Đầu tàu kinh tế TP.HCM không thể tiếp tục chạy nhanh nếu trên 'đường ray cũ'

Góp ý Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM, TS Đinh Hồng Kỳ - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), Chủ tịch Công ty Secoin, cho rằng điều quan trọng nhất của Luật không nằm ở việc TP.HCM được thêm bao nhiêu cơ chế, mà nằm ở việc Thành phố có đủ năng lực thể chế để cạnh tranh với các siêu đô thị trong khu vực hay không.

TP.HCM đang đứng trước nghịch lý quy mô đô thị đã bước sang tầm “siêu đô thị”, nhưng mô hình quản trị vẫn mang nặng tư duy của một đô thị hành chính truyền thống. Một siêu đô thị không thể phát triển nếu mọi quyết định đều phải quay về mô hình “xin - chờ - hướng dẫn”.

Ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP.HCM.

Theo ông Kỳ, TP.HCM có 14 triệu dân, đóng góp khoảng 1/4 GDP cả nước, nhưng nếu hạ tầng, quản trị và thể chế không được “siêu kết nối”, thì quy mô lớn có thể trở thành áp lực, thay vì lợi thế.

"Dự thảo Luật có một bước tiến rất đáng chú ý, là lần đầu tiên đặt ra tư duy 'phân quyền triệt để, toàn diện' và ưu tiên áp dụng Luật Đô thị đặc biệt khi có xung đột pháp luật. Đây là tư duy rất đúng.

Tuy nhiên, vấn đề lớn hơn không còn là 'có quyền hay không', mà là quyền có đi kèm trách nhiệm thực thi hay không, và hệ thống có tạo ra động lực để người ta dám quyết hay không", ông Kỳ nói.

Phó Chủ tịch HUBA cho rằng nhiều năm qua, TP.HCM không thiếu doanh nghiệp muốn đầu tư. Không thiếu ý tưởng lớn. Không thiếu nguồn vốn xã hội. Điều thiếu là tốc độ chuyển hóa quyết định thành hành động.

Một dự án mất nhiều năm không phải vì thiếu tiền, mà vì phải rõ ai quyết, quyết trong bao lâu, nếu chậm thì ai chịu trách nhiệm.

Do vậy, Luật Đô thị đặc biệt cần chuyển mạnh từ tư duy “kiểm soát quy trình” sang “quản trị theo kết quả”. Thay vì quản lý bằng hồ sơ giấy và thủ tục phân mảnh, TP.HCM cần được phép xây dựng một nền hành chính số thực chất; có một hệ dữ liệu dùng chung; một đầu mối xử lý. Và phải có cơ chế truy trách nhiệm theo thời hạn xử lý công việc.

Đặc biệt, cần chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu và mức độ tuân thủ. Doanh nghiệp tuân thủ tốt phải được giảm thanh tra; dữ liệu đã có thì không yêu cầu nộp lại. Thủ tục quá hạn phải có cơ chế mặc nhiên chấp thuận hoặc giải trình trách nhiệm.

Doanh nhân Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Công ty Secoin phát biểu sáng 27/5..

Doanh nhân này cũng cho rằng Luật Đô thị đặc biệt cần nhìn TP.HCM như một hệ sinh thái phát triển vùng, thay vì một địa giới hành chính độc lập.

Các vấn đề như metro, logistics, trung tâm tài chính, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, chống ngập, phát triển kinh tế biển đều đã vượt khỏi phạm vi của riêng TP.HCM. Nếu không có thiết chế điều phối vùng đủ mạnh sẽ tiếp tục đầu tư cắt khúc, hạ tầng thiếu đồng bộ và chi phí logistics cao kéo dài.

Ông Kỳ đề xuất Luật nên có hẳn một chương, hoặc một mục riêng về cơ chế thử nghiệm chính sách có kiểm soát, với 5 nhóm cơ chế cụ thể. Bao gồm sandbox theo không gian địa lý: có thể chọn một vùng để triển khai thử trước như tại Thủ Thiêm, Cần Giờ, Cái Mép Hạ, hoặc chọn một TOD điển hình...

Sandbox theo ngành nghề mới có thời hạn (fintech, tài sản số, xe tự hành, y tế số, logistics không giấy tờ,...)

Có cơ chế “miễn trừ pháp lý có kiểm soát”: doanh nghiệp thử nghiệm được miễn một số thủ tục pháp lý có giới hạn.

Có cơ chế “thử nghiệm thất bại nhưng không bị hình sự hóa” và cơ chế đánh giá theo dữ liệu thời gian thực, cho phép TP.HCM được phép dùng dữ liệu số thời gian thực, quản trị đô thị, AI phân tích rủi ro, đánh giá tác động liên tục.

"Nếu Luật chỉ dừng ở việc bổ sung thêm vài cơ chế ưu đãi thì đầu tàu kinh tế TP.HCM có thể sẽ tiếp tục chạy nhanh, nhưng trên “đường ray cũ”.

Nhưng nếu Luật tạo được quyền tự chủ thực chất, cơ chế ra quyết định nhanh, nền hành chính số dựa trên dữ liệu và môi trường thể chế đủ mở cho đổi mới sáng tạo, thì TP.HCM có cơ hội chuyển sang một “đường ray phát triển mới” cho giai đoạn vài thập niên tới", ông Kỳ khẳng định.

TP.HCM gấp rút hoàn thiện Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt để trình Quốc hội tại kỳ họp tới.

Phát biểu với các doanh nghiệp tại buổi lấy ý kiến doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế trong và ngoài nước về Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt sáng 27/5, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP.HCM, cho rằng việc xây dựng đạo luật này là cơ hội lớn để TP.HCM tạo đột phá phát triển, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Đây là giai đoạn đặc biệt quan trọng, mở ra cơ hội để thành phố tạo nên những đột phá lớn trong tương lai.

Ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngành nghề rất quan trọng, vì là lực lượng đóng vai trò then chốt đối với sự phát triển kinh tế của thành phố cũng như của cả nước.

TP.HCM có truyền thống đổi mới, năng động, sáng tạo, và từng duy trì tốc độ tăng trưởng 2 con số trong suốt 5 nhiệm kỳ liên tiếp, từ giai đoạn 1991-2010. Tuy nhiên, 3 nhiệm kỳ gần đây, đà tăng trưởng chậm lại và xuất hiện dấu hiệu giảm tốc.

Từ 2025, tình hình kinh tế bắt đầu khởi sắc trở lại, đặc biệt quý I/2026 đã có chuyển biến tích cực, khi GRDP tăng 8,27%. Ông Được cho rằng kết quả này có sự đóng góp quan trọng từ các cơ chế đặc thù mà Trung ương, Quốc hội cho phép TP.HCM áp dụng thời gian qua, như Nghị quyết 98, Nghị quyết 260 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù.

"Tuy nhiên, cơ chế đặc thù hiện nay vẫn có giới hạn nhất định, chưa tạo được niềm tin dài hạn cho cộng đồng doanh nghiệp. Việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo nền tảng pháp lý ổn định, bền vững hơn cho môi trường đầu tư.

Bộ Chính trị cũng đã ban hành Nghị quyết 09 về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới. Cùng với việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, TP.HCM sẽ có cơ hội rất lớn để bứt phá, phát triển nhanh, bền vững và đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số", Chủ tịch UBND TP.HCM khẳng định.

"Quyền mơ ước thì không ai đánh thuế”, ông Được nói và cho rằng các doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề cần mạnh dạn đóng góp ý tưởng, kể cả những đề xuất vượt khỏi khuôn khổ các ưu đãi hiện tại, nhằm xây dựng một nền tảng thể chế đủ vượt trội, để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng, cũng như khẳng định vai trò của TP.HCM là siêu đô thị và trung tâm kinh tế lớn của cả nước.