Dấu chân Đội K51 tìm hài cốt liệt sĩ trên đất bạn - Bài 2: Những tấm lòng giữa đại ngàn Mondulkiri (tiếp theo và hết)

Chứng kiến những người lính Việt Nam kiên trì lần tìm suốt nhiều ngày giữa rừng sâu, ông vô cùng cảm phục. Ông kể, bản thân không bao giờ quên hình ảnh bộ đội Việt Nam từng giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng Pol Pot - Ieng Sary. "Người dân chúng tôi biết ơn bộ đội Việt Nam rất nhiều. Giờ có cơ hội giúp các anh tìm hài cốt liệt sĩ, chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ hết sức mình", ông Chăn Đa xúc động nói.

Không ít lần, chính người dân địa phương có những thông tin quan trọng giúp Đội K51 tìm kiếm mộ liệt sĩ. Có cụ già nhớ mang máng nơi từng chôn cất bộ đội Việt Nam năm xưa. Có người phát hiện chiếc tăng võng cũ khi đi rẫy. Có người dẫn bộ đội tới tận những khu rừng xa xôi mà ngay cả bản đồ cũng không ghi rõ đường đi. Tình cảm chân thành ấy trở thành nguồn động viên lớn lao để những người lính quy tập tiếp tục hành trình gian khó.

Đội K51 phát hiện và quy tập được 1 hài cốt liệt sĩ tại huyện Keosima.

Theo Trung tá Nguyễn Văn Từ, Đội trưởng Đội K51, tỉnh Mondulkiri, Campuchia có diện tích hơn 14.000km², giáp các tỉnh Đắk Lắk, Lâm Đồng và Đồng Nai của Việt Nam. Địa bàn tìm kiếm của Đội K51 trải rộng trên nhiều huyện như Betchanda, Kaoh Nheaek, Keosima, Ou Reang và thành phố Senmonorom.

Hài cốt liệt sĩ và các di vật được gói buộc cẩn trọng.

Có những thông tin tưởng như rất rõ ràng nhưng khi tới nơi, địa hình đã thay đổi hoàn toàn. Những cánh rừng bị tàn phá, nhiều khu vực trở thành nương rẫy. Người từng chứng kiến việc chôn cất bộ đội nay đã già yếu, trí nhớ không còn chính xác. Có ngày, cả đội nhận hàng chục nguồn tin nhưng không nguồn nào xác thực.

Tuy vậy, phương châm của Đội K51 chưa bao giờ thay đổi: “Ở đâu có thông tin về liệt sĩ, ở đó có dấu chân Đội K51”. Chỉ cần có thông tin là cả đội bất chấp trời mưa hay nắng, không kể xa hay gần, sau khi xác minh chính xác là cả đội hành quân lên đường. Trong đội có đội trưởng, chính trị viên, đội viên, lái xe, quân y… để việc tìm kiếm hiệu quả, đội phải chia thành nhiều tổ nhỏ, mang theo bản đồ, la bàn, máy định vị rồi tỏa đi từng phum, sóc gặp gỡ chính quyền và người dân.

Mỗi khi tìm thấy hài cốt, các anh đều cố gắng thu gom đầy đủ nhất những gì còn sót lại: Một chiếc răng, mẩu xương nhỏ, chiếc cúc áo hay mảnh tăng võng… Tất cả đều được ghi chép tỉ mỉ về vị trí, thời gian cất bốc và di vật đi kèm, lấy mẫu sinh phẩm để khi về nước bàn giao toàn bộ cho Sở Nội vụ tỉnh Đắk Lắk phục vụ công tác xác minh danh tính sau này.

Cán bộ, chiến sĩ Đội K51 đưa hài cốt liệt sĩ vừa quy tập được về nơi thờ cúng.

Ở nơi đóng quân tạm của Đội K51 trên đất Campuchia luôn có một bàn thờ nhỏ đặt trang nghiêm. Đại úy QNCN Nguyễn Đình Quý, người phụ trách thông tin liên lạc của đơn vị, cũng là người hằng ngày chăm lo việc hương khói cho các liệt sĩ. Anh kể: “Ba ngày đầu tiên sau khi quy tập được hài cốt, đơn vị đều nấu cơm cúng các bác, các chú theo phong tục của dân tộc mình. Sau đó thì thắp hương, dâng hoa quả hằng ngày. Từ lúc tìm được hài cốt đầu tiên cho đến khi hành quân về nước, bàn thờ chưa bao giờ tắt nhang. Đó là tình cảm, trách nhiệm và một điều rất thiêng liêng đối với cả đội”.

Nhiều chiến sĩ tâm sự, những đêm canh giữ HCLS, họ cảm thấy lòng mình thanh thản lạ thường, như thể những người lính năm xưa vẫn đang hiện diện.

Cán bộ, chiến sĩ Đội K51 thường xuyên lo hương khói cho các liệt sĩ.

Mùa khô 2025-2026, đến nay Đội K51 đã quy tập được 27 hài cốt liệt sĩ. Con số ấy có thể chưa nhiều so với hàng nghìn liệt sĩ còn nằm lại trên đất bạn Campuchia. Nhưng phía sau mỗi hài cốt được tìm thấy là biết bao mồ hôi, nước mắt và cả những tháng ngày dãi dầu giữa rừng sâu của cán bộ, chiến sĩ Đội K51.

Đại tá Đỗ Văn Thiệu, Chính trị viên Đội K51 xúc động chia sẻ: “Kết quả mùa khô năm nay là thành quả của sự nỗ lực không biết mệt mỏi của toàn đội trong suốt nhiều tháng qua. Công tác tìm kiếm, quy tập HCLS không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là tình cảm, lương tâm và mệnh lệnh từ trái tim”.

Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Đắk Lắk dâng hoa, dâng hương hài cốt liệt sĩ quy tập mùa khô 2025-2026 tại Đội K51.

Giữa đại ngàn Mondulkiri hôm nay, những bước chân của Đội K51 vẫn đang tiếp tục hành trình đi tìm HCLS. Dẫu phía trước còn vô vàn gian khó, bởi những cánh rừng già vẫn còn che giấu biết bao hài cốt chưa được tìm thấy, nhưng những người lính ấy chưa bao giờ dừng lại.

Bởi họ hiểu rằng, ở một nơi nào đó giữa rừng sâu Campuchia, vẫn còn những người chiến sĩ hy sinh trên đất bạn đang chờ ngày được trở về Tổ quốc. Và chừng nào còn thông tin về liệt sĩ, chừng đó vẫn còn dấu chân Đội K51, Bộ CHQS tỉnh Đắk Lắk lặng lẽ vượt núi băng rừng, viết tiếp hành trình tri ân đầy thiêng liêng, xúc động.