Đâu là những rủi ro khi Iran rải thủy lôi tại 'yết hầu dầu mỏ' - eo biển Hormuz?

Tàu thương mại neo đậu ngoài khơi bờ biển thành phố Dubai, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất UAE khi hệ thống hàng hải bị gián đoạn tại eo biển Hormuz, ngày 2/3/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Nguy cơ tê liệt tuyến vận tải dầu quan trọng nhất thế giới

Eo biển Hormuz là cửa ngõ chiến lược nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, nơi mỗi ngày có hàng chục tàu chở dầu khổng lồ đi qua. Khi Iran tấn công tàu thuyền và rải thủy lôi trong khu vực, tuyến hàng hải này trở nên cực kỳ nguy hiểm, buộc nhiều tàu thương mại phải tạm ngừng di chuyển.

Theo trang CNN, các nhà phân tích ước tính khoảng 15 triệu thùng dầu thô mỗi ngày cùng 4,5 triệu thùng sản phẩm dầu tinh chế đang bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư do tàu không thể rời khu vực. Điều này khiến các kho chứa dầu tại các nước vùng Vịnh nhanh chóng đầy lên và gây sức ép lớn lên chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Ngay cả trong thời bình, việc điều hướng qua eo biển Hormuz vốn đã khó khăn vì luồng tàu hẹp và mật độ giao thông cao. Sự xuất hiện của thủy lôi khiến rủi ro tai nạn hoặc nổ mìn tăng mạnh, làm cho việc khôi phục tuyến vận tải càng trở nên phức tạp.

Nguy cơ leo thang xung đột quân sự

Theo các nguồn tin tình báo Mỹ, Iran đã triển khai hàng chục quả thủy lôi trong khu vực và vẫn duy trì phần lớn lực lượng tàu nhỏ cùng tàu rải mìn. Tehran đang dựa nhiều vào chiến thuật tác chiến bất đối xứng, sử dụng thủy lôi, xuồng cảm tử và tên lửa ven bờ để gây sức ép với đối phương.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) còn có khả năng kết hợp nhiều loại vũ khí cùng lúc để tạo thành “vòng vây” nguy hiểm đối với tàu thuyền đi qua eo biển. Một nguồn tin Mỹ thậm chí mô tả khu vực này giống như “Thung lũng Tử thần” đối với hoạt động hàng hải.

Căng thẳng đã bộc lộ rõ khi IRGC tuyên bố nổ súng vào tàu hàng treo cờ Thái Lan Mayuree Naree khi con tàu cố vượt qua eo biển, gây nổ trong phòng máy và khiến ba thủy thủ mất tích. Cùng thời điểm, tàu Express Rome treo cờ Liberia cũng bị trúng đạn từ phía Iran.

Những vụ việc này làm gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa Iran với lực lượng Mỹ và các nước phương Tây đang hiện diện tại khu vực.

Nguy cơ sốc dầu và suy giảm kinh tế toàn cầu

Tác động lớn nhất của việc phong tỏa eo biển Hormuz nằm ở thị trường năng lượng. Nếu dòng chảy dầu qua tuyến đường này bị gián đoạn trong thời gian dài, nguồn cung toàn cầu có thể giảm mạnh.

Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco cảnh báo việc vận chuyển dầu qua eo Hormuz bị đình trệ có thể gây hậu quả thảm khốc cho thị trường năng lượng. Giá dầu thế giới trong trường hợp đó có thể tăng mạnh, kéo theo lạm phát và rủi ro suy giảm kinh tế ở nhiều quốc gia.

Mỹ từng cân nhắc triển khai tàu chiến hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển. Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa hải quân Mỹ phải đối mặt trực tiếp với nguy cơ tấn công từ thủy lôi, xuồng cảm tử hoặc tên lửa ven bờ của Iran.

Hình ảnh eo biển Hormuz được quan sát từ vệ tinh. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Bài học từ tiền lệ lịch sử

Việc rải thủy lôi tại eo biển Hormuz không phải là lần đầu xảy ra. Trong chiến tranh Iran - Iraq những năm 1980, cả hai nước từng tấn công tàu chở dầu của nhau trên Vịnh Ba Tư.

Năm 1988, một quả thủy lôi của Iran đã đánh trúng tàu chiến Mỹ USS Samuel B. Roberts, gây hư hại nghiêm trọng. Washington sau đó tiến hành chiến dịch quân sự trả đũa, phá hủy hoặc đánh chìm nhiều tàu chiến và cơ sở dầu khí của Iran.

Tiền lệ này cho thấy bất kỳ sự cố nào tại eo biển Hormuz cũng có thể nhanh chóng biến thành một cuộc đối đầu quân sự lớn hơn, với hậu quả lan rộng ra toàn bộ thị trường năng lượng và kinh tế toàn cầu.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc