Dầu châu Âu lập kỷ lục do lo ngại Mỹ hạn chế xuất khẩu diesel

Cảng Rotterdam ở Hà Lan - một trong những trung tâm dầu mỏ và nhiên liệu lớn của châu Âu. Trang thông tin của cảng Rotterdam.

Từ đầu năm 2026 đến nay, giá diesel kỳ hạn tại châu Âu đã tăng hơn gấp đôi. Ngày 24-9, chênh lệch giữa giá gasoil lưu huỳnh thấp - chuẩn tham chiếu quan trọng của thị trường diesel châu Âu - và dầu Brent lên khoảng 95 USD/thùng, mức cao kỷ lục. Khoảng cách ngày càng lớn giữa giá nhiên liệu thành phẩm và dầu thô cho thấy tình trạng thiếu diesel đang nghiêm trọng hơn nhiều so với diễn biến chung của thị trường dầu.

Trên thị trường bán lẻ, giá diesel bình quân tại 27 nước Liên minh châu Âu (EU) cũng tăng lên mức kỷ lục 2,23 euro/lít. Trước đó, ngày 15-9, giá diesel hàm lượng lưu huỳnh 10ppm tại Tây Bắc Âu lên 1.642,25 USD/tấn, còn tại Địa Trung Hải đạt 1.664,75 USD/tấn. Dù sau đó điều chỉnh, mặt bằng giá vẫn ở mức rất cao trong những ngày cuối tháng 9.

Áp lực càng lớn khi Mỹ đã trở thành một trong những nguồn cung diesel quan trọng nhất cho thị trường châu Âu. Riêng trong tháng 8, khoảng một nửa lượng diesel nhập khẩu của khu vực đến từ Mỹ, khiến bất kỳ thay đổi nào trong chính sách xuất khẩu của Washington đều có thể nhanh chóng tác động tới nguồn cung bên kia Đại Tây Dương.

Khả năng bù đắp lượng hàng từ Mỹ cũng hạn chế do các nguồn cung khác đều gặp khó khăn. Xuất khẩu diesel từ Trung Đông trong giai đoạn tháng 3 đến tháng 8-2026 giảm khoảng 50% so với cùng kỳ năm trước, trong khi Nga hạn chế xuất khẩu sau các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở lọc dầu. Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu vốn đã thiếu, các nhà nhập khẩu châu Âu sẽ phải cạnh tranh mạnh hơn để tìm hàng từ Trung Đông, châu Á và những khu vực khác nếu lượng diesel từ Mỹ giảm.

Lo ngại tại châu Âu gia tăng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 22-9 bày tỏ ủng hộ khả năng hạn chế xuất khẩu diesel nhằm giữ thêm nhiên liệu cho thị trường trong nước. Người phát ngôn Ủy ban châu Âu Olof Gill cho rằng những biện pháp có thể ảnh hưởng tới thị trường chung cần được trao đổi giữa các đối tác, đồng thời cảnh báo việc gián đoạn nguồn cung có thể gây tác động tiêu cực cho cả Mỹ và EU.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 24-9 cũng cảnh báo việc hạn chế hoặc cấm xuất khẩu diesel của Mỹ có thể khiến nguồn cung nhiên liệu toàn cầu thêm thắt chặt, qua đó đẩy giá diesel và các sản phẩm liên quan lên cao hơn.

Phản ứng từ Brussels và Paris cho thấy mối lo không chỉ nằm ở lượng diesel châu Âu mua trực tiếp từ Mỹ, mà còn ở nguy cơ một nguồn cung lớn rút khỏi thị trường trong lúc dư địa thay thế đã thu hẹp đáng kể.

Washington đến nay chưa áp dụng lệnh cấm xuất khẩu diesel toàn diện. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết chính quyền đang xem xét các biện pháp tự nguyện thay vì áp dụng ngay một lệnh cấm, đồng thời ngày 24-9 liên hệ với lãnh đạo một số tập đoàn lọc dầu lớn để thăm dò khả năng phối hợp hạn chế xuất khẩu.

Việc giữ lại thêm diesel được kỳ vọng giúp tăng lượng nhiên liệu sẵn có tại Mỹ trong bối cảnh giá trong nước tăng mạnh, qua đó giảm sức ép đối với vận tải, nông nghiệp và logistics. Tuy nhiên, lượng diesel không xuất sang châu Âu cũng đồng nghĩa thị trường này phải tìm nguồn hàng khác trong điều kiện nguồn cung toàn cầu đang thiếu hụt.

Tổng hợp