Đầu năm Bính Ngọ, về đền Bạch Mã cầu may và nghe chuyện ngựa trắng dựng thành

Giữa dòng người tấp nập trên phố Hàng Buồm, đền Bạch Mã (số 76 Hàng Buồm) hiện lên với vẻ cổ kính, trang nghiêm. Chỉ vài bước qua cổng đền, không gian như tách khỏi nhịp ồn ào bên ngoài: tĩnh mịch, trong lành, khiến nhiều người chậm lại, chỉnh lại nén hương trên tay, khẽ khấn một năm mới hanh thông.

Tượng Bạch Mã trưng bày trong đền

Những ngày đầu năm Bính Ngọ 2026, đây là điểm đến quen thuộc của người Hà Nội và du khách thập phương. Có người đến để cầu bình an, may mắn; có người lại muốn “đi một vòng tứ trấn” như một cách mở đầu năm mới bằng trải nghiệm văn hóa – lịch sử của Thăng Long.

Về “trấn Đông” xin lộc đầu năm, nghe chuyện nghìn năm đất kinh kỳ

Đền Bạch Mã là một trong “Thăng Long tứ trấn”, giữ vị trí trấn phía Đông kinh thành Thăng Long xưa. Ngôi đền thờ thần Long Đỗ – vị thần gắn với núi Nùng, được xem là nơi tiếp nhận khí thiêng sông núi của kinh đô.

Chị Hòa, một du khách từ Nhật Bản về thăm quê, cho biết đây là lần đầu chị đặt chân đến đền Bạch Mã. “Tôi đã nghe nhiều về đền Bạch Mã, nhưng đến tận nơi mới cảm nhận rõ không khí linh thiêng ở đây. Đứng trong một ngôi đền gắn với chiều sâu lịch sử của Thăng Long, tôi thấy rất đặc biệt. Không chỉ là cầu may, mà còn là cảm giác được chạm vào những lớp trầm tích văn hóa của Hà Nội”, chị Hòa nói.

Cũng chọn đền Bạch Mã trong chuyến du xuân, anh Luân (34 tuổi, kỹ sư IT) kể mình biết đến ngôi đền qua mạng xã hội. “Đây là một trải nghiệm văn hóa thú vị trong chuyến đi du xuân năm nay”, anh nói, rồi xin thêm vài phút đứng lặng trước ban thờ để “tự nhắc mình bình tĩnh, bền bỉ” cho một năm mới.

Ngôi đền được trang trí vào Tết Bính Ngọ 2026

Không chỉ người trẻ, nhiều du khách quốc tế khi dạo phố cổ cũng ghé vào vãn cảnh. Trên trang cá nhân, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki từng chia sẻ việc đến thăm “ngôi đền thờ chú ngựa bạch” trong không khí Việt Nam rộn ràng chuẩn bị Tết âm lịch, và cầu mong những điều may mắn tốt đẹp nhất trong năm 2026.

Theo tài liệu của Ban quản lý đền Bạch Mã, ngôi đền còn gắn với câu chuyện thời đất nước bị nhà Đường đô hộ: viên quan Cao Biền đắp thành Đại La nhưng đất liên tục sụt lở, thấy thần Long Đỗ linh hiển nên dùng bùa phép trấn yểm. Tuy nhiên, sấm sét nổi lên “đánh tan mọi thứ”, khiến Cao Biền hiểu không thể khuất phục, rồi lập đền thờ để cầu sự phù hộ. Những câu chuyện ấy được kể lại qua lời hướng dẫn, qua tấm bia, qua cách người ta vẫn kính cẩn gọi nơi đây là “đất thiêng” của kinh thành.

Dấu vó ngựa trắng và nếp kiến trúc còn nguyên trong phố cổ

Đền Bạch Mã gắn với truyền thuyết dựng thành của vua Lý Thái Tổ. Năm 1010, nhà vua dời đô từ Hoa Lư về Đại La, khi xây dựng kinh thành Thăng Long thì công trình nhiều lần hoàn thành rồi lại sụp đổ. Vua sai người tới đền cầu thần, rồi thấy một con ngựa trắng từ trong đền phi ra, đi một vòng quanh khu đất; dấu chân đến đâu, nhà vua cho đắp thành theo đến đó và từ đó công trình không còn đổ sập. Vì vậy, thần được phong làm Thành hoàng Thăng Long, và hình tượng “bạch mã” trở thành biểu trưng linh thiêng của đền.

Không gian tại đền Bạch Mã tĩnh mịch, trong lành

Trải qua nhiều lần trùng tu, đặc biệt là đợt tôn tạo lớn năm 1839, ngôi đền hiện nay mang dấu ấn kiến trúc thời Nguyễn với bố cục hài hòa trên một trục chính. Điểm dễ nhận ra là hệ thống mái vòm “vỏ cua” nối liền các tòa nhà, tạo không gian liên hoàn, rộng và thoáng. Phương đình nổi bật với hoa văn, mảng chạm tinh xảo; khu đại bái có bộ khung gỗ “chồng rường, giá chiêng”, trang trí họa tiết mây lửa, hoa lá.

Ở cung cấm, tượng thần Long Đỗ ngồi uy nghi trên ngai, đầu đội mũ bình thiên; toàn thân phủ vải đỏ, chỉ để lộ gương mặt. Tượng ngựa trắng đặt tại khu vực trung cung trong tư thế đứng; đai, cương, yên ngựa sơn son thếp vàng, gợi cảm giác về uy linh và sự che chở theo quan niệm dân gian.

Cùng với đền Voi Phục (trấn Tây), đền Quán Thánh (trấn Bắc) và đền Kim Liên (trấn Nam), đền Bạch Mã hợp thành “Thăng Long tứ trấn”, như một vòng bảo vệ biểu tượng cho kinh thành xưa. Ngày nay, theo Ban quản lý đền, di tích vẫn giữ cấu trúc truyền thống nhưng được sắp xếp theo mô thức “Tam nguyên đồng hóa”: ban thờ Bạch Mã Đại Vương ở trung tâm, đồng thời bổ sung không gian thờ Phật và Mẫu, phản ánh sự giao thoa tín ngưỡng trong đời sống tâm linh người Việt.

Nhiều người đến đền thường xin lộc hoặc xoa vào tượng ngựa thần với niềm tin cầu sức khỏe, sự dẻo dai và tinh thần minh mẫn. Đền thường đông khách nhất vào dịp đầu năm và cuối năm: đầu năm cầu may, cuối năm lễ tạ. Đại diện Ban quản lý cho hay, hằng năm vào ngày 13.2 âm lịch, lễ hội đền Bạch Mã được tổ chức và thu hút đông đảo người dân, du khách.

Một dấu mốc quan trọng khác là ngày 18.1.2022, “Thăng Long tứ trấn” – trong đó có đền Bạch Mã – được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt, khẳng định giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng.

Giữa nhịp sống sôi động của khu phố cổ, đền Bạch Mã vẫn lặng lẽ như một chứng nhân. Ngày xuân, người ta đến đây không chỉ để “xin may”, mà còn để chạm vào một lát cắt Thăng Long nghìn năm: nơi mỗi nén hương, mỗi câu khấn đều đi cùng ký ức về đất kinh kỳ.

Nguyễn Tuyết