Làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ toàn cầu chưa dừng lại

Ảnh minh họa - Ảnh: NYSE.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài tăng lên mức cao nhất hơn 20 năm trong phiên giao dịch ngày thứ Năm (24/9), trong làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ trên toàn cầu do lo ngại giá năng lượng cao, tăng trưởng kinh tế bền bỉ và chi tiêu chính phủ tăng mạnh sẽ dẫn tới lạm phát cao dai dẳng.

Thị trường trái phiếu toàn cầu đã chịu áp lực bán liên tục trong nhiều tháng trở lại đây, sau khi cuộc chiến tranh ở Vùng Vịnh nổ ra và đẩy giá năng lượng tăng dữ dội. Giá trái phiếu giảm sâu đã đẩy lợi suất lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.

Trong tháng 9 này, mối lo ngại của nhà đầu tư trái phiếu càng lớn hơn khi đà bán tháo tại Mỹ - thị trường trái phiếu chính phủ lớn và có ảnh hưởng nhất thế giới - diễn ra mạnh mẽ hơn.

Trong phiên 24/9, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng khoảng 10 điểm cơ bản, đạt 5,501%, cao nhất kể từ tháng 6/2004. Lợi suất của kỳ hạn 10 năm tăng hơn 10 điểm cơ bản, lên mức 5,223%, cao nhất kể từ tháng 6/2007.

Cho đến nay, giới đầu tư nói chung vẫn trụ vững được trước đà tăng chóng mặt của lợi suất, nhờ vào sự bền bỉ của tăng trưởng kinh tế, lợi nhuận doanh nghiệp tăng mạnh và làn sóng chi tiêu khổng lồ, dẫn đầu là hoạt động đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Chỉ số Nasdaq - thước đo tập trung nhiều cổ phiếu công nghệ - đã đóng cửa ở mức cao kỷ lục trong phiên ngày 22/9.

Tuy nhiên, việc lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm vượt mốc 5% trong tháng này - mức chỉ xuất hiện thoáng qua trong những thập kỷ gần đây - đang khiến nhà đầu tư hướng sự chú ý đến mốc 6% như một ngưỡng "đau đớn" tiếp theo có thể xuất hiện và gây chấn động thị trường tài chính cũng như cộng đồng doanh nghiệp Mỹ.

Ở mức lợi suất như vậy, chi phí vay vốn có thể bắt đầu gây áp lực lớn lên người tiêu dùng. Do lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng, lãi suất khoản vay thế chấp nhà kỳ hạn 30 năm với lãi suất cố định tại Mỹ hiện đã tăng gần 1,5 điểm phần trăm so với trước khi chiến tranh Mỹ - Iran bắt đầu, đạt 7,45% vào ngày 24/9, cao nhất trong 2 năm qua.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng 0,7 điểm phần trăm kể từ cuộc họp chính sách của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) vào tháng 6 và tăng 1,25 điểm phần trăm nếu so với thời điểm đầu tháng 3.

"Phần lớn mức tăng của lợi suất kể từ tháng 3 bắt nguồn từ việc thay đổi kỳ vọng về chính sách của Fed, và phần còn lại là kết quả của sự kết hợp giữa kỳ vọng tăng trưởng cao hơn và giá dầu tăng”, ông Gennadiy Goldberg, trưởng bộ phận chiến lược lãi suất Mỹ tại ngân hàng đầu tư TD Securities, nhận định trong một báo cáo.

Các dữ liệu hoạt động kinh doanh gần đây cho thấy tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ của Mỹ và áp lực lạm phát gia tăng, qua đó làm tăng khả năng Fed sẽ tiếp tục nâng lãi suất. Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn ngắn như kỳ hạn 2 năm biến động theo kỳ vọng về lãi suất Fed, còn lợi suất kỳ hạn 30 năm lại phản ánh mức độ sẵn lòng của nhà đầu tư trong việc mua nợ của Chính phủ Mỹ trong những năm tới.

"Chúng ta đang chứng kiến sự điều chỉnh định giá đối với nhiều yếu tố, gồm tăng trưởng kinh tế Mỹ vẫn duy trì sự bền bỉ. Đây là một lý do tích cực hơn để giải thích cho việc lợi suất trái phiếu chính phủ, một tài sản vốn được coi là không có rủi ro, tăng cao", ông Zachary Griffiths, trưởng bộ phận chiến lược vĩ mô và trái phiếu hạng đầu tư tại công ty CreditSights nhận định với hãng tin Reuters.

Phát biểu ngày 24/9, Chủ tịch Fed chi nhánh New York, ông John Williams, nhận định nền kinh tế Mỹ đang thể hiện "sự bền bỉ đáng kinh ngạc".

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm - Nguồn: Reuters.

Các nền kinh tế lớn nhất thế giới đang phải đối mặt với gánh nặng trả lãi nợ công gia tăng trong bối cảnh nhu cầu chi tiêu tăng mạnh. Cơ quan quản lý tài chính của Đức hôm ngày 24/9 dự báo nợ của Chính phủ liên bang sẽ đạt mức kỷ lục 525,5 tỷ euro, tương đương 598 tỷ USD, trong năm 2026 và tiếp tục tăng trong năm tới, chủ yếu do nhu cầu đảo nợ các khoản vay cũ và ngân sách cho các khoản chi đặc biệt.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm đã có lúc vượt mốc 3,6% trong tháng này, mức cao nhất trong vòng 17 năm qua.

Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản cũng chạm mức cao nhất kể từ năm 1996 trong phiên 24/9.

Gần đây, Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent đã thực hiện các biện pháp đặc biệt nhằm kiềm chế chi phí đi vay của Chính phủ Mỹ đang tăng cao, bao gồm can thiệp mua đồng yên để ngăn giới chức Nhật bán trái phiếu kho bạc Mỹ để bảo vệ tỷ giá đồng nội tệ, hay mở rộng chương trình mua lại trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 20 và 30 năm. Tuy nhiên, các biện pháp này không mang lại hiệu quả không đáng kể và lợi suất vẫn tiếp tục leo thang.

Mỹ hiện là nước có lợi suất trái phiếu chính phủ thuộc hàng cao nhất trong nhóm 7 nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7).

"Trái phiếu kho bạc Mỹ đang phải cạnh tranh với các tài sản khác trên thị trường để thu hút người mua, vì vậy câu hỏi đặt ra là liệu lợi suất có thể tăng cao đến mức nào nữa?" ông Hank Calenti, chiến lược gia thị trường toàn cầu tại công ty SMBC, nói với Reuters.