. (Ảnh: MINH DUY)

Khởi nguồn từ dự án hợp tác kỹ thuật trùng tu ngôi biệt thự Pháp cổ tại góc ngã tư Hàng Bài và Trần Hưng Đạo nhằm phát triển nơi đây thành Trung tâm quảng bá di sản mở cửa cho công chúng, chính quyền vùng thủ đô Île-de-France cùng thành phố Hà Nội đã quyết định mở rộng phạm vi hợp tác sang di sản thực vật.

Chuyến tham quan không gian xanh trên cao mang tới góc nhìn đương đại về khu vườn đô thị. (Ảnh: MINH DUY)

Chuỗi sự kiện Mùa văn hóa “Di sản cây xanh Hà Nội” được thiết kế phong phú với triển lãm, tờ gấp, tọa đàm khoa học và đặc biệt là chuỗi 12 chuyến tham quan thực địa diễn ra hàng tuần.

Công chúng có cơ hội tiếp cận đa dạng các hình thái không gian xanh của Thủ đô, từ công viên Thống Nhất, không gian xanh lịch sử độc đáo như vườn hoa Diên Hồng hay khu vườn Đại sứ quán Pháp, góc sân trong khuôn viên chùa Láng với hàng cây muỗm hơn 700 năm tuổi, cho đến những khoảng vườn tư gia và vườn cà phê ẩn mình trong con ngõ của Hà Nội.

Với 15 năm gắn bó cùng Hà Nội, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Emmanuel Cerise, chuyên gia quy hoạch đô thị kiêm Trưởng đại diện hợp tác của vùng đô thị Île-de-France tại Việt Nam, chia sẻ về ý nghĩa của công tác bảo tồn di sản và chuỗi hoạt động này với Báo Nhân Dân.

Theo ông Emmanuel Cerise, mối quan hệ hợp tác giữa vùng Île-de-France và thành phố Hà Nội là sự phối hợp giữa hai chính quyền địa phương, tập trung vào công tác hỗ trợ quản lý, nâng cao nhận thức cộng đồng và quảng bá giá trị di sản.

Tiến sĩ, Kiến trúc sư Emmanuel Cerise cho biết sự kiện góp phần nâng cao nhận thức bảo tồn thiên nhiên của cộng đồng. (Ảnh: MINH DUY)

Ngoài di sản kiến trúc hay di sản văn hóa truyền thống của Việt Nam, cây xanh cùng hệ thực vật lại đại diện cho một dạng “di sản đặc biệt” hiện diện sâu sắc trong tâm thức, lịch sử và văn hóa của người dân Hà Nội.

Tiến sĩ, Kiến trúc sư Emmanuel Cerise khẳng định: Di sản chính là những giá trị văn hóa và tự nhiên quý giá được tích tụ trong dòng chảy lịch sử, đang đồng hành cùng cuộc sống hiện tại và hướng tới cuộc sống tốt đẹp cho thế hệ tương lai.

Quán cà phê vườn nhỏ đem lại thảm thực vật xanh mát trong không gian kiến trúc. (Ảnh: MINH DUY)

Những cây cổ thụ trăm năm được bảo tồn, lẫn những khu vườn tư nhân hay góc cà phê sân vườn nhỏ bé đều là những mảnh ghép ký ức sống động, góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa đô thị của Hà Nội.

Chuyên gia người Pháp cũng chia sẻ: Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng và tác động của biến đổi khí hậu, hệ thống cây xanh đóng vai trò như một bộ lọc sinh thái tự nhiên. Đặc biệt đối với một đô thị nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới như Hà Nội, cây xanh đô thị giúp giảm thiểu hiện tượng đảo nhiệt, hạ nhiệt độ vi khí hậu tại các không gian sống và tuyến phố bê tông hóa, tạo bóng mát che chắn trực tiếp cho người tham gia giao thông.

Mảng xanh tư gia tuy nhỏ bé nhưng góp phần làm phong phú bản sắc văn hóa Hà Nội. (Ảnh: MINH DUY)

Chuỗi sự kiện văn hóa diễn ra hằng tuần cho đến đầu tháng 1/2027. (Ảnh: MINH DUY)

Ở góc độ sinh thái rộng lớn hơn, cây xanh và hệ thực vật đô thị là nền tảng duy trì đa dạng sinh học, tạo sinh cảnh sống cho chim chóc, côn trùng và các loài sinh vật, nâng cao chất lượng môi trường sống và sức khỏe của cư dân.

Các không gian xanh cũng góp phần định hình bản sắc cảnh quan đặc trưng của Hà Nội, gia tăng khả năng tự phục hồi và thích ứng bền vững của Thủ đô trước những biến động môi trường trong tương lai.