'Dấu thiêng muôn đời' sẽ mở màn Lễ hội đền Trần Thương 2026

1.Thông tin từ tỉnh Ninh Bình cho biết, Lễ hội truyền thống đền Trần Thương và Lễ tưởng niệm 726 năm ngày mất của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 25 đến 30/9 tại Di tích quốc gia đặc biệt đền Trần Thương, xã Trần Thương, tỉnh Ninh Bình.

Một trong những điểm nhấn của lễ hội là chương trình nghệ thuật khai mạc Dấu thiêng muôn đời - Sáng ngời di sản, diễn ra tối 26/9 với nội dung tập trung khai thác lịch sử, truyền tích và đời sống văn hóa của vùng đất Trần Thương, từ đó mở rộng tới các giá trị văn hóa và hình ảnh Ninh Bình hôm nay.

Ban tổ chức chia sẻ tại hội nghị. (Ảnh: Thành Công)

Tại hội nghị triển khai lễ hội diễn ra sáng 20/9 tại xã Trần Thương, nhà biên kịch, Thạc sĩ Lê Thế Song, Tổng đạo diễn chương trình, cho biết: Dấu thiêng muôn đời - Sáng ngời di sản gồm ba chương, được xây dựng theo mạch từ lịch sử, di sản đến đời sống đương đại. Trong đó, chương I - Mạch nguồn hào khí Đông A - tái hiện những dấu ấn lịch sử, truyền tích của vùng đất Trần Thương, nổi bật là kho lương nhà Trần, truyền tích "cá Nhân Đạo, gạo Trần Thương" và hình tượng Hưng Đạo Đại vương. Chương II - Ninh Bình những ân tình sâu nặng mở rộng tới lịch sử, danh thắng, phong tục và con người Ninh Bình. Chương III - Ninh Bình khát vọng ngày mới - hướng tới nhịp sống đương đại và hình ảnh Ninh Bình đang phát triển trên nền tảng các giá trị được trao truyền.

Về hình thức dàn dựng, ê-kíp lựa chọn chất liệu dân gian đương đại, kết hợp múa hình thể, múa tương tác, âm nhạc được phối khí mới cùng ánh sáng và các phương tiện sân khấu hiện đại. Theo Tổng đạo diễn Lê Thế Song, một số tác phẩm còn sử dụng nhạc điện tử để tạo sắc thái mới nhưng vẫn dựa trên nền tảng văn hóa truyền thống.

Tổng đạo diễn Lê Thế Song (trái) nói về chương trình khai mạc

Dự kiến, khoảng 70 nghệ sĩ, diễn viên  sẽ tham gia chương trình, trong đó có các gương mặt nổi bật như NSND Thanh Ngoan, NSND Thúy Ngần, NSƯT Việt Hoàn, NSƯT Hoàng Tùng… NSƯT Tùng Dương đảm nhiệm vai trò Tổng biên đạo múa; phần âm nhạc do nhạc sĩ Bùi Tân sáng tác và phối khí.

Đặc biệt, điểm mới trong dàn dựng chương trình năm nay là việc triển khai không gian nghệ thuật dân ca trên hồ Trần Thương. Theo đạo diễn Lê Thế Song, múa tương tác  sẽ được kết hợp với đạo cụ nổi và màn hình LED, tạo nên phần biểu diễn trực tiếp trên mặt nước. Hình ảnh thuyền chở lương, sông nước, sinh hoạt chài lưới cùng những tích xưa của Trần Thương được tái hiện bằng chất liệu chèo và âm nhạc phối khí theo hướng hiện đại. Cách thể hiện này đưa những dấu ấn lịch sử, truyền tích và đời sống địa phương vào chính không gian cảnh quan của di tích.

2.Trong thời gian diễn ra, lễ hội đền Trần Thương năm 2026 quy tụ nhiều hoạt động văn hóa nghệ thuật gắn với tín ngưỡng, sinh hoạt cộng đồng và giáo dục di sản. Nổi bật trong số đó là Liên hoan Thực hành nghi lễ hầu Thánh lần thứ IX (diễn ra vào dịp tròn 10 năm *Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt* được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), chương trình trải nghiệm Hành trình theo dấu Kho lương Trần Thương, Hội thi Em yêu lịch sử quê hương đền Trần Thương lần thứ VII, giao lưu trống hội, hội thi nấu cỗ cúng dâng Thánh, lễ thả đèn hoa đăng cùng các trò chơi dân gian.

Nghệ nhân dân gian Phạm Hải Hưng (phải) phát biểu

Theo Nghệ nhân dân gian Phạm Hải Hưng, Thủ nhang đền Trần Thương, lễ hội này là sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng đã gắn bó lâu đời với cộng đồng địa phương, nên việc tổ chức sẽ chú trọng gìn giữ tính tôn nghiêm và ý nghĩa của các nghi lễ, với người dân là chủ thể trực tiếp thực hành và trao truyền di sản.

Đền Trần Thương tại xã Trần Thương (Ninh Bình)

Đơn cử, một trong những hoạt động được ông Hưng nhắc tới là Liên hoan Thực hành nghi lễ hầu Thánh, diễn ra ngày 26/9 với 11 giá hầu và sự tham gia của các nghệ nhân đến từ nhiều địa phương. Các giá hầu được lựa chọn xoay quanh Đức Thánh Trần và những nhân vật trong hệ thống thờ tự nhà Trần. Theo ông Hưng, cách lựa chọn này giúp công chúng nhận diện rõ hơn hệ thống nhân vật được phụng thờ và hiểu thêm về không gian tín ngưỡng thờ Đức Thánh Trần.

Trong hội nghị sáng 20/9, ông Ngô Thanh Tuân, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình, cũng lưu ý tới việc gìn giữ những nét riêng của đền Trần Thương trong hệ thống di tích gắn với nhà Trần. Trong đó, các nghi lễ truyền thống cần giữ đúng giá trị cốt lõi, hạn chế xu hướng thương mại hóa; phần lễ được tổ chức trang trọng, gọn gàng, còn phần hội cần có nội dung văn hóa và tạo sức hấp dẫn đối với người dân, du khách.

Theo ông Ngô Thanh Tuân, sau sắp xếp đơn vị hành chính, không gian văn hóa - di sản của Ninh Bình có quy mô lớn với hệ thống di tích, lễ hội phong phú. Đền Trần Thương vì thế cũng được đặt trong yêu cầu tăng cường kết nối giữa các di tích, lễ hội và điểm đến của tỉnh. Việc giới thiệu di tích cần làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và bản sắc riêng của Trần Thương, đồng thời giữ nền nếp của lễ hội và vai trò của cộng đồng địa phương.