Dấu mốc nhân văn đặc biệt 1 tháng có 8 ca chết não hiến tạng

TS. Nguyễn Hoàng Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Điều phối Ghép tạng Quốc gia chia sẻ tại Hội nghị.

Bước chuyển biến rõ nét

Ngày 3/8, tại hội nghị "Đẩy mạnh thông tin về hiến, ghép mô, tạng" do Trung tâm điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người (Bộ Y tế), TS. Nguyễn Hoàng Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Điều phối Ghép tạng Quốc gia cho biết: Chỉ riêng trong tháng 7/2026, cả nước đã ghi nhận 8 trường hợp người chết não hiến tặng mô, tạng, là con số cao nhất từ trước đến nay. Đây là một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt, thể hiện bước chuyển biến tích cực trong nhận thức của cộng đồng về hiến tặng mô, tạng sau khi qua đời.

Từ nghĩa cử cao đẹp của 8 người hiến tạng, đã cứu giúp được nhiều bệnh nhân suy mô tạng, nhiều trái tim đã tiếp tục đập, nhiều lá gan, quả thận, lá phổi, giác mạc và nhiều mô, tạng khác đã được ghép thành công, mang lại cơ hội hồi sinh cho rất nhiều bệnh nhân trên cả nước.

Đây không chỉ là những con số thống kê mà là minh chứng sinh động cho sự lan tỏa mạnh mẽ của tinh thần nhân ái, mà kết quả của sự nỗ lực bền bỉ của nhiều lực lượng: Sự quan tâm của Bộ Y tế, sự vào cuộc của các bệnh viện đã chủ động phát hiện, tư vấn và vận động hiến tạng; đội ngũ y bác sĩ không quản ngày đêm thực hiện công tác hồi sức, đánh giá, lấy, vận chuyển và ghép tạng trong thời gian ngắn nhất.

Theo đó, Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia cùng mạng lưới điều phối trên toàn quốc đã khẩn trương kết nối các đơn vị để phân bổ nguồn tạng công bằng, minh bạch và hiệu quả, sự đồng hành của các cơ quan truyền thông trong việc nâng cao nhận thức xã hội về hiến tặng mô, tạng.

Trong thời gian tới, Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Y tế, các bệnh viện và các cơ quan liên quan để mở rộng mạng lưới điều phối, tăng cường truyền thông, tổ chức chương trình đào tạo, hoàn thiện quy trình chuyên môn và hệ thống pháp luật để thúc đẩy lĩnh vực hiến và ghép mô tạng.

Hoàn thiện về pháp luật

Theo TS. Nguyễn Hoàng Phúc, thời gian gần đây, số lượng người chết não hiến tạng có sự tăng trưởng ấn tượng; nếu năm 2024 có 41 ca chết não hiến tạng; thì đến năm 2025 con số này tăng lên 66 ca, và chỉ tính 8 tháng đầu năm 2026 đã có 46 ca. Mặc dù con số hiến tạng tăng lên, tuy nhiên, nguồn tạng hiện nay vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế khi vẫn còn danh sách hàng nghìn bệnh nhân vẫn đang mòn mỏi chờ được ghép tạng. Để phát triển phong trào hiến tạng, việc hoàn thiện hành lang pháp lý là vô cùng quan trọng.

Về việc sửa đổi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác đang được Bộ Y tế hoàn thiện, TS. Nguyễn Hoàng Phúc cho biết: Luật hiện hành đã tạo ra hành lang pháp lý cho lĩnh vực hiến, ghép mô, tạng; nhưng hiện tại cần điều chỉnh để đáp ứng thực tiễn. Hiện Bộ đã trình 8 chính sách liên quan dự án Luật sửa đổi; trong đó, có những nội dung đưa vào Luật, có những nội dung có thể đưa vào các Nghị định, Thông tư, nhằm tăng cường nguồn tạng và tạo hành lang pháp lý hiệu quả hơn.

Trong đó, Bộ Y tế đề xuất mở rộng độ tuổi hiến tạng (hiện đang quy định là người dưới 18 tuổi); đề xuất tiếp nhận mô tạng từ người hiến là trẻ em dưới 18 tuổi nếu trước khi qua đời người đó có ý nguyện và được gia đình đồng thuận. Điều này giúp giải quyết nhu cầu ghép tạng rất lớn ở trẻ em hiện nay; nâng độ tuổi người hiến sống không cùng huyết thống.

Bộ Y tế đề xuất bổ sung quy định về "chết tuần hoàn" (chết tim). Ngoài chết não, việc bổ sung điều kiện chết tim sẽ giúp mở rộng đáng kể nguồn tạng hiến.

Bên cạnh đó, đề xuất thiết lập cơ chế tài chính bền vững; ngân sách nhà nước và bảo hiểm y tế sẽ chi trả các chi phí liên quan đến truyền thông, tư vấn, hồi sức, chẩn đoán chết não và vận chuyển mô tạng. Điều này giúp các bệnh viện hiến và ghép không phải lo lắng về gánh nặng tài chính.

Với gia đình người hiến tạng, Bộ Y tế cũng đề xuất chính sách ưu tiên quyền lợi cho gia đình người hiến như: Người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người hiến tạng chết não sẽ được ưu tiên đưa vào danh sách chờ ghép quốc gia nếu chẳng may họ bị suy tạng.

Bộ Y tế cũng đề xuất về thứ tự ưu tiên ghép tạng là ưu tiên cao nhất cho các trường hợp cấp cứu, ưu tiên trẻ em (nếu cùng là ca cấp cứu thì trẻ em được ưu tiên trước).

Bên cạnh đó, vấn đề chuyển đổi số trong điều phối cũng được nhấn mạnh; đẩy mạnh tin học hóa để tiếp cận và điều phối tạng kịp thời trên phạm vi cả nước ngay khi có ca chết não hoặc chết tuần hoàn.

Đặc biệt, để chống thương mại hóa trong lĩnh vực hiến – ghép tạng, ngành y tế khẳng định nguyên tắc phi lợi nhuận và nhân văn xuyên suốt.

“Tạng hiến là vô giá, việc điều phối phải công khai, minh bạch thông qua hệ thống quốc gia. Việc điều phối dựa trên nguyên tắc tạng hiến phải đến với người cần nhất, xứng đáng nhất và phù hợp nhất. Đặc biệt, ý nghĩa nhân văn việc đề xuất cho phép trẻ em dưới 18 tuổi hiến tạng không chỉ giúp cứu sống các bệnh nhi khác mà còn được nhìn nhận dưới góc độ xã hội giúp trẻ em cũng có thể thực hiện nghĩa cử cao đẹp cứu người”, TS. Nguyễn Hoàng Phúc chia sẻ.