Đầu tư công có trọng tâm, trọng điểm

Lựa chọn công trình trọng điểm để tạo dư địa tăng trưởng mới

Bài toán cân đối nguồn lực

Sau hợp nhất, tỉnh Lâm Đồng sở hữu không gian phát triển rộng lớn, trải dài từ Tây Nguyên xuống duyên hải Nam Trung Bộ. Đây là lợi thế đặc biệt để hình thành các hành lang kinh tế mới, phát huy tiềm năng nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, du lịch, năng lượng tái tạo và kinh tế biển. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là những yêu cầu rất lớn về đầu tư hạ tầng. Hệ thống giao thông liên kết vùng cần được hoàn thiện; hạ tầng số, khoa học công nghệ, giáo dục, y tế phải được đầu tư đồng bộ; đồng thời phải bảo đảm điều kiện hoạt động cho mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Chính vì vậy, việc xây dựng và tổ chức thực hiện Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 được xác định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, quyết định đến khả năng thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 cũng như triển khai hiệu quả Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo báo cáo của UBND tỉnh tại phiên họp của Thường trực HĐND tỉnh mới đây, giai đoạn 2021 - 2025, tổng vốn đầu tư công trung hạn của tỉnh đạt khoảng 83.080 tỷ đồng; tỷ lệ giải ngân toàn giai đoạn đạt khoảng 92%, tương ứng hơn 76.000 tỷ đồng. Nguồn vốn tập trung cho các lĩnh vực giao thông, thủy lợi, giáo dục, y tế và hạ tầng đô thị.

Giám đốc Sở Tài chính Tôn Thiện San cho biết, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, biến động giá nguyên vật liệu và sự thay đổi liên tục của hệ thống pháp luật về đầu tư công, đất đai, xây dựng, đấu thầu... tỉnh vẫn duy trì được tiến độ thực hiện nhiều công trình trọng điểm. Trong đó có các dự án quan trọng như cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc và các dự án giải phóng mặt bằng phục vụ tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2026 - 2030, quy mô đầu tư sẽ lớn hơn rất nhiều. Tỉnh Lâm Đồng đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân trên 10%/năm; đồng thời tập trung đầu tư hệ thống hạ tầng chiến lược để mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất. Theo phương án dự kiến, tổng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn này khoảng 96.500 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách Trung ương khoảng 17.090 tỷ đồng và ngân sách địa phương khoảng 79.410 tỷ đồng.

Dẫu vậy, tổng nhu cầu vốn do các sở, ngành và địa phương đề xuất lên tới hơn 303.000 tỷ đồng, cao gấp hơn 3 lần khả năng cân đối thực tế. Đây là áp lực rất lớn đối với công tác xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Khó khăn càng lớn hơn khi từ năm 2026, tỉnh phải thực hiện điều tiết 15% nguồn thu tiền sử dụng đất về ngân sách Trung ương theo quy định. Trong khi đó, nhu cầu bố trí vốn đối ứng cho các dự án ODA, các dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP) và các dự án sử dụng vốn ngân sách Trung ương tiếp tục gia tăng.

Chủ tịch HĐND tỉnh Lưu Văn Trung chỉ đạo quyết liệt về đầu tư công cần bám sát nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh và quy hoạch tỉnh

Đầu tư trọng điểm để dẫn dắt tăng trưởng 2 con số

Bên cạnh áp lực về nguồn vốn là yêu cầu đầu tư đồng thời cho 124 xã, phường và đặc khu sau sắp xếp đơn vị hành chính; đầu tư hạ tầng thiết yếu cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, khu vực ven biển và những địa bàn chịu tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Ngọc Hiệp, từ ngày 1/7/2026, Công ty Xổ số kiến thiết Đắk Nông sẽ tham gia thị trường phát hành khu vực miền Nam. Qua đó góp phần tăng nguồn thu cho ngân sách địa phương trong cả giai đoạn 2026 - 2030. Riêng nguồn thu tiền sử dụng đất được kỳ vọng đạt khoảng 40.000 tỷ đồng, bình quân khoảng 8.000 tỷ đồng mỗi năm.

Những tuyến đường giao thông huyết mạch được đầu tư, nâng cấp, tạo dư địa phát triển mới

Tuy nhiên, nguồn lực dù được cải thiện cũng không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư. Điều đó đặt ra yêu cầu phải cơ cấu lại đầu tư công theo hướng tập trung, trọng điểm; phát huy vai trò dẫn dắt của ngân sách nhà nước để huy động mạnh mẽ các nguồn lực xã hội, thúc đẩy đầu tư tư nhân, vốn ODA và các dự án PPP.

Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Phạm Thị Tường Vân đề nghị việc xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn phải bám sát các kết luận kiểm toán để kịp thời điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp. Đồng thời, cần kiểm soát chặt việc phân bổ vốn cho cấp xã; kiên quyết loại bỏ khỏi danh mục những dự án chưa hoàn tất thủ tục đầu tư theo quy định.

Đây cũng là một trong những giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại của giai đoạn trước. Bởi thực tế cho thấy, khối lượng dự án chuyển tiếp từ giai đoạn 2021 - 2025 còn khá lớn; nhiều dự án trọng điểm có nhu cầu vốn cao, trong khi công tác giải phóng mặt bằng ở một số nơi còn chậm, chất lượng chuẩn bị đầu tư chưa đồng đều, tiến độ triển khai một số dự án chưa đáp ứng yêu cầu và năng lực của một số chủ đầu tư, đơn vị tư vấn còn hạn chế.

Phát biểu kết luận phiên họp Thường trực HĐND tỉnh mới đây, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Lưu Văn Trung nhấn mạnh, việc xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn phải bám sát Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh, Quy hoạch tỉnh và các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội theo định hướng của Trung ương. Theo Chủ tịch HĐND tỉnh, ngoài mục tiêu tăng trưởng GRDP ở mức 2 con số, tỉnh còn phải bảo đảm các chỉ tiêu về thu ngân sách, giáo dục, y tế, môi trường, giao thông, thủy lợi, nước sạch và nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Đồng chí cũng lưu ý tỉnh cần tập trung tháo gỡ các vướng mắc về đất đai, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, xử lý các dự án tồn đọng để tạo nguồn thu cho đầu tư phát triển. Cùng với đó là ưu tiên đầu tư các tuyến giao thông kết nối liên vùng, nhưng tuyệt đối không bỏ quên các công trình dân sinh thiết yếu phục vụ trực tiếp nhu cầu đi lại, học tập, khám, chữa bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Trong giai đoạn phát triển mới, đầu tư công không chỉ là câu chuyện của những con số hay những công trình bê tông, thép. Quan trọng hơn, đó là sự lựa chọn những động lực tăng trưởng mới, là quyết tâm kiến tạo không gian phát triển hiện đại, hài hòa và bền vững cho tỉnh Lâm Đồng. Bởi chỉ khi từng đồng vốn đầu tư công được sử dụng hiệu quả, đúng định hướng của Nghị quyết và Quy hoạch tỉnh, Lâm Đồng mới có thể hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm phát triển năng động của khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ trong những năm tới.