Đầu tư cho AI: Bước đi chiến lược của nhiều doanh nghiệp
Đầu tư và ứng dụng AI là bước đi tất yếu của rất nhiều doanh nghiệp lợi nhuận tốt nhất Việt Nam. Song bài toán của doanh nghiệp không chỉ là đầu tư bao nhiêu cho công nghệ mà quan trọng hơn là năng lực vận hành, quản lý, khai thác hiệu quả để biến khoản đầu tư lớn này thành hiệu quả kinh doanh.
AI nổi lên như một mũi nhọn đầu tư mới khi 71,4% doanh nghiệp dự kiến gia tăng đầu tư cho AI. Ảnh: TL
Chủ đích biến AI thành lợi thế cạnh tranh
Bước sang năm 2026, đầu tư công nghệ đang cho thấy sự dịch chuyển rõ nét trong chiến lược ưu tiên của cộng đồng doanh nghiệp lợi nhuận tốt nhất Việt Nam. Theo kết quả khảo sát vừa được công bố, 86,7% doanh nghiệp dự kiến gia tăng ngân sách đầu tư công nghệ so với năm 2025, trong đó 66,7% tăng đáng kể và 20,% tăng nhẹ; đặc biệt, không có doanh nghiệp nào dự kiến cắt giảm.
Từ một khoản chi phục vụ số hóa hay nâng cấp hệ thống, công nghệ đang dần được nhìn nhận như một khoản đầu tư chiến lược, gắn với năng lực cạnh tranh và dư địa tăng trưởng.
Trong đó, AI nổi lên như một mũi nhọn đầu tư mới khi 71,4% doanh nghiệp dự kiến gia tăng đầu tư cho AI, trong khi 73,3% nhận định AI sẽ có ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong 12 tháng tới.
02 chỉ dấu này cho thấy AI đang nhanh chóng được đưa ra khỏi phạm vi thử nghiệm để bước vào bài toán phân bổ nguồn lực dài hạn với kỳ vọng tác động trực tiếp tới cách doanh nghiệp vận hành, ra quyết định và tạo giá trị.
Theo kết quả khảo sát vừa được tiến hành tháng 8/2026, các hoạt động được doanh nghiệp ưu tiên ứng dụng AI trong chuỗi giá trị của mình gồm: Phân tích dữ liệu, dự báo nhu cầu và hỗ trợ ra quyết định (39,4% số doanh nghiệp lựa chọn); Sản xuất, vận hành và tự động hóa quy trình (36,4%); Marketing, truyền thông và xây dựng thương hiệu (33,3%); Nghiên cứu và phát triển (R&D), đổi mới sản phẩm, dịch vụ (30,3%); Quản trị doanh nghiệp (24,2%); Chăm sóc và nâng cao trải nghiệm khách hàng (21,2%); Quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ và tuân thủ (18,2%); Bán hàng và phát triển khách hàng (15,2%).
Sự thay đổi này đã phần nào được phản ánh trong thực tiễn triển khai. 88,2% doanh nghiệp đã đưa AI vào ứng dụng ở ít nhất một cấp độ, trong đó 47,1% triển khai tại một số bộ phận, 23,5% ở quy mô toàn doanh nghiệp và 17,6% đã tích hợp AI vào chiến lược kinh doanh.
Điều này cho thấy AI đang dần bước ra khỏi phạm vi thử nghiệm để tham gia vào những khâu cụ thể của hoạt động kinh doanh, với cách thức và mục tiêu ứng dụng khác nhau tùy theo mô hình vận hành của từng doanh nghiệp.
Với 39,4% doanh nghiệp lựa chọn phân tích dữ liệu, dự báo nhu cầu và hỗ trợ ra quyết định, AI trước hết đang được sử dụng như một lớp năng lực nền tảng cho quản trị dựa trên dữ liệu.
Năng lực khai thác AI chưa tương xứng với mức đầu tư
Khi khối lượng và độ phức tạp của dữ liệu vượt xa khả năng xử lý thủ công, AI giúp rút ngắn quá trình từ thu thập, xử lý thông tin đến ra quyết định, qua đó tăng tốc độ phản ứng trước biến động và giảm độ trễ trong quản trị. Đây cũng là nhóm ứng dụng có tính phổ quát cao, bởi nhu cầu khai thác dữ liệu để ra quyết định nhanh hơn và có cơ sở hơn hiện diện ở hầu hết các mô hình kinh doanh.
Tiếp theo, ứng dụng AI vào sản xuất, vận hành và tự động hóa quy trình được 36,4% doanh nghiệp lựa chọn, cho thấy AI đang ngày càng đi sâu vào các hoạt động trực tiếp quyết định năng suất và chi phí.
Đáng chú ý, trong số doanh nghiệp lựa chọn nhóm ứng dụng AI vào sản xuất, vận hành và tự động hóa quy trình, 33,3% thuộc các lĩnh vực công nghiệp chế tạo, xây dựng và vật liệu xây dựng - những ngành có quy trình phức tạp, nhiều khâu liên kết, yêu cầu cao về tiến độ và khả năng kiểm soát chi phí.
Trong những ngành này, AI không chỉ dừng ở việc thay thế các thao tác lặp lại mà được kỳ vọng tối ưu dòng vận hành, nhận diện điểm nghẽn, giảm sai sót và nâng hiệu suất sử dụng nguồn lực.
Marketing, truyền thông và xây dựng thương hiệu đứng thứ ba với 33,3% doanh nghiệp lựa chọn. Đáng chú ý, toàn bộ doanh nghiệp lựa chọn nhóm ứng dụng này thuộc lĩnh vực tài chính và bán lẻ - những ngành có số lượng lớn điểm chạm với khách hàng và khả năng chuyển đổi tại từng điểm chạm đều có thể tác động tới doanh thu.
Trong bối cảnh hành vi người tiêu dùng ngày càng dịch chuyển sang môi trường số và sức mua không còn tăng mạnh như trước, trọng tâm cạnh tranh cũng chuyển từ mở rộng độ phủ sang nâng cao khả năng nhận diện đúng khách hàng, đúng nhu cầu và đúng thời điểm.
AI vì thế được ứng dụng để phân tích hành vi, cá nhân hóa nội dung, tối ưu tương tác và nâng cao hiệu quả chuyển đổi. Điều này cho thấy marketing ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào năng lực khai thác dữ liệu, độ chính xác trong tiếp cận khách hàng và tốc độ điều chỉnh trước những thay đổi của thị trường.
Tuy nhiên, mức độ ứng dụng AI càng mở rộng thì yêu cầu về quản trị công nghệ càng trở nên rõ nét. Bảo mật dữ liệu, an ninh mạng và quyền riêng tư trở thành rào cản lớn nhất, được 53,3% doanh nghiệp đề cập.
Khi AI được sử dụng sâu hơn trong phân tích dữ liệu, vận hành và tương tác với khách hàng, phạm vi dữ liệu được xử lý cũng mở rộng từ thông tin nội bộ tới dữ liệu khách hàng, đối tác và các hoạt động kinh doanh cốt lõi. Vì vậy, bảo mật không còn là một yêu cầu kỹ thuật đi kèm, mà đang trở thành một trong những điều kiện quyết định khả năng ứng dụng AI ở quy mô sâu và rộng hơn.
Các rào cản tiếp theo cũng cho thấy khoảng cách giữa đầu tư vào AI và năng lực khai thác AI hiệu quả vẫn còn đáng kể. 46,7% doanh nghiệp quan ngại về thiếu nhân sự có kỹ năng AI và dữ liệu; tỷ lệ tương tự lo ngại về độ chính xác, độ tin cậy và khả năng kiểm soát kết quả do AI tạo ra. Trong khi đó, 40% doanh nghiệp đề cập đến chi phí đầu tư ban đầu và 40% gặp khó trong việc đánh giá hiệu quả đầu tư.
Những con số này cho thấy, khi AI bước sang giai đoạn triển khai rộng hơn, bài toán của doanh nghiệp không còn chỉ là đầu tư bao nhiêu cho công nghệ, mà quan trọng hơn là xây dựng năng lực dữ liệu, con người và quản trị đủ mạnh để chuyển khoản đầu tư đó thành hiệu quả kinh doanh có thể đo lường./.
