Đầu năm về cố đô Huế ngắm tranh Làng Sình

Nằm cách trung tâm TP Huế khoảng 9km xuôi theo dòng sông Hương, làng Lại Ân, phường Dương Nổ (xã Phú Mậu cũ), nơi được xem như "cái nôi" của môn vật cố đô, từ lâu còn nổi tiếng xa gần với nghề làm tranh dân gian.

Nghệ nhân Kỳ Hữu Phước (79 tuổi) chia sẻ: Để có được một bức tranh dân gian Làng Sình hoàn chỉnh phải trải qua rất nhiều công đoạn như tìm nguồn nguyên liệu chủ yếu là giấy dó, bản mộc để in từng tờ bằng khuôn gỗ, nguyên liệu để tô màu như bột hồ điệp. Theo đó, màu được pha chế từ các nguồn nguyên liệu tự nhiên như lá cây, tro, gạch... Những nguyên liệu này hiện nay rất khó tìm, phải lặn lội đi xa mới tìm được.

Đặc biệt trên khuôn gỗ được gọi là bản khắc gỗ (mộc bản), thường làm bằng gỗ kiền, gỗ thị hoặc gỗ mít có họa tiết trang trí tượng trưng cho 12 con giáp.

Cơ sở làm tranh nghệ nhân Kỳ Hữu Phước

Đối tượng tranh Làng Sình được làm ra với các nhóm chính: Nhóm tranh nhân vật, công trình để thờ cúng gồm tượng Bà, tượng Đế, tượng Chùa và tượng Ngang được dán quanh năm trên bàn thờ. Nhóm tranh còn lại vẽ người thường, với hình đàn ông hay đàn bà còn gọi là ảnh Xiêm và ảnh trẻ nam, nữ.

Ngoài ra còn có loại ảnh ông Điệu, ông Đốc và Tờ bếp... được đốt đi sau khi cúng. Tranh đồ vật vẽ các thứ áo, tiền và dụng cụ để đốt cho người cõi âm gồm áo ông, áo bà, áo binh, tiền, cung tên, dụng cụ gia đình… thường là tranh cỡ nhỏ. Tranh súc vật (gia súc, ngoài ra còn có voi, cọp và tranh 12 con giáp) để cúng chuồng.

Nếu trước đây tranh Làng Sình chủ yếu chỉ phục vụ thờ cúng, tín ngưỡng, thì nay ngoài tranh thờ cúng còn có thêm thể loại tranh trang trí, với các chủ đề như tranh Bát âm, tranh mùa màng, tranh sinh hoạt.

Bản mộc in sẵn 12 con giáp để in tranh

Tranh Làng Sình được tạo tác dựa trên 5 màu sắc chủ đạo: màu đỏ từ rễ cây vang; xanh lục từ các bộ phận của cây dành; màu vàng từ lá cây đung; màu tím từ quả mồng tơi; màu cam từ gạch ngói cổ bị hỏng, vỡ.

Do tranh Sình có đặc điểm là khi tô màu, mỗi vị trí trên bức tranh đều có một màu cố định nên việc phân công như vậy sẽ dễ dàng hơn trong việc làm tranh. Sau khi làm tranh xong, người dân chở tranh ra khỏi làng để bán, có những người chở đi rất xa, lên chợ phố hay các chợ trên toàn tỉnh. Ngoài đi bỏ mối ở chợ, tranh Làng Sình cũng được người dân đem đi bán dạo.

Ngày nay để phục vụ bảo tồn và quảng bá, nghệ nhân sẽ hướng dẫn du khách tham quan trực tiếp trải nghiệm các công đoạn để in ra một bức tranh dân gian Làng Sình.

Tranh nhân vật và những tranh khác được làm mẫu

Những bức tranh vừa mới được in

Giai đoạn phơi tranh là giai đoạn khó nhất

Hòa Khánh