Dầu thô dồi dào, vì sao nhiên liệu tinh chế ở châu Á vẫn thiếu hụt?
Lượng dầu thô nhập khẩu của châu Á đang trên đà trở lại mức trước khi xảy ra xung đột Mỹ - Iran, nhưng nguồn cung các sản phẩm lọc dầu vẫn bị hạn chế và giá nhiên liệu tiếp tục phản ánh tình trạng thiếu hụt.

Nguồn cung các sản phẩm lọc dầu vẫn bị hạn chế và giá nhiên liệu tiếp tục phản ánh tình trạng thiếu hụt. (Ảnh: AFP)
Theo dữ liệu của Kpler, khu vực tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới dự kiến nhập khẩu khoảng 22,18 triệu thùng dầu thô/ngày trong tháng 6, tăng từ 20,35 triệu thùng/ngày trong tháng 5.
Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn mức trung bình 26,76 triệu thùng/ngày trong ba tháng trước cuộc tấn công nhằm vào Iran ngày 28/2 của Mỹ và Israel.
Dù vậy, mức nhập khẩu tháng 6 vẫn cao hơn đáng kể so với đáy 8 năm là 18,77 triệu thùng/ngày trong tháng 4 - thời điểm chịu ảnh hưởng mạnh nhất từ việc Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz trong xung đột.
Việc tuyến đường biển hẹp này - nơi từng vận chuyển khoảng 20% dầu thô và sản phẩm dầu tinh chế toàn cầu trước chiến sự - được mở lại có thể giúp nhiều dầu hơn đến châu Á trong tháng 7.
Cũng cần lưu ý rằng Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, vẫn hạn chế mua vào. Kpler ghi nhận lượng dầu vận chuyển bằng đường biển đến Trung Quốc trong tháng 6 mới đạt 5,76 triệu thùng/ngày.
Con số này có thể được điều chỉnh tăng trước khi kết thúc tháng do còn nhiều chuyến hàng đang được thống kê, nhưng vẫn cho thấy Trung Quốc đã cắt giảm mạnh nhập khẩu để phản ứng với giá dầu tăng cao do xung đột với Iran.
Nhập khẩu dầu đường biển của Trung Quốc trong tháng 5 giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 2/2018, chỉ đạt 6,78 triệu thùng/ngày, so với mức trung bình 11,37 triệu thùng/ngày trong ba tháng trước khi xung đột bắt đầu.
Trong khi nhập khẩu dầu thô của châu Á (không tính Trung Quốc) đang phục hồi, việc đưa nguồn cung sản phẩm lọc dầu trở lại mức trước xung đột có vẻ khó khăn hơn.
Các nhà máy lọc dầu châu Á dự kiến xuất khẩu khoảng 9,2 triệu thùng/ngày các sản phẩm chưng cất nhẹ và trung bình trong tháng 6, tăng từ 6,99 triệu thùng/ngày của tháng 5 và 6,28 triệu thùng/ngày trong tháng 4 - mức thấp nhất trong dữ liệu của Kpler từ năm 2017.
Dù đây là sự phục hồi đáng kể, lượng xuất khẩu tháng 6 vẫn thấp hơn 13% so với mức 10,56 triệu thùng/ngày trong ba tháng trước khi xung đột nổ ra hôm 28/2.
Tồn kho sản phẩm lọc dầu tại nhiều nước châu Á cũng đã bị rút xuống, khiến thị trường nhiên liệu như dầu diesel và xăng vẫn trong tình trạng khan hiếm.
Phần bù giá nhiên liệu
Điều này được phản ánh qua giá nhiên liệu trong khu vực. Dù đã giảm khỏi các mức đỉnh lập trong thời gian xung đột, giá nhiên liệu vẫn cao hơn đáng kể so với giá dầu thô.
Giá dầu Brent chuẩn toàn cầu chốt ở mức 80,57 USD/thùng ngày 19/6, cao hơn 11,2% so với ngày 27/2 và thấp hơn 36,3% so với đỉnh xung đột là 126,41 USD/thùng vào ngày 30/4.
Sản phẩm chịu ảnh hưởng mạnh nhất là nhiên liệu hàng không, do lượng tồn kho thường thấp và dễ suy giảm chất lượng hơn các loại nhiên liệu khác.
Giá nhiên liệu máy bay tại Singapore ngày 19/6 ở mức 112,49 USD/thùng, vẫn cao hơn 20,4% so với mức 93,45 USD/thùng trước khi xung đột bùng phát.
Giá gasoil - nguyên liệu cơ bản để khai thác diesel - kết thúc tuần trước ở mức 111,61 USD/thùng, tăng 22,1% so với mức 91,42 USD/thùng ngày 27/2. Giá xăng đạt 103,56 USD/thùng, cao hơn 30,6% so với mức 79,30 USD/thùng trước chiến sự.
Khi lượng dầu thô nhập về được cải thiện, các nhà máy lọc dầu châu Á nhiều khả năng sẽ nâng công suất chế biến và tăng nguồn cung sản phẩm tinh chế.
Biên lợi nhuận lọc dầu vẫn ở mức cao nhờ giá nhiên liệu tăng mạnh hơn giá dầu thô. Một nhà máy lọc dầu điển hình tại Singapore hiện thu được khoảng 11,51 USD lợi nhuận mỗi thùng, cao hơn 34% so với mức trung bình 8,59 USD/thùng trong một năm qua.
Tốc độ phục hồi nguồn cung nhiên liệu tinh chế về mức trước xung đột sẽ phụ thuộc vào việc dầu thô có tiếp tục lưu thông qua eo biển Hormuz hay không, cũng như mức độ tin tưởng của thị trường vào khả năng Mỹ và Iran duy trì thỏa thuận ngừng bắn.
Về trung hạn, việc theo dõi lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz sẽ quan trọng hơn những phát ngôn trên mạng xã hội của các bên tham chiến, dù các phát biểu này vẫn có thể ảnh hưởng đến biến động giá dầu hàng ngày, theo Reuters.












